Thúc đẩy doanh nghiệp công nghệ cao bằng cơ chế hỗ trợ mạnh hơn

Đề xuất nhiều chính sách ưu đãi cho nghiên cứu và phát triển công nghệ cao. Ảnh: Internet

Thúc đẩy hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ cao

Chủ trương phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược đã được xác lập xuyên suốt trong các nghị quyết của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng; Nghị quyết số 23-NQ/TW và Nghị quyết số 29-NQ/TW về công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Theo đó, việc cụ thể hóa các chủ trương này trong pháp luật về công nghệ cao được đánh giá là cần thiết nhằm bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù.

Trong đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định quan điểm phát triển nhanh và bền vững, từng bước tự chủ về công nghệ, nhất là công nghệ chiến lược. Nghị quyết cũng đặt ra mục tiêu đến năm 2030, tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trên tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu đạt tối thiểu 50%, từng bước làm chủ một số công nghệ chiến lược.

Cùng với đó, Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 22/3/2018 của Ban Chấp hành Trung ương về định hướng xây dựng chính sách phát triển công nghiệp quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 nhấn mạnh vai trò của công nghiệp công nghệ cao, với mục tiêu đến năm 2030 tỷ trọng giá trị sản phẩm công nghiệp công nghệ cao trong các ngành chế biến, chế tạo đạt tối thiểu 45%. Nghị quyết đồng thời yêu cầu có cơ chế đặc thù, đẩy mạnh tín dụng hỗ trợ và khuyến khích đầu tư vào các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp ưu tiên và công nghiệp phụ trợ.

Trên cơ sở đó, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Công nghệ cao số 133/2025/QH15 nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, hiện nay một số chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng dành cho doanh nghiệp công nghệ cao quy mô lớn nhưng chưa gắn với các điều kiện ràng buộc về hiệu quả như tỷ lệ nội địa hóa, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực hay đầu tư nghiên cứu phát triển trong nước.

Bên cạnh đó, các chính sách thúc đẩy nghiên cứu phát triển, ứng dụng công nghệ cao chưa thực sự thu hút được doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Công nghệ cao là cần thiết nhằm thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ cao và công nghệ chiến lược; phát triển doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ cao và doanh nghiệp công nghệ chiến lược.

Đồng thời, dự thảo cũng hướng tới đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương trong quản lý và phát triển khu công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ cao và doanh nghiệp công nghệ chiến lược.

Đề xuất nhiều chính sách ưu đãi cho nghiên cứu và phát triển công nghệ cao

Dự thảo nghị định đã cụ thể hóa nhiều chính sách ưu đãi, hỗ trợ đối với hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược.

Theo dự thảo, tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ cao thuộc Danh mục công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển theo quy định của Luật Công nghệ cao sẽ được tài trợ tối đa 100% kinh phí thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo hình thức liên kết do Nhà nước tài trợ, đặt hàng hoặc theo hình thức hợp tác công tư.

Ngoài ra, các tổ chức, cá nhân cũng được xem xét tài trợ, hỗ trợ kinh phí hoặc hỗ trợ vay vốn từ Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia, quỹ phát triển khoa học và công nghệ và đổi mới sáng tạo của các bộ, ngành, địa phương.

Dự thảo nghị định đã cụ thể hóa nhiều chính sách ưu đãi, hỗ trợ đối với hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược.

Đối với chính sách thuế, cá nhân thực hiện hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ cao được miễn thuế thu nhập từ tiền lương, tiền công và thu nhập từ quyền tác giả khi kết quả nhiệm vụ được thương mại hóa theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Dự thảo cũng đề xuất áp dụng thuế suất ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong thời hạn 25 năm; miễn thuế tối đa 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp tối đa không quá 9 năm tiếp theo đối với Trung tâm nghiên cứu và phát triển công nghệ cao.

Bên cạnh đó, máy móc, thiết bị, phụ tùng, vật tư chuyên dùng, tài liệu và sách báo khoa học sử dụng trực tiếp cho hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ cao được miễn thuế nhập khẩu.

Đối với các dự án đầu tư vào khu công nghệ cao, dự thảo quy định các dự án đầu tư và hoạt động trong khu công nghệ cao được hưởng các chính sách ưu đãi áp dụng đối với địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật về đầu tư và các quy định liên quan.

HĐND và UBND cấp tỉnh được giao ban hành chính sách, bố trí nguồn lực hỗ trợ đầu tư phù hợp với thẩm quyền nhằm thu hút dự án đầu tư, nhân lực công nghệ cao và các hoạt động trong khu công nghệ cao.

Dự thảo cũng quy định Ban quản lý khu công nghệ cao và các cơ quan có thẩm quyền thực hiện các thủ tục hành chính liên quan theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông; hỗ trợ nhà đầu tư về tuyển dụng lao động và các vấn đề liên quan trong quá trình triển khai hoạt động.

Các dự án đầu tư và hoạt động tại khu công nghệ cao còn được ưu tiên tham gia các chương trình hỗ trợ đào tạo, tuyển dụng lao động; hỗ trợ nghiên cứu, ứng dụng công nghệ cao, chuyển giao công nghệ; hỗ trợ phát triển ngành công nghiệp công nghệ cao, phát triển công nghệ cao trong nông nghiệp; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo cùng các chương trình hỗ trợ vốn vay khác của Chính phủ, bộ, ngành và địa phương.

Đề xuất phân cấp cho UBND cấp tỉnh trong thành lập khu công nghệ cao

Về nguồn lực đầu tư phát triển khu công nghệ cao, dự thảo quy định nguồn vốn bao gồm ngân sách nhà nước, vốn của tổ chức, cá nhân và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Nhà nước ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư công, gồm vốn ngân sách nhà nước, vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài; đồng thời áp dụng các chính sách hỗ trợ tín dụng và chính sách tài chính khác để phục vụ giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, hạ tầng công nghệ, hạ tầng xã hội và các công trình kết nối khu công nghệ cao với khu vực xung quanh.

Bên cạnh đó, Nhà nước khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, hạ tầng công nghệ, hạ tầng xã hội tại khu công nghệ cao cũng như nhà ở, công trình hạ tầng xã hội xung quanh khu công nghệ cao theo hình thức đầu tư kinh doanh, đối tác công tư, xã hội hóa và các hình thức khác theo quy định của pháp luật.

Đáng chú ý, theo Ban soạn thảo, một trong những điểm mới của dự thảo là phân cấp thẩm quyền thành lập, mở rộng và điều chỉnh khu công nghệ cao cho UBND cấp tỉnh. Tuy nhiên, để bảo đảm kiểm soát chặt chẽ việc hình thành các khu công nghệ cao mới, UBND cấp tỉnh phải lấy ý kiến các bộ liên quan trước khi quyết định.

Dự thảo cũng nêu rõ, trong mô hình khu công nghệ cao mới sẽ không còn hoạt động sản xuất công nghiệp sản phẩm công nghệ cao như trước đây, thay vào đó chỉ còn hoạt động sản xuất thử nghiệm sản phẩm công nghệ cao, công nghệ chiến lược xuất phát từ hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ, sản phẩm trong khu công nghệ cao.

Liên quan đến nội dung này, tại cuộc họp ngày 12/5 về dự thảo nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Công nghệ cao, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu áp dụng các chính sách ưu đãi ở mức cao nhất hiện nay đối với lĩnh vực công nghệ cao.

Trong đó, cần tiếp tục hoàn thiện các cơ chế liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế xuất nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ nghiên cứu và sản xuất nhằm thúc đẩy hình thành các trung tâm nghiên cứu, sản xuất công nghệ cao trong nước.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu xây dựng nghị định với cơ chế ưu đãi mạnh mẽ, thủ tục thông thoáng nhằm tạo động lực thu hút doanh nghiệp, chuyên gia và nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược.