Thước đo mới của bảo hiểm y tế

Đến cuối năm 2025, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế của Việt Nam đạt trên 95,16% dân số, hoàn thành sớm mục tiêu theo Nghị quyết số 42-NQ/TW. Đây là một cột mốc quan trọng của chính sách an sinh xã hội sau nhiều năm mở rộng diện bao phủ.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, chính khi mục tiêu này dần trở thành hiện thực, hệ thống lại bước vào giai đoạn phát triển khó hơn.

Nếu trước đây, bài toán lớn nhất là đưa người dân tham gia bảo hiểm y tế, thì nay trọng tâm chuyển sang bảo đảm quỹ bảo hiểm được sử dụng hiệu quả, bền vững, đồng thời đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của gần 100 triệu người dân.

Phó Giám đốc Bảo hiểm Xã hội Việt Nam Nguyễn Đức Hòa cho rằng định hướng này đòi hỏi hệ thống không chỉ tiếp tục mở rộng quyền lợi mà còn phải đổi mới phương thức quản trị.

"Chúng tôi hướng tới một hệ thống bảo hiểm y tế hiệu quả, bền vững và lấy người dân làm trung tâm. Trong quá trình đó, quản trị dựa trên bằng chứng, dữ liệu và kinh nghiệm quốc tế sẽ ngày càng giữ vai trò quan trọng", ông nhấn mạnh.

Theo ông Nguyễn Đức Hòa, hợp tác với Đan Mạch từ năm 2018 đến nay đã góp phần giúp Bảo hiểm Xã hội Việt Nam tiếp cận nhiều kinh nghiệm về quản lý quỹ bảo hiểm y tế, kinh tế y tế, quản lý bệnh không lây nhiễm, ứng dụng dữ liệu và chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế. Những kinh nghiệm này đã được vận dụng trong quá trình nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách và hiện đại hóa công tác tổ chức thực hiện bảo hiểm y tế.

Việc hai bên ký kết Bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2028 vì thế không chỉ là sự tiếp nối của hơn tám năm hợp tác, mà còn phản ánh sự thay đổi về ưu tiên trong cải cách hệ thống bảo hiểm y tế của Việt Nam.

Sự thay đổi này xuất phát từ chính những sức ép mới đối với hệ thống.

Theo các số liệu được chia sẻ từ Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường, tim mạch, tăng huyết áp và béo phì hiện chiếm trên 80% số ca tử vong tại Việt Nam. Chỉ riêng năm 2025, số lượt khám chữa bệnh liên quan đến nhóm bệnh này đã lên tới khoảng 51 triệu lượt, tăng 8,6% so với năm 2021. Chi phí quỹ bảo hiểm y tế chi trả cũng tăng gần 18%.

Những con số đó cho thấy thách thức của bảo hiểm y tế không còn đơn thuần là mở rộng độ bao phủ, mà là kiểm soát tốt hơn các yếu tố làm gia tăng chi phí điều trị trong dài hạn.

Muốn làm được điều đó, theo nhiều chuyên gia, dữ liệu sẽ trở thành nền tảng của quá trình hoạch định chính sách.

Hiện hệ thống thông tin giám định bảo hiểm y tế đã kết nối với khoảng 13.000 cơ sở khám chữa bệnh trên cả nước, tạo nên một kho dữ liệu lớn về tình hình khám chữa bệnh, sử dụng thuốc, chi phí và mô hình bệnh tật.

Nếu trước đây hệ thống dữ liệu chủ yếu phục vụ giám định và thanh toán, thì trong giai đoạn mới, mục tiêu là khai thác nguồn dữ liệu này để dự báo xu hướng bệnh tật, đánh giá hiệu quả điều trị, phân tích chi phí - hiệu quả và hỗ trợ xây dựng các mô hình chi trả phù hợp hơn.

Đó cũng là trọng tâm của giai đoạn hợp tác mới giữa Bảo hiểm Xã hội Việt Nam và Đại sứ quán Đan Mạch.

Trao đổi với Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, ông Lasse Pedersen Hjortshøj, Tham tán Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam, cho rằng bảo hiểm y tế toàn dân luôn là ưu tiên chung của cả Việt Nam và Đan Mạch. Tuy nhiên, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế phải đi cùng với quản lý bền vững nguồn tài chính y tế.

"Đảm bảo quản lý bền vững các quỹ y tế trong khi vẫn mở rộng khả năng tiếp cận công bằng với dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng không phải là nhiệm vụ dễ dàng. Điều đó đòi hỏi đổi mới liên tục, quản trị hiệu quả và hợp tác chặt chẽ. Đây cũng là lĩnh vực mà chúng ta có thể tiếp tục học hỏi lẫn nhau", ông nói.

Theo ông, giai đoạn hợp tác mới sẽ tập trung nhiều hơn vào khai thác dữ liệu phục vụ hoạch định chính sách, kinh tế y tế, y tế số và nâng cao năng lực phân tích nhằm giúp hệ thống sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực sẵn có.

Đây cũng là hướng đi mà nhiều quốc gia đang lựa chọn khi áp lực già hóa dân số và bệnh mạn tính khiến chi phí y tế tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Ở góc độ chuyên môn, bà Sule Erdim Ersoy, Tổng Giám đốc Novo Nordisk Việt Nam, cho rằng để bảo đảm tính bền vững của hệ thống y tế, trọng tâm cần dịch chuyển từ điều trị sang phòng ngừa và can thiệp sớm.

Theo bà, cải thiện sức khỏe bền vững không chỉ đến từ điều trị mà còn từ phát hiện sớm, quản lý hiệu quả bệnh không lây nhiễm và mở rộng tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng.

Trong giai đoạn hợp tác mới, Novo Nordisk sẽ tiếp tục hỗ trợ chia sẻ chuyên môn, kinh nghiệm quốc tế về quản lý bệnh chuyển hóa, kinh tế y tế và ứng dụng dữ liệu trong chăm sóc sức khỏe.

Nhìn rộng hơn, hợp tác giữa Việt Nam và Đan Mạch cho thấy sự chuyển dịch trong chính sách bảo hiểm y tế Việt Nam.

Nếu giai đoạn đầu của cải cách được đo bằng tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế, thì giai đoạn tiếp theo sẽ được đo bằng hiệu quả quản trị hệ thống. Vì vậy, dữ liệu, kinh tế y tế, chuyển đổi số và quản trị quỹ trở thành trọng tâm của giai đoạn hợp tác mới, hướng tới một hệ thống bảo hiểm y tế bền vững hơn.