Những vấn đề nóng chờ hai ông Trump - Tập tại thượng đỉnh sắp tới

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ gặp mặt Tổng thống Donald Trump trong chuyến thăm Mỹ tuần này. Đây sẽ là cuộc gặp mặt trực tiếp thứ hai trong năm nay giữa lãnh đạo hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Giới phân tích kỳ vọng hai nhà lãnh đạo sẽ tìm cách củng cố thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được vào cuối năm ngoái. Với cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ đang đến gần, ông Trump có động lực để đạt được một số thỏa thuận kinh tế với Trung Quốc.

Dưới đây là những vấn đề chính trong quan hệ Mỹ - Trung và các rủi ro có thể phát sinh tại cuộc gặp lần này.

Thương mại Mỹ - Trung đang ở đâu?

Tại đỉnh điểm của cuộc thương chiến năm 2025, Mỹ và Trung Quốc từng áp thuế quan lên tới ba chữ số đối với hàng hóa của nhau. Tuy nhiên, các vòng đàm phán sau đó đã giúp hai bên giảm đáng kể mức thuế. Đến cuối tháng 10/2025, cuộc gặp Trump - Tập tại Hàn Quốc đã mở ra thỏa thuận đình chiến kéo dài một năm.

Theo thỏa thuận, Trung Quốc đã đồng ý tạm ngưng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm và tăng mua nông sản của Mỹ. Đổi lại, Mỹ giảm một số mức thuế quan và tạm hoãn những biện pháp trả đũa thương mại khác. Thỏa thuận này sẽ hết hiệu lực vào ngày 10/11 nếu không được gia hạn.

Tuy nhiên, việc căng thẳng hạ nhiệt không đồng nghĩa với thương mại Mỹ - Trung đã trở lại như trước năm 2025. Cả hai nước vẫn duy trì mức thuế cao đối với hàng hóa của nhau.

Theo mô hình của Đại học Pennsylvania, tính đến tháng 7, mức thuế hiệu lực Mỹ áp dụng đối với hàng hóa Trung Quốc là 22,8%, cao nhất trong số các đối tác thương mại lớn của Washington. Trong đó, thép và nhôm chịu mức thuế cao nhất.

Ước tính của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội thậm chí còn cao hơn. Tổ chức này tính toán rằng mức thuế trung bình mà Mỹ áp dụng đối với hàng hóa Trung Quốc vào tháng 7 là khoảng 36,5%, còn mức mà Bắc Kinh áp dụng đối với hàng hóa Mỹ là 31%.

Theo Cục Thống kê Dân số Mỹ, tổng kim ngạch thương mại hàng hóa Mỹ - Trung giảm gần 30% trong năm 2025 so với năm trước đó, và đà giảm này tiếp tục trong 7 tháng đầu năm 2026. Dù vậy, Trung Quốc vẫn là một trong những đối tác thương mại quan trọng nhất của Mỹ, chỉ đứng sau Mexico và Canada.

Mỹ - Trung sẽ gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại?

Trong lưu ý gửi tới khách hàng tuần trước, các nhà phân tích về Trung Quốc của Bank of America Global Research dự đoán Mỹ - Trung sẽ gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại thêm một năm. Theo kịch bản này, hai bên sẽ duy trì hiện trạng về thuế quan và tránh áp dụng thêm các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới.

Ngoài ra, Trung Quốc cũng có thể đồng ý mua thêm hàng hóa Mỹ, bao gồm máy bay Boeing.

Tuy nhiên, nhóm chuyên gia dự báo tiến triển sẽ “rất hạn chế” trong những vấn đề khác, chẳng hạn khả năng tiếp cận các loại bán dẫn tiên tiến hoặc việc thay đổi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu hiện hành. Nhiều chuyên gia về Trung Quốc khác cũng có nhận định tương tự.

Vào sáng 21/9, Bộ trưởng Bộ Tài chính Scott Bessent chia sẻ với CNBC: “Tôi nghĩ hai nước sẽ duy trì thỏa thuận đình chiến thuế quan”. Ông cho biết đây là "trọng tâm" của các cuộc thảo luận vào cuối tuần trước với Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong.

Vị bộ trưởng cũng gợi ý hai bên đang hướng tới thỏa thuận cắt giảm thuế quan với 30 tỷ USD hàng hóa của nhau.

AI “chiếm sóng”

Ông Bessent cho biết AI sẽ là chủ đề chính trong cuộc thảo luận giữa ông Trump và ông Tập.

Mỹ và Trung Quốc đang cạnh tranh quyết liệt trong lĩnh vực công nghệ mới nổi này. Chính quyền ông Trump coi vị thế dẫn đầu về AI là một phần quan trọng trong sức mạnh kinh tế và công nghệ của Mỹ.

Tổng thống Mỹ viết trên mạng xã hội Truth Social vào tuần trước: “Ai thắng trong cuộc đua AI, người đó sẽ thắng tất! Chúng ta đang dẫn trước Trung Quốc và các quốc gia khác, và sẽ tiếp tục giữ vị trí số một”.

Tuy nhiên, một số CEO doanh nghiệp AI tại Mỹ đã cảnh báo về những rủi ro tiềm tàng khi phát triển các mô hình tiên tiến quá nhanh.

Ý kiến ​​này đã vấp phải sự chỉ trích từ ông Trump. Dù vậy, trong một bài đăng trên Truth Social vào đầu tuần, ông Trump tuyên bố chính phủ "sẽ kiểm soát tình hình nếu cần thiết" - cho thấy sự thay đổi ít nhiều so với quan điểm trước đây.

Vào ngày 20/9, ông Bessent cho biết ông và các quan chức Trung Quốc đã thảo luận về việc thiết lập một cơ chế đối thoại, cho phép hai nước thông báo cho nhau về các sự cố liên quan đến AI.

Lệnh trừng phạt Iran

Tháng trước, Mỹ đã nỗ lực gia tăng áp lực kinh tế lên Iran bằng cách nhắm vào các bên hỗ trợ tài chính cho nước này. Động thái đó ngay lập tức hướng sự chú ý tới Trung Quốc, đối tác thương mại hàng đầu của Tehran.

Chính quyền ông Trump tuyên bố không quốc gia nào được miễn trừ khỏi các biện pháp trừng phạt tiềm tàng, nhưng đến nay vẫn chưa trực tiếp nhắm vào Bắc Kinh.

Bộ trưởng Bessent chia sẻ với CNBC rằng Mỹ đã thảo luận vấn đề trừng phạt Iran với các quan chức Trung Quốc trong cuộc gặp cuối tuần trước. Theo ông, các cơ quan tài chính Trung Quốc “đã tham gia rất tích cực” vào quá trình thảo luận.