Y tế Côn Đảo 'thay da đổi thịt', bệnh nặng không còn phải vượt biển

Suốt 12 năm, mỗi tuần ba lần, bà Minh (66 tuổi) phải rời Côn Đảo vào đất liền để chạy thận. Căn bệnh suy thận phát hiện từ năm 2014 từng khiến hai vợ chồng bà phải vào TP HCM thuê trọ để điều trị.

Từ tháng 5 năm nay, khi Đơn vị Thận nhân tạo tại Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo đi vào hoạt động với sự hỗ trợ của Bệnh viện Thống Nhất, những chuyến đi ấy không còn là một phần trong cuộc sống của bà.

Bà Minh là một trong những bệnh nhân đầu tiên được chạy thận ngay trên đảo. Khoảng cách điều trị từ hàng chục km nay chỉ còn chưa đầy 2 km.

Câu chuyện của bà Minh là một lát cắt cho thấy diện mạo y tế Côn Đảo đang thay đổi rõ rệt sau một năm được TP HCM tăng cường bác sĩ chuyên khoa từ các bệnh viện tuyến cuối.

Từ tháng 9/2025, sau khi Côn Đảo trở thành đơn vị hành chính của TP HCM, Sở Y tế thành phố triển khai chương trình luân phiên bác sĩ từ các bệnh viện tuyến cuối đến Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo. Mỗi đợt kéo dài một tháng. Đến nay, chương trình đã thực hiện 13 đợt, với 101 lượt bác sĩ tham gia.

Trung tâm hiện có 60 giường bệnh, phục vụ khoảng 14.000 người dân thường trú cùng hàng trăm nghìn lượt du khách mỗi năm. Trước đây, hạn chế về nhân lực chuyên khoa và kỹ thuật khiến khả năng xử trí các ca bệnh nặng tại chỗ còn khó khăn, không ít bệnh nhân phải chuyển vào đất liền.

Sau một năm, bức tranh đã khác.

Lượng bệnh nhân đến khám mỗi ngày tăng từ khoảng 80 lên hơn 150 lượt; số người điều trị nội trú tăng 75%. Quan trọng hơn, các bác sĩ luân phiên không chỉ “đứng mũi chịu sào” trong những ca bệnh khó mà còn chuyển giao kỹ thuật, đào tạo và hỗ trợ đội ngũ y tế tại chỗ từng bước làm chủ những kỹ thuật trước đây chưa thể triển khai.

Phẫu thuật nội soi, xử trí chấn thương nặng, tổn thương mạch máu - thần kinh, điều trị đột quỵ trong “giờ vàng” đã được thực hiện tại đảo.

Nhiều tình huống nguy kịch như sốc phản vệ, ngạt nước, viêm tụy cấp, viêm phổi phải thở máy, hen nặng hay toan ceton do đái tháo đường cũng được cấp cứu, điều trị thành công. Một số ca chấn thương hàm mặt, tổn thương mạch máu - thần kinh phức tạp được phẫu thuật, xử trí ngay tại Côn Đảo.

Trong những trường hợp phù hợp, người bệnh còn có thể được hội chẩn với chuyên gia tuyến cuối để quyết định phương án điều trị tại chỗ, thay vì phải lập tức chuyển vào đất liền.

Những thay đổi này thể hiện rõ qua các con số. Trong 7 tháng đầu năm 2026, Trung tâm ghi nhận 19.292 lượt khám ngoại trú, tăng 5.298 lượt so với cùng kỳ năm trước. Số người bệnh điều trị nội trú đạt 525 trường hợp, tăng 327 ca. Đáng chú ý, 140 ca phẫu thuật được thực hiện, tăng 72 ca và hơn gấp đôi cùng kỳ.

Một dấu mốc khác là Đơn vị Thận nhân tạo được đưa vào hoạt động từ tháng 5. Đây không chỉ là thêm một kỹ thuật mới mà còn mở ra cơ hội thay đổi cuộc sống cho những người bệnh suy thận mạn đang sinh sống trên đảo.

Thay vì phải rời quê nhà nhiều lần mỗi tuần để lọc máu, người bệnh nay có thể điều trị định kỳ ngay tại Côn Đảo. Đơn vị cũng có thể tiếp nhận những du khách đang cần duy trì lịch chạy thận trong thời gian lưu trú.

Theo Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng, giá trị lâu dài của chương trình không chỉ nằm ở việc đưa bác sĩ giỏi từ đất liền ra đảo. Điều quan trọng hơn là thông qua quá trình làm việc, chuyển giao kỹ thuật và hội chẩn, đội ngũ y tế tại chỗ từng bước nâng cao năng lực, có thể xử trí ngày càng nhiều tình huống phức tạp.

Một năm luân phiên bác sĩ mới là bước khởi đầu. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng năng lực y tế đủ mạnh ngay tại Côn Đảo, để người dân có thể được cấp cứu, phẫu thuật và điều trị tại quê nhà khi điều kiện chuyên môn cho phép.

Với bà Minh, sự thay đổi ấy không cần những con số lớn để đo đếm. Đó là quãng đường từ những chuyến đi xa để chạy thận xuống còn chưa đầy 2 km. Với một bệnh nhân đột quỵ, một ca sốc phản vệ hay một người bị tai nạn nặng, khoảng cách được rút ngắn ấy có thể không chỉ là sự thuận tiện, mà là những giờ phút quý giá quyết định cơ hội sống còn.