Nếu trạm y tế xã trực thuộc bệnh viện lớn, người dân được lợi gì?

Nghiên cứu kết nối trạm y tế với bệnh viện lớn

Tại phiên thảo luận ở tổ sáng 19.8 về chủ trương tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình, vấn đề y tế cơ sở được các đại biểu đặt ra từ thực tế nguồn lực giữa các địa bàn còn rất chênh lệch.

Đại biểu Trần Thị Diệu Thúy (TP.HCM) dẫn chứng, tại khu vực trung tâm Thành phố cũ, có trạm y tế có hơn 30 bác sĩ chuyên khoa và đa khoa. Trong khi đó, tại khu vực Tân Uyên cũ của Bình Dương, một trung tâm y tế khu vực có hệ thống y tế cơ sở khá tốt nhưng trạm y tế chỉ còn hơn 10 bác sĩ, vẫn thiếu một số chuyên khoa cần thiết. Ở khu vực xa hơn như Bà Rịa - Vũng Tàu, có trạm y tế chỉ có 1 - 2 bác sĩ.

Qua khảo sát thực tế, Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM nhận thấy sự chênh lệch về nguồn lực nhân sự tại các trạm y tế là rất lớn. Đây không chỉ là chuyện thiếu người, bởi giữa nhu cầu tuyển thêm nhân sự và khả năng bổ sung nguồn nhân lực được đào tạo cho ngành y tế vẫn còn khoảng cách. Trong khi đó, tại một số khu vực, khoảng cách từ nơi người dân sinh sống đến bệnh viện gần nhất đã hơn 10km; ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, việc tiếp cận dịch vụ y tế còn lớn hơn.

Từ thực tế này, bài toán đặt ra không chỉ là tuyển thêm bác sĩ mà còn phải tìm cách sử dụng hiệu quả hơn nguồn nhân lực và chuyên môn đang có trong toàn hệ thống. Trao đổi về vấn đề này, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho rằng cần có sự kết nối giữa đơn vị y tế cấp tỉnh với địa phương. TP.HCM đang nghiên cứu một phương thức mới, có thể thí điểm để các trạm y tế xã, phường trực thuộc các bệnh viện lớn trong những trường hợp phù hợp.

Đưa bệnh viện lớn đến gần người dân hơn

Theo ông Trần Lưu Quang, trạm y tế trong mô hình này tập trung vào hai nhiệm vụ chính là phòng, chống dịch bệnh; cấp cứu và điều trị một số bệnh cơ bản. Điểm quan trọng là bệnh viện lớn sẽ trở thành nơi hỗ trợ trực tiếp cho tuyến cơ sở về nhân lực và chuyên môn.

Cán bộ, bác sĩ có thể được luân chuyển giữa bệnh viện và trạm y tế. Bác sĩ bệnh viện có điều kiện xuống cơ sở, vừa hỗ trợ chuyên môn, vừa nâng cao kinh nghiệm thực tế; trong khi cán bộ tại trạm y tế có thêm cơ hội được đào tạo, nâng cao trình độ. Cách tổ chức này cũng giúp tuyến dưới có thêm nhân lực mà không nhất thiết phải tuyển mới ngay một lượng lớn bác sĩ.

Nếu thực hiện hiệu quả, lợi ích đầu tiên đối với người dân là được tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng ngay gần nơi sinh sống. Những bệnh thông thường, nhu cầu theo dõi sức khỏe hoặc một số bệnh mạn tính có thể được xử lý tại tuyến xã thay vì người dân phải tìm đến bệnh viện lớn.

Lợi ích rõ hơn trong những trường hợp bệnh nặng. Khi có sự kết nối thường xuyên với bệnh viện lớn, trạm y tế có thể nhận diện sớm bệnh nhân cần chuyển tuyến, xử trí ban đầu và kết nối với cơ sở đủ điều kiện điều trị. Khi xuất hiện bệnh nhân nặng, người bệnh có thể được đưa nhanh bằng xe cấp cứu về trung tâm y tế đủ điều kiện xử lý.

Như vậy, thay vì một trạm y tế hoạt động tương đối độc lập, người dân có thể được hưởng lợi từ một mạng lưới gồm trạm y tế ở gần nhà và bệnh viện lớn ở phía sau. Tuyến cơ sở đảm nhận chăm sóc ban đầu, còn khi cần chuyên môn sâu hơn, người bệnh có đầu mối để được hỗ trợ và chuyển tuyến.

Mô hình tương tự đã được Bệnh viện Nhân dân Gia Định thí điểm, phụ trách khoảng 3 đến 4 trạm y tế phường trước đây. Theo thông tin được nêu tại phiên thảo luận, bước đầu mô hình có tín hiệu tích cực. Đây có thể là cơ sở để TP.HCM tiếp tục nghiên cứu trước khi hoàn thiện phương án.

Không chỉ đổi đầu mối quản lý

Tuy nhiên, mô hình này không thể áp dụng giống nhau ở mọi địa bàn. Ông Trần Lưu Quang lưu ý cần tính toán với những nơi quá xa bệnh viện lớn. Nếu khoảng cách địa lý quá lớn, việc trực thuộc về mặt tổ chức chưa chắc giúp người bệnh được cấp cứu hoặc chuyển viện nhanh hơn. Với vùng sâu, vùng xa, nơi ngân sách và nhân lực còn hạn chế, vẫn cần chính sách mạnh mẽ hơn để thu hút và giữ chân cán bộ y tế.

Đại biểu Trần Thị Diệu Thúy đề nghị ưu tiên biên chế viên chức cho y tế, đặc biệt tại các trạm y tế cấp xã, đồng thời có chính sách thu nhập đối với bác sĩ, nhân viên y tế được điều động, luân chuyển về vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn hoặc những nơi cách xa bệnh viện tuyến tỉnh, tuyến huyện trước đây.

Ở góc độ biên chế, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho biết thành phố hiện được ưu tiên theo Nghị quyết 09, với thẩm quyền gia tăng biên chế trong khung Trung ương giao 20%, tương đương khoảng 2.000 - 4.000 công chức và khoảng 12.000 viên chức. Theo ông, vấn đề quan trọng là sử dụng nguồn lực sao cho hiệu quả.

Đề xuất thí điểm trạm y tế trực thuộc bệnh viện lớn cũng nằm trong mục tiêu nâng cao năng lực y tế cơ sở của Chương trình chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035. Đến năm 2030, chương trình hướng tới 100% người dân được lập sổ sức khỏe điện tử và quản lý sức khỏe theo vòng đời; 100% trạm y tế xã, phường, đặc khu triển khai dự phòng, quản lý, điều trị một số bệnh không lây nhiễm; 90% xã, phường, đặc khu đạt Bộ Tiêu chí quốc gia về y tế xã.

Đại biểu Trần Thị Nhị Hà (TP. Hà Nội) lưu ý, để những mục tiêu này đạt được thực chất, phải đồng bộ về mô hình tổ chức, nhân lực, cơ sở vật chất và dữ liệu. Tổng nguồn lực dự kiến dành cho Chương trình chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035 là hơn 88.000 tỉ đồng, trong đó ngân sách Trung ương khoảng 68.000 tỉ đồng, ngân sách địa phương khoảng 20.000 tỉ đồng và các nguồn vốn khác.

Trước mắt, TP.HCM sẽ nghiên cứu theo hướng thí điểm, sau đó hoàn thiện dần mô hình. Nếu được tổ chức phù hợp, đây có thể là cách đưa nguồn lực và chuyên môn của bệnh viện lớn đến gần người dân hơn, đồng thời biến trạm y tế từ một điểm khám chữa bệnh đơn lẻ thành một mắt xích thực sự trong mạng lưới chăm sóc sức khỏe.