Tiếp tục nghiên cứu về đề xuất cấm người dưới 16 tuổi tương tác trên mạng xã hội

Tại hội thảo lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định 147/2024/NĐ-CP tổ chức chiều 23/7 tại Hà Nội, nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là dự thảo đề xuất “khóa tương tác” trẻ em dưới 16 tuổi trên mạng xã hội.

Đề xuất tài khoản trẻ em không được đăng bài, bình luận, tương tác

Theo dự thảo, trẻ em dưới 16 tuổi không được tự đăng ký tài khoản mạng xã hội bằng thông tin của mình mà phải sử dụng thông tin của cha, mẹ hoặc người giám hộ. Cha, mẹ hoặc người giám hộ có trách nhiệm quản lý nội dung, thời gian trẻ sử dụng mạng xã hội phù hợp với độ tuổi.

Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội trong và ngoài nước phải có giải pháp kỹ thuật xác định người dùng là trẻ em và phân phối nội dung phù hợp.

Dự thảo cũng đề xuất tài khoản trẻ em không được đăng bài, bình luận, tương tác hoặc bày tỏ cảm xúc. Các nền tảng phải thiết lập mức bảo vệ quyền riêng tư cao nhất, chủ động ngăn chặn nội dung độc hại và phối hợp cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng khi phát hiện hành vi xâm hại trẻ em.

Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ VHTT&DL) Lê Quang Tự Do cho biết, đề xuất trong dự thảo dựa trên việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế và nghiên cứu thực tiễn tại Việt Nam.

Theo ông Lê Quang Tự Do, trẻ em tham gia bình luận trên các nền tảng số tiềm ẩn nhiều nguy cơ bị tác động tiêu cực, đặc biệt từ những nội dung mang tính xúc phạm, công kích, ảnh hưởng xấu đến tâm lý và nhận thức.

“Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp trẻ em bị bắt nạt trên không gian mạng thông qua các bình luận, thậm chí trở thành nạn nhân của các hành vi lừa đảo”, ông Lê Quang Tự Do cho biết.

Cần dữ liệu để nhận diện người dùng là trẻ em

Tại hội thảo, nhiều doanh nghiệp cung cấp nền tảng xuyên biên giới đồng tình với mục tiêu bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, song cho rằng một số quy định trong dự thảo cần được cân nhắc để bảo đảm tính khả thi.

Đại diện của Meta - công ty mẹ của Facebook, Instagram và Threads - cho rằng, không nên cấm hoàn toàn người dùng dưới 16 tuổi sử dụng các tính năng tương tác.

Lý do là các nền tảng xác định tài khoản là trẻ em căn cứ vào một số đặc điểm hành vi và hoạt động của người dùng, trong đó có việc sử dụng các mô hình AI để ước tính độ tuổi và hệ thống phát hiện chủ động.

Bởi vậy, nếu không cho trẻ em tương tác, các nền tảng sẽ hoàn toàn không có tín hiệu để xác định độ tuổi của người dùng, từ đó không có dữ liệu đầu vào để triển khai các biện pháp bảo vệ trẻ em.

“Nếu trẻ em chỉ được sử dụng mạng xã hội một cách thụ động, các nền tảng sẽ không còn những tín hiệu hành vi cần thiết để nhận diện", đại diện Meta cho biết.

Bên cạnh đó, đại diện Meta cho rằng, quy định này có thể vô tình làm gia tăng động cơ khai báo sai độ tuổi. Nếu trẻ em biết rằng việc khai báo đúng độ tuổi sẽ khiến mình không được sử dụng các tính năng tương tác, nhiều em có thể lựa chọn khai báo lớn tuổi hơn để vượt qua các giới hạn của nền tảng.

Điều này dẫn đến việc thay vì sử dụng mạng xã hội trong môi trường có các cơ chế bảo vệ dành riêng cho trẻ em, các em lại sử dụng tài khoản thông thường của người trưởng thành và không còn được hưởng các biện pháp bảo vệ phù hợp với lứa tuổi.

Do đó, đại diện Meta cho rằng, thay vì áp dụng biện pháp cấm tuyệt đối, nên có quy định theo hướng yêu cầu các nền tảng triển khai các biện pháp bảo vệ phù hợp với từng nhóm tuổi đối với người dùng dưới 16 tuổi.

Các biện pháp này có thể bao gồm: thiết lập chế độ riêng tư ở mức cao nhất; lọc nội dung; giới hạn thời gian sử dụng, hạn chế nhắn tin với người lạ và cung cấp các công cụ để cha mẹ theo dõi, giám sát việc sử dụng mạng xã hội của con em mình.

Đại diện TikTok cũng cho rằng, nếu cấm toàn bộ tài khoản dưới 16 tuổi không đăng tải nội dung và cả tương tác thì gần như đồng nghĩa với việc cấm hoàn toàn nhóm người dùng này hoạt động trên không gian mạng.

Ý kiến của đại diện Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC) khuyến cáo, thay vì cấm, dự thảo nên tập trung hoàn thiện cơ chế quản lý tài khoản trẻ em, tăng cường kiểm soát nội dung, bảo vệ quyền riêng tư và trao thêm công cụ giám sát cho phụ huynh.

Mục tiêu là bảo vệ trẻ em dùng mạng xã hội

Sau khi lắng nghe các ý kiến đóng góp, Thứ trưởng Phan Tâm nêu rõ, Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử cần phối hợp với các bên liên quan để nghiên cứu theo hướng chuyển trọng tâm xác định người dùng có phải trẻ em hay không sang nếu là trẻ em thì cần bảo vệ như thế nào?

Mục tiêu quản lý chính không phải là cấm hay hạn chế quá mức trẻ em tiếp cận mạng xã hội và các tính năng tương tác mà trọng tâm là đảm bảo khi trẻ em sử dụng mạng xã hội thì được đặt trong môi trường phù hợp với độ tuổi và được bảo vệ.

Theo Thứ trưởng, các mức bảo vệ sẽ tương ứng với độ tuổi, theo nguyên tắc chung là càng nhỏ tuổi càng phải được bảo vệ chặt chẽ hơn thông qua nhiều tính năng giới hạn và đặt dưới sự giám sát của cha mẹ. Ngoài ra, trách nhiệm chính trong bảo vệ trẻ em là các nền tảng thông qua các công cụ, bảo vệ tối đa thông tin cá nhân của người dùng.