Bất ngờ phát hiện ngoại hành tinh 'ẩn mình' suốt hơn một thập kỷ

Một nhóm các nhà thiên văn học đã phát hiện một ngoại hành tinh (hành tinh nằm ngoài hệ Mặt Trời), được đánh giá là mờ nhất từng được chụp ảnh trực tiếp từ các kính thiên văn đặt trên Trái Đất. Điều đáng chú ý là hành tinh này đã xuất hiện trong các dữ liệu quan sát từ ít nhất 11 năm trước nhưng chỉ mới được nhận ra. Kết quả nghiên cứu được công bố ngày 16/7 trên tạp chí The Astrophysical Journal Letters.

Ben Sutlieff, nhà thiên văn học tại Đại học Edinburgh và là đồng trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết phát hiện này đến một cách rất tình cờ.

Ban đầu, nhóm nghiên cứu chỉ muốn quan sát sự thay đổi theo thời gian của hành tinh Beta Pictoris b, vốn đã được biết đến trước đó, bằng Kính thiên văn Rất Lớn của Đài quan sát Nam Âu (ESO). Tuy nhiên, khi phân tích các hình ảnh, họ bất ngờ phát hiện thêm một hành tinh chưa từng được biết đến.

Markus Bonse, đồng trưởng nhóm nghiên cứu, nhớ lại khoảnh khắc phát hiện: "Có thứ gì đó khác ở đây, bạn có thấy không?".

Sau đó, nhóm đã rà soát kho dữ liệu của ESO và phát hiện hành tinh mới xuất hiện trong các bức ảnh từ ít nhất 11 năm trước. Trong một số hình ảnh, nó gần như bị che khuất bởi Beta Pictoris b - ngoại hành tinh đầu tiên được phát hiện trong hệ sao này. Ngoại hành tinh mới được đặt tên là Beta Pictoris d.

Jayne Birkby, đồng tác giả nghiên cứu và là nhà thiên văn học tại Đại học Oxford, nói: "Có vẻ như hành tinh d đã chơi trò trốn tìm với chúng ta suốt hơn một thập kỷ".

Beta Pictoris d nằm cách Trái Đất khoảng 63 năm ánh sáng. Đây là một hành tinh khí khổng lồ, tương tự như Sao Mộc và Sao Thổ trong Hệ Mặt Trời. Hai hành tinh còn lại trong hệ sao này là Beta Pictoris b và Beta Pictoris c cũng đều thuộc nhóm hành tinh khí khổng lồ.

Theo các nhà nghiên cứu, Beta Pictoris d có quỹ đạo rộng hơn đáng kể so với Beta Pictoris b và Beta Pictoris c.

Việc chụp ảnh trực tiếp một hành tinh mờ như Beta Pictoris d là điều rất hiếm gặp và cũng vô cùng khó khăn. Phương pháp chụp ảnh trực tiếp dựa trên việc thu nhận ánh sáng phát ra hoặc phản xạ từ chính hành tinh, trong khi ánh sáng từ ngôi sao chủ sáng hơn rất nhiều nên thường lấn át tín hiệu của hành tinh.

Theo Markus Bonse, Beta Pictoris d mờ hơn khoảng 100 lần so với Beta Pictoris b, khiến nó trở thành ngoại hành tinh mờ nhất từng được chụp ảnh trực tiếp từ mặt đất.

Cùng thời điểm, một nhóm nghiên cứu khác do Aiden Gibbs thuộc Đại học California (Mỹ) dẫn đầu cũng công bố đã phát hiện Beta Pictoris d bằng Kính thiên văn Không gian James Webb. Kết quả nghiên cứu của nhóm này cũng được đăng trên The Astrophysical Journal Letters trong ngày 16/7.