Nghị quyết 68 và con đường để doanh nghiệp vượt 'ngưỡng tăng trưởng'

Lần đầu tiên xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030 có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động, có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Tốc độ tăng trưởng bình quân của kinh tế tư nhân khoảng 10–12%/năm, cao hơn tốc độ tăng trưởng chung của nền kinh tế và đóng góp 55– 58% GDP.

Quan trọng hơn, Nghị quyết 68 đặt ra yêu cầu thay đổi phương thức Nhà nước tiếp cận doanh nghiệp: từ tư duy quản lý sang kiến tạo môi trường kinh doanh, đồng hành và tháo gỡ rào cản. Đây là sự thay đổi có ý nghĩa nền tảng, bởi khi doanh nghiệp được đặt vào vị trí chủ thể của tăng trưởng thì chính sách cũng phải chuyển từ quản lý sang tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển.

Từ bước đột phá tư duy đến bước chuyển mình trong doanh nghiệp

Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết 68, một số chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân đã bước đầu tạo ra chuyển biến tích cực trong môi trường đầu tư kinh doanh.

Bộ Tư pháp thống kê cho thấy tính đến ngày 15/4/2026, các bộ, ngành đã cắt giảm 292 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 1.640 thủ tục và cắt giảm 2.594/6.974 điều kiện kinh doanh; thời gian thực hiện thủ tục theo phương án cải cách giảm khoảng 30,9%, chi phí tuân thủ khoảng 38%.

Đây là những kết quả tích cực. Nhưng từ góc độ doanh nghiệp, cải cách sẽ thực sự có ý nghĩa khi thời gian, chi phí và rủi ro kinh doanh thực tế giảm xuống.

Số liệu Cục Thống kê công bố ngày 3/10/2026 cho thấy, trong 9 tháng năm 2026, tổng số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động đạt hơn 223,9 nghìn, giảm 3,2% so với cùng kỳ. Trong đó, số doanh nghiệp thành lập mới là gần 149,7 nghìn, tăng 3,2%; vốn đăng ký bình quân đạt 12,6 tỷ đồng/doanh nghiệp, tăng 28,5%. Bên cạnh đó, có hơn 48,7 nghìn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 118,8%.

Bức tranh này cho thấy sức sống của khu vực doanh nghiệp vẫn mạnh mẽ, nhưng quá trình sàng lọc cũng diễn ra khắc nghiệt. Vì vậy, mục tiêu của Nghị quyết 68 không chỉ là tăng thêm số lượng doanh nghiệp, mà còn là giúp doanh nghiệp có khả năng tồn tại, mở rộng và nâng cao năng suất.

Con đường để doanh nghiệp vượt “ngưỡng tăng trưởng”

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế, khoảng 70% doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp siêu nhỏ. Quy mô nhỏ tạo sự linh hoạt nhưng cũng hạn chế khả năng đầu tư công nghệ, tiếp cận vốn dài hạn và tham gia sâu vào chuỗi giá trị.

Thực tiễn trong doanh nghiệp, khi bước sang giai đoạn mở rộng, nhu cầu về vốn, nhân lực, công nghệ, quản trị và thị trường tăng nhanh. Nếu không vượt qua được “ngưỡng tăng trưởng”, doanh nghiệp dễ duy trì quy mô nhỏ hoặc thu hẹp hoạt động.

Việc hỗ trợ doanh nghiệp - đặc biệt là doanh nghiệp siêu nhỏ - vượt “ngưỡng tăng trưởng” có ý nghĩa chiến lược. Để hướng tới mục tiêu khu vực tư nhân tăng trưởng 10-12%/năm và đóng góp 55-58% GDP vào năm 2030, động lực không thể chỉ đến từ số doanh nghiệp thành lập mới, mà phải đến từ khả năng mở rộng của các doanh nghiệp đang hoạt động.

Vốn là một điểm nghẽn quan trọng. World Bank đánh giá doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khoảng trống trong tiếp cận tài chính và nguồn vốn dài hạn. Với doanh nghiệp, vấn đề không chỉ là được tiếp cận tín dụng, mà là nguồn vốn có phù hợp với chu kỳ đầu tư và khả năng tạo dòng tiền hay không.

Cùng với vốn là thị trường. Doanh nghiệp chỉ có thể đầu tư khi có khách hàng, đơn hàng và dòng tiền. Khả năng tham gia chuỗi cung ứng, mở rộng thị trường trong nước và quốc tế vì vậy phải được xem là một phần của năng lực tăng trưởng.

Nhà nước “kiến tạo” và “đồng hành”

Nghị quyết 68 đã thể hiện tư duy đột phá về kinh tế tư nhân, đồng thời chỉ ra những vấn đề còn tồn tại: môi trường đầu tư, kinh doanh vẫn có rào cản; một số thủ tục còn phức tạp; doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh còn khó khăn trong tiếp cận vốn, đất đai; năng lực công nghệ và quản trị còn hạn chế...

Từ đó, Nghị quyết 68 đưa ra những giải pháp cụ thể; trọng tâm là ba tinh thần rất mới: Một là giảm sự phiền hà, tập trung vào cắt giảm thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp gia nhập và hoạt động trên thị trường; hai là khơi thông mọi nguồn lực thông qua việc tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn, công nghệ... phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh; ba là tăng cường mức độ bảo vệ với sự đảm bảo quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp, tạo sự an tâm cho nhà đầu tư và doanh nhân.

Tựu chung, Nghị quyết 68 đã tạo “độ mở” mới về tư duy: Lần đầu tiên, doanh nghiệp tư nhân được đặt vào một trong những vị trí trung tâm, trở thành mục tiêu để chuyển từ nền hành chính công vụ, quản lý sang phục vụ và kiến tạo phát triển. Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ của giai đoạn tới sẽ là tạo “độ sâu” trong thực thi, để sự thay đổi tư duy chuyển biến thành năng lực lớn mạnh và tăng cường sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Từ thực tiễn doanh nghiệp, “kiến tạo” không hẳn là trông chờ chính sách thuận lợi hơn; “đồng hành” không phải Nhà nước làm thay doanh nghiệp. Kiến tạo là tạo môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định, có thể dự đoán chi phí, thời gian và rủi ro; đồng hành là tháo gỡ những điểm nghẽn thuộc phạm vi quản lý nhà nước, để doanh nghiệp có thêm không gian và điều kiện phát triển.

Trong sự đổi mới tư duy “kiến tạo”, những bước chuyển chính sách có thể được đo lường bằng thay đổi cụ thể: doanh nghiệp đầu tư thêm bao nhiêu, quy mô mở rộng thế nào, năng suất tăng ra sao, chi phí tuân thủ giảm thực chất bao nhiêu...

Khi đó, mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 sẽ không chỉ là mục tiêu về số lượng, mà là nền tảng của một khu vực kinh tế tư nhân lớn hơn về quy mô, cao hơn về năng suất và mạnh hơn về sức cạnh tranh.

Ông Phạm Văn Việt
Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân tư nhân Việt Nam
Nhà sáng lập Thương hiệu V-SIXTYFOUR - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Việt Thắng Jean