Thị phần cao su Việt Nam tại Trung Quốc giảm mạnh: Ai đang chiếm lấy thị phần?

Theo số liệu của Cơ quan Hải quan Trung Quốc được Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) dẫn lại, trong 8 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc nhập khẩu 5,2 triệu tấn cao su (HS 4001, 4002, 4003, 4005), trị giá 10,37 tỷ USD, giảm 3,7% về lượng và 0,7% về trị giá so với cùng kỳ năm ngoái. Giá nhập khẩu bình quân tăng 3,1%, lên 1.994 USD/tấn.

Đáng chú ý, nhập khẩu từ Việt Nam giảm mạnh hơn nhiều so với mức giảm chung của thị trường. Trong 8 tháng, Trung Quốc nhập 612.653 tấn cao su từ Việt Nam, trị giá hơn 1,17 tỷ USD, giảm lần lượt 19,3% và 15,3%. Thị phần của Việt Nam theo lượng vì vậy giảm từ 14,1% cùng kỳ năm 2025 xuống còn 11,8%. Việt Nam vẫn đứng thứ hai trong số các nguồn cung cao su cho Trung Quốc.

Bộ Công Thương nhận định mức giảm về lượng và trị giá của cao su Việt Nam cao hơn mức chung, cho thấy sức ép cạnh tranh tại thị trường Trung Quốc đang gia tăng.

Thái Lan củng cố ngôi đầu, Lào và Bờ Biển Ngà tăng tốc

Trong lúc thị phần Việt Nam thu hẹp, Thái Lan tiếp tục bỏ xa các nguồn cung còn lại. Trung Quốc nhập 1,93 triệu tấn cao su từ Thái Lan trong 8 tháng, tăng 1,9% so với cùng kỳ. Thị phần của Thái Lan tăng từ 35,1% lên 37,1%, cao hơn hơn ba lần mức 11,8% của Việt Nam.

Tuy nhiên, những nguồn cung tăng nhanh nhất lại là các thị trường có quy mô nhỏ hơn. Lượng cao su Trung Quốc nhập từ Lào tăng 28,3%, lên 326.490 tấn, đưa thị phần từ 4,7% lên 6,3%. Nhập khẩu từ Bờ Biển Ngà tăng 22,2%, đạt 373.340 tấn, giúp thị phần tăng từ 5,6% lên 7,2%.

Tương tự, lượng nhập khẩu từ Myanmar tăng 19,4% lên 280.861 tấn, thị phần tăng từ 4,4% lên 5,4%. Trái lại, ngoài Việt Nam, Trung Quốc cũng giảm nhập khẩu từ Nga, Malaysia, Indonesia và Hàn Quốc.

Như vậy, sự sụt giảm thị phần của Việt Nam diễn ra đồng thời với việc Thái Lan củng cố vị trí số một và các nguồn cung như Bờ Biển Ngà, Lào, Myanmar mở rộng hiện diện.

Việt Nam mất thị phần ở các nhóm hàng quan trọng

Áp lực cạnh tranh thể hiện rõ hơn khi đi sâu vào từng chủng loại. Với cao su tự nhiên (HS 4001), Trung Quốc nhập tổng cộng 1,85 triệu tấn trong 8 tháng, giảm 3,1%. Tuy nhiên, lượng nhập từ Việt Nam giảm tới 36,5%, còn 80.860 tấn.

Việt Nam chỉ đứng thứ 7 trong số các nguồn cung cao su tự nhiên cho Trung Quốc, với thị phần giảm từ 6,6% xuống 4,4%. Trong khi đó, Trung Quốc tăng nhập khẩu cao su tự nhiên từ Bờ Biển Ngà, Myanmar và Lào.

Cạnh tranh cũng gia tăng ở hỗn hợp cao su tự nhiên và cao su tổng hợp (HS 400280), một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.

Trong 8 tháng, Trung Quốc nhập 2,11 triệu tấn mặt hàng này. Thái Lan, cũng là nguồn cung lớn nhất, cung cấp 1,24 triệu tấn, tăng 7,7%, qua đó nâng thị phần từ 53% lên 58,8%.

Ngược lại, Việt Nam xuất sang Trung Quốc 529,09 nghìn tấn, giảm 16,2%. Thị phần theo báo cáo giảm từ 29% xuống 25,1% so với cùng kỳ năm ngoái. Ngoài Thái Lan, Trung Quốc cũng tăng mạnh nhập khẩu nhóm hàng này từ Indonesia và Lào.

Ở chiều xuất khẩu của Việt Nam, HS 400280 vẫn chiếm tới 55,3% tổng lượng cao su xuất khẩu trong 8 tháng, nhưng lượng xuất khẩu đã giảm 20% so với cùng kỳ. Latex và SVR 3L, hai nhóm hàng lớn tiếp theo, cũng giảm lần lượt 16,1% và 19,3%.

Cao su Việt Nam chịu sức ép tại Trung Quốc có thể do dâu?

Năm 2026, Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ cao su lớn, nhưng nhu cầu tăng chậm trong khi cơ cấu nguồn cung đang có sự dịch chuyển.

Theo European Rubber Journal (ERJ), Hiệp hội các nước sản xuất cao su thiên nhiên (ANRPC) dự báo tiêu thụ cao su tự nhiên của Trung Quốc năm 2026 tăng 1,2%, lên 7,04 triệu tấn, trong khi tiêu thụ toàn cầu chỉ tăng 0,4%. Chi phí nguyên liệu cao và các hạn chế thương mại là những yếu tố kìm hãm nhu cầu.

Ở phía nguồn cung, từ ngày 1/5/2026 đến 30/4/2028, Trung Quốc áp dụng mức thuế 0%, dưới hình thức thuế suất ưu đãi, đối với hàng hóa từ 20 quốc gia châu Phi đã thiết lập quan hệ ngoại giao với Trung Quốc và không thuộc nhóm các nước kém phát triển nhất.

Theo Xinhua, trước thời điểm chính sách có hiệu lực, một nhà máy của Mainland Group tại Bờ Biển Ngà đã tăng sản xuất và tích trữ hàng. Tuy nhiên, chính sách mới chỉ có hiệu lực trong 4 tháng của giai đoạn 8 tháng đầu năm 2026, do đó có thể xem đây là một yếu tố đáng chú ý đối với nguồn cung từ châu Phi, nhưng chưa đủ cơ sở để khẳng định là nguyên nhân khiến thị phần cao su Việt Nam giảm.

Cùng với đó, số liệu nhập khẩu cho thấy sự dịch chuyển nguồn cung đã diễn ra. Bộ Công Thương đánh giá cơ cấu nguồn cung cao su cho Trung Quốc đang thay đổi, với nhập khẩu từ Lào, Bờ Biển Ngà và Myanmar tăng, trong khi nhập khẩu từ một số nguồn cung truyền thống, đặc biệt là Việt Nam, giảm. Diễn biến này khiến thị phần cao su Việt Nam thu hẹp và sức ép cạnh tranh gia tăng.