Hoàn thiện pháp lý cho giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán

Theo Bộ Tài chính, Thông tư số 134/2017/TT-BTC ban hành ngày 19/12/2017 và Thông tư số 73/2020/TT-BTC sửa đổi, bổ sung đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho hoạt động giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán trong thời gian qua.

Các quy định này đã góp phần chuẩn hóa hoạt động cung cấp dịch vụ giao dịch chứng khoán trực tuyến, đặt ra yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, an ninh bảo mật, lưu trữ dữ liệu, chế độ báo cáo và công bố thông tin; đồng thời bảo đảm thị trường vận hành minh bạch, an toàn và thông suốt.

Tuy nhiên, cùng với tốc độ phát triển mạnh của thị trường chứng khoán và xu hướng ứng dụng công nghệ số ngày càng sâu rộng, nhiều mô hình giao dịch mới đã xuất hiện, đặt ra yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý. Trong đó có các nội dung liên quan đến định danh khách hàng điện tử (eKYC), hợp đồng điện tử, xác thực giao dịch theo từng loại hình nghiệp vụ, kết nối giao dịch qua API hay việc nhà đầu tư nước ngoài thực hiện truyền lệnh thông qua hệ thống trung gian của tổ chức nước ngoài. Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đã xây dựng dự thảo Thông tư quy định giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán với nhiều nội dung sửa đổi, bổ sung đáng chú ý.

Một trong những điểm trọng tâm của dự thảo là quy định về cung cấp dịch vụ trực tuyến trong hoạt động kinh doanh chứng khoán. Theo đó, dự thảo điều chỉnh và bổ sung các yêu cầu chung đối với tổ chức cung cấp dịch vụ khi triển khai giao dịch trực tuyến; đồng thời quy định cụ thể các hình thức xác thực giao dịch điện tử được áp dụng trên thị trường chứng khoán và yêu cầu tương ứng đối với từng hình thức xác thực.

Dự thảo cũng đưa ra quy định về việc áp dụng các hình thức xác thực theo nhóm giao dịch của khách hàng, qua đó tạo cơ sở để các công ty chứng khoán triển khai thống nhất, phù hợp với mức độ rủi ro của từng nghiệp vụ. Ngoài ra, nội dung liên quan đến mở, sử dụng và đóng tài khoản giao dịch chứng khoán của nhà đầu tư nước ngoài cũng được bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập và gia tăng kết nối với thị trường quốc tế.

Đáng chú ý, dự thảo lần đầu tiên bổ sung quy định về triển khai giao diện lập trình ứng dụng (API) trong lĩnh vực chứng khoán. Theo Bộ Tài chính, việc bổ sung khung pháp lý cho API nhằm tạo điều kiện phát triển các dịch vụ tài chính số an toàn, nâng cao trải nghiệm khách hàng và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số của ngành chứng khoán.

Các quy định mới tập trung vào nguyên tắc triển khai API cũng như trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ trong quá trình kết nối với bên thứ ba. Đây được xem là bước đi cần thiết trong bối cảnh nhiều công ty chứng khoán đang đẩy mạnh hệ sinh thái số, tự động hóa giao dịch và tích hợp các nền tảng tài chính công nghệ.

Song song với đó, dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung nhiều quy định liên quan đến hạ tầng kỹ thuật, an ninh bảo mật thông tin và lưu trữ dữ liệu của hệ thống giao dịch trực tuyến. Các nội dung này hướng tới mục tiêu tăng cường an toàn hệ thống, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi nhà đầu tư trong bối cảnh rủi ro an ninh mạng ngày càng gia tăng.

Về hoạt động trao đổi thông tin điện tử trên thị trường chứng khoán, Bộ Tài chính cũng đề xuất điều chỉnh quy định về chế độ báo cáo và công bố thông tin nhằm phù hợp với yêu cầu quản lý, giám sát trong giai đoạn mới. Việc cập nhật các quy định này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ nâng cao hiệu quả giám sát của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đối với các tổ chức tham gia thị trường.

Dự thảo đồng thời bổ sung trách nhiệm của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam trong việc ban hành quy chế nghiệp vụ, bảo đảm kết nối và vận hành hệ thống giao dịch thống nhất, an toàn và phù hợp với quy định pháp luật.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc bãi bỏ thủ tục hành chính liên quan đến đăng ký cung cấp dịch vụ giao dịch chứng khoán trực tuyến của công ty chứng khoán. Theo Bộ Tài chính, các điều kiện, hồ sơ, trình tự và thủ tục đối với hoạt động này hiện đã được quy định đầy đủ tại Nghị định số 155/2020/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Chứng khoán, do đó việc loại bỏ các quy định trùng lặp sẽ góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.

Ngoài ra, dự thảo cũng quy định một số nội dung chuyển tiếp nhằm tạo điều kiện để các tổ chức cung cấp dịch vụ có thời gian hoàn thiện hệ thống công nghệ, chuẩn hóa dữ liệu khách hàng và bảo đảm duy trì hoạt động liên tục trong quá trình áp dụng quy định mới.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, việc xây dựng Thông tư mới không chỉ giúp hoàn thiện hành lang pháp lý cho giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán, mà còn tạo nền tảng thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường mức độ an toàn, minh bạch của thị trường trong giai đoạn phát triển mới.