Tăng lương cơ sở: Bước đi hài hòa giữa an sinh và ổn định vĩ mô

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 161/2026/NĐ-CP quy định mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Theo đó, mức lương cơ sở sẽ tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng kể từ ngày 1-7-2026.

Nhập dịp này, phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi) để nhận định rõ hơn về tầm quan trọng của quyết sách này.

Việc tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng sẽ tác động như thế nào tới đời sống của cán bộ, công chức, viên chức trong bối cảnh giá cả sinh hoạt vẫn đang có xu hướng tăng, thưa ông?

Điểm tích cực rõ nét nhất của lần điều chỉnh này là góp phần cải thiện thu nhập cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và các nhóm chính sách liên quan. Trong điều kiện chi phí cho giáo dục, y tế, nhà ở, điện nước và sinh hoạt đô thị ngày càng gia tăng, việc tăng lương cơ sở giúp giảm bớt phần nào áp lực tài chính đối với nhiều gia đình.

Quan trọng hơn, chính sách này mang ý nghĩa động viên tinh thần rất lớn. Thu nhập không chỉ là vấn đề vật chất, mà còn phản ánh sự ghi nhận đối với những người đang trực tiếp vận hành bộ máy hành chính, cung cấp dịch vụ công và duy trì ổn định xã hội. Việc Nhà nước tiếp tục điều chỉnh lương cho thấy định hướng ưu tiên con người, củng cố niềm tin và tạo thêm động lực để đội ngũ khu vực công yên tâm công tác.

Dù vậy, cần nhìn nhận khách quan rằng mức tăng lần này chủ yếu giúp cải thiện khả năng thích ứng với mặt bằng giá mới, hơn là tạo ra sự thay đổi lớn về mức sống. Đặc biệt tại các đô thị lớn, áp lực chi tiêu cho nhà ở, nuôi dạy con và chăm sóc sức khỏe vẫn là bài toán không nhỏ đối với nhiều công chức trẻ.

Theo ông, việc điều chỉnh lương cơ sở lần này sẽ tạo ra những ảnh hưởng ra sao đối với ngân sách Nhà nước cũng như áp lực chi thường xuyên của các địa phương?

Tăng lương cơ sở luôn đi kèm áp lực đáng kể lên ngân sách bởi không chỉ tiền lương, mà nhiều khoản phụ cấp, bảo hiểm và trợ cấp liên quan cũng được điều chỉnh tương ứng. Với các địa phương chưa tự cân đối được nguồn thu, áp lực chi thường xuyên chắc chắn sẽ gia tăng.

Tuy nhiên, nếu nhìn ở góc độ dài hạn, đây không chỉ là bài toán chi ngân sách, mà còn là đầu tư cho chất lượng quản trị quốc gia. Một nền hành chính hiệu quả cần đội ngũ có năng lực, ổn định và có mức thu nhập ngày càng tiệm cận nhu cầu sống thực tế.

Việc tăng lương cơ sở không chỉ làm tăng thu nhập mà còn kéo theo nhiều khoản phụ cấp, bảo hiểm và trợ cấp khác. Ông đánh giá như thế nào về tính lan tỏa của chính sách này đối với nền kinh tế?

Chính sách tăng lương cơ sở thường tạo hiệu ứng lan tỏa tương đối tích cực đối với nền kinh tế. Khi thu nhập của hàng triệu người lao động khu vực công được cải thiện, sức mua trong nền kinh tế cũng có điều kiện phục hồi tốt hơn, đặc biệt ở các nhóm hàng hóa và dịch vụ thiết yếu. Điều này góp phần hỗ trợ tiêu dùng nội địa - yếu tố ngày càng quan trọng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động. Các lĩnh vực bán lẻ, dịch vụ, giáo dục, y tế và tiêu dùng dân sinh có thể hưởng lợi từ dòng tiền tăng thêm trong xã hội.

Bên cạnh đó, việc điều chỉnh lương còn tạo hiệu ứng tâm lý tích cực, củng cố niềm tin vào triển vọng ổn định kinh tế và an sinh xã hội. Tuy nhiên, để hiệu quả lan tỏa được duy trì bền vững, cần kiểm soát tốt mặt bằng giá, tránh tình trạng thu nhập tăng nhưng chi phí sinh hoạt tăng nhanh hơn, làm giảm ý nghĩa thực chất của chính sách.

Theo ông, mức tăng từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng/tháng đã thực sự theo kịp tốc độ tăng của chi phí sinh hoạt hiện nay hay chưa?

Nếu xét trên các chỉ số lạm phát chung, mức tăng lần này là tương đối tích cực và thể hiện nỗ lực điều hành của Nhà nước trong bối cảnh còn nhiều áp lực ngân sách. Tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ chi phí sống thực tế, đặc biệt tại các đô thị lớn, thì khoảng cách giữa thu nhập và nhu cầu chi tiêu cơ bản vẫn hiện hữu.

Có thể nói, chính sách lần này giúp thu hẹp phần nào độ trễ giữa tiền lương và mặt bằng giá mới, giúp người lao động giảm áp lực với việc gia tăng chi phí sinh hoạt hiện nay.

Sau đợt điều chỉnh này, theo ông, Việt Nam cần xây dựng lộ trình cải cách tiền lương ra sao để bảo đảm thu nhập của khu vực công ngày càng tiệm cận với nhu cầu sống thực tế?

Về dài hạn, Việt Nam cần tiếp tục xây dựng lộ trình cải cách tiền lương theo hướng hiện đại, minh bạch và gắn với vị trí việc làm, năng lực cũng như hiệu quả thực thi công vụ. Đây là nền tảng để nâng cao chất lượng bộ máy và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao vào khu vực công.

Đồng thời, cải cách tiền lương cần đi cùng cải cách thể chế, tinh gọn tổ chức và nâng năng suất lao động khu vực công. Khi nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn, dư địa để cải thiện thu nhập một cách bền vững cũng sẽ lớn hơn. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là tăng lương, mà là xây dựng một nền công vụ chuyên nghiệp, ổn định và đủ năng lực đồng hành cùng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Trân trọng cảm ơn ông!