“Sen trong đá” tỏa ngát hương giữa “địa ngục trần gian” Côn Đảo

Khi "Sen" là hiện thân của khí tiết cách mạng

Trong khuôn khổ Hành trình “Di sản và Hòa bình” 2026, hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, triển lãm chuyên đề “Sen trong đá” được Hội Di sản Văn hóa Việt Nam phối hợp với Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam và Công ty Senhouse Việt Nam tổ chức từ ngày 12-5 đến tháng 7-2026, tại Bảo tàng Côn Đảo, Đặc khu Côn Đảo, TP Hồ Chí Minh.

Đứng trước 25 bức chân dung các nữ chiến sĩ cách mạng được tạo tác tỉ mỉ từ lá sen khô, nguyên Phó chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa rưng rưng xúc động. Bà chia sẻ rằng, từ lâu, những cựu tù chính trị đã ấp ủ mong muốn có một không gian nghệ thuật ý nghĩa như thế này để lưu giữ và lan tỏa những giá trị cao đẹp của một thời hoa lửa.

“Tôi rất xúc động trước tình cảm, sự công phu và tâm huyết mà Ban tổ chức cùng các nghệ nhân đã dành cho triển lãm. Những tác phẩm này đã khắc họa vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam - không chỉ đẹp ở hình thức mà còn đẹp ở tâm hồn, ý chí và sự hy sinh thầm lặng”, nguyên Phó chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa bày tỏ.

Với bà Trương Mỹ Hoa, tên gọi “Sen trong đá” mang sức gợi cảm xúc mãnh liệt. Nó không chỉ là nghệ thuật, mà là biểu tượng sống động về những người đồng đội, những người phụ nữ đã cùng bà đối mặt với cường quyền, bạo lực và xiềng xích nơi “địa ngục trần gian” Côn Đảo.

Sen tượng trưng cho sự thuần khiết, thanh cao, "gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn"; đá tượng trưng cho sự khắc nghiệt, tàn khốc của chế độ lao tù.

Bà nhấn mạnh rằng, 25 bức chân dung tại triển lãm chính là những gương mặt đại diện cho hàng vạn phụ nữ Việt Nam đã sống và chiến đấu như những đóa sen. Dù bị giam cầm, tra tấn bằng đòn roi tinh thần và thể xác, họ vẫn giữ trọn lòng sắt son, niềm tin không khuất phục để tỏa hương cho đời.

Thông điệp cho những đóa sen thời bình

Không chỉ dừng lại ở việc ôn lại quá khứ, nguyên Phó chủ tịch nước còn gửi gắm những trăn trở và kỳ vọng sâu sắc đến thế hệ trẻ. Bà khẳng định, dù chiến tranh đã lùi xa, nhưng tinh thần “Sen trong đá” vẫn cần được tiếp nối trong thời đại mới. “Đá” hôm nay không còn là xiềng xích hay nhà tù, mà là những khó khăn, thách thức trong đời sống, lao động và sáng tạo. Tôi tin rằng trong thời bình, vẫn luôn cần có những “đóa sen trong đá” - những người âm thầm vượt qua gian khổ, cống hiến cho khoa học, nông nghiệp, y học để xây dựng đất nước”.

Triển lãm “Sen trong đá” đưa khán giả bước vào không gian nghệ thuật của thư pháp và các tác phẩm nghệ thuật tạo tác từ lá sen khô gồm 3 phần: “Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người”, “Sen trong đá” và “Trọn mãi hương sen”.

Bà Nguyễn Thị Thanh Tâm, Tổng giám đốc Công ty Senhouse - đơn vị thực hiện sự kiện chia sẻ, “Sen trong đá” không chỉ là tên gọi giàu tính biểu tượng, mà còn là một thông điệp sâu sắc gửi đến các thế hệ hôm nay và mai sau.

Sen là một loài hoa tượng trưng cho sự thuần khiết, thanh cao, tượng trưng cho nghị lực sống mãnh liệt. Đá tượng trưng cho sự thử thách, gian truân, cứng rắn. Những nữ cựu tù chính trị đã cống hiến, đã chiến đấu và đã giữ vững khí tiết trong hoàn cảnh khắc nghiệt để từ đó viết lên những trang sử hào hùng, góp phần làm nên tầm vóc đất nước hôm nay.

“Việc sử dụng chất liệu lá sen khô để thể hiện chân dung các nữ chiến sĩ không chỉ mang tính nghệ thuật độc đáo mà còn thể hiện sự tri ân nhân văn sâu sắc. Thông qua triển lãm, Ban tổ chức hy vọng góp nên một hành trình cảm xúc, nơi quá khứ và hiện tại giao thoa, nơi những ký ức về lòng yêu nước được truyền lửa cho thế hệ mai sau”, bà Nguyễn Thị Thanh Tâm bày tỏ.

Các đại biểu xúc động chiêm ngưỡng những tác phẩm và câu chuyện về những nữ cựu tù Côn Đảo trưng bày tại triển lãm.

Sự xúc động của nguyên Phó chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa và đông đảo các đại biểu khắp mọi miền Tổ quốc tham dự Hành trình “Di sản và Hòa bình” tại triển lãm chính là minh chứng rõ nét nhất: Lịch sử có thể đi qua, nhưng vẻ đẹp kiên trung của người phụ nữ Việt Nam sẽ mãi như hương sen, bền bỉ và tỏa ngát trong dòng chảy của dân tộc.