Mở trường nghề trao cơ hội cho lao động nông thôn, miền núi

Cơ hội đổi mới phương thức sản xuất

Đào tạo nghề cho lao động nông thôn miền núi, vùng sâu, xa và các địa bàn khó khăn là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Đứng ở góc độ quản lý cơ sở đào tạo nghề, ông Ngô Văn Hiền – Phó chủ tịch xã Tri Lễ (tỉnh Lạng Sơn) cho hay, khi đưa trường nghề tới gần bà con sẽ giúp tiếp cận tri thức thuận tiện hơn, chi phí học tập, sinh hoạt, đi lại được tiết kiệm. Đồng thời, người dân sẽ phát triển kinh tế sát theo thế mạnh và nhu cầu thực tiễn của địa phương.

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở các ngành nghề truyền thống hoặc đào tạo theo phương thức cũ, hiệu quả mang lại sẽ khó đạt như kỳ vọng. Phân tích rõ hơn về nhận định này, ông Hiền dẫn chứng chỉ ra một số lớp dạy kỹ năng chăn nuôi, trồng trọt theo mô hình nhỏ lẻ, gia đình truyền thống sẽ khó thu hút người dân đến trường học tập trung vì có thể họ có thể tự tích lũy kinh nghiệm của nhau.

Mặt khác, thời gian qua các trung tâm GDNN – GDTX đã và đang tiếp tục triển khai các khóa học thường xuyên ở địa phương. Mô hình lớp học linh hoạt, di động theo từng thôn, bản đó đáp ứng được việc trang bị kiến thức, kỹ năng sơ bộ mà không làm gián đoạn nhiều tới công việc hàng ngày của học viên.

“Như vậy, yêu cầu đặt ra khi mở trường dạy nghề cho bà con lao động phổ thông là phải mới và nâng tầm, đặt mục tiêu giúp người học sản xuất, kinh doanh ở quy mô bán công nghiệp hoặc công nghiệp, từng bước áp dụng các kỹ thuật hiện và công nghệ cao”, ông Hiền chia sẻ.

Đặc biệt, quá trình dạy nghề phải gắn chặt với thị trường và nhu cầu từ doanh nghiệp cũng như các đơn vị tiêu thụ khác. Người dân cần được hướng dẫn thực hành quy trình sản xuất bài bản, kiểm soát các tiêu chuẩn về nguồn gốc xuất xứ, chất lượng.

“Muốn đảm bảo thu nhập ổn định, người dân không thể chỉ phụ thuộc sản xuất tự do theo lối làm ra bao nhiêu sản phẩm thì buôn bán bấy nhiêu, mà cần làm quen với mô hình sản xuất theo chuỗi và đơn đặt hàng của doanh nghiệp. Giải được bài toán chất lượng và chủ động duy trì động lực sản xuất sẽ góp phần mở rộng đầu ra tiêu thụ nội địa, thậm chí cơ hội xuất khẩu”, ông Hiền giải thích thêm.

Tối ưu nguồn lực đào tạo

Bên cạnh đổi mới phương hướng đào tạo, xoay quanh vấn đề thu hút người dân lao động tới các cơ sở giáo dục nghề nghiệp còn đòi hỏi nỗ lực tháo gỡ các rào cản khác. Nhiều năm gắn bó với giáo dục vùng cao, ông Hiền hiểu để bà con chuyển đổi từ tư duy sản xuất tự phát, tự cung tự cấp, nhỏ lẻ trong gia đình sang quy mô lớn, quy trình khắt khe, khoa học cần trải qua thời gian đào tạo bài bản lâu dài.

Song, đa số lao động vùng sâu vùng xa đều mang gánh nặng mưu sinh, không dễ gác lại công ăn việc làm để theo học nghề trong nhiều năm. Vì vậy, cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần hỗ trợ ký túc xá, nơi ăn nghỉ, triển khai chính sách miễn học phí hoặc một số đãi ngộ phù hợp khác. Đồng thời, đẩy mạnh truyền thông, tư vấn để học viên an tâm tới trường.

Ngoài ra, ông Hiền lưu ý cần cân nhắc trường hợp nhu cầu làm kinh tế lớn của người dân tại vùng khó hiện nay chưa nhiều. Cơ sở đào tạo nghề mở mới có thể rơi vào tình trạng thiếu người học trong những năm đầu, dẫn tới hao hụt chi phí duy trì. Từ đó, ông đề xuất phương án mở trường cấp tỉnh hoặc liên tỉnh. Mặt khác, chuyển chức năng của 1 số trường cao đẳng, trung cấp đã có sẵn trên địa bàn giúp tiết kiệm chi phí đầu tư cơ sở vật chất.

Một vấn đề khác cần lưu tâm là đội ngũ giảng viên vừa có nền tảng lý thuyết, vừa phải là “kỹ sư thực hành” có kinh nghiệm thực tế dày dạn để truyền tải kiến thức hiệu quả. Ông Hiền nhấn mạnh: “Nếu học viên chỉ học lý thuyết suông thì khoảng cách giữa lớp học và thực tế làm việc sẽ rất xa và tốn nhiều thời gian mới thu được kết quả”.

Quan trọng hơn, sự đồng hành của cơ sở đào tạo nghề không thể dừng lại khi khóa học kết thúc mà cần tiếp tục theo dõi, kết nối khi sau khi người học tốt nghiệp. Học viên cần được thông tin và nắm bắt các chương trình hỗ trợ vốn khởi nghiệp, qua đó đảm bảo mỗi người đều có khả năng tiếp cận nguồn vốn lãi suất thấp để hiện thực hóa ước mơ làm giàu.