Hiệu quả từ đầu tư trường nghề ở vùng nông thôn Sơn La

Cơ sở vật chất hiện đại hơn, điều kiện học tập tốt hơn

Tỉnh Sơn La đã dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác đầu tư xây dựng và phát triển hệ thống trường, trung tâm dạy nghề tại các khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại cơ sở mà còn là động lực trực tiếp thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tạo sự thay đổi rõ rệt trong đời sống vật chất và tinh thần của người dân trên địa bàn. Hiệu quả từ những khoản đầu tư này ngày càng được thể hiện rõ nét, trở thành minh chứng sinh động cho tính đúng đắn của chủ trương "đầu tư cho giáo dục, đào tạo nghề chính là đầu tư cho phát triển".

Trước đây, nhiều cơ sở dạy nghề tại các huyện cũ ở vùng nông thôn còn gặp khó khăn về phòng học, trang thiết bị và chương trình đào tạo. Nhận rõ tầm quan trọng của công tác đào tạo nghề, tỉnh Sơn La đã ưu tiên phân bổ nguồn vốn đầu tư xây mới, cải tạo, nâng cấp hệ thống trường nghề, trung tâm giáo dục thường xuyên (GDTX) tại các huyện cũ. Nhiều công trình được hoàn thành và đưa vào sử dụng với phòng học kiên cố, xưởng thực hành khang trang, máy móc, thiết bị được trang bị đồng bộ, đáp ứng yêu cầu đào tạo thực hành cho học sinh, học viên theo học tại các cơ sở.

Đặc biệt, các trung tâm GDTX tại các huyện cũ được đầu tư theo hướng đa chức năng, vừa tổ chức đào tạo nghề ngắn hạn, vừa liên kết với các trường cao đẳng, hợp tác xã (HTX), doanh nghiệp mở các lớp đào tạo dài hạn tại cơ sở. Nhờ đó, người dân ở vùng nông thôn không cần đi xa vẫn có cơ hội tiếp cận môi trường học tập tương đối tốt, giảm bớt chi phí đi lại, ăn ở, tạo điều kiện cho nhiều người tham gia học nghề.

Ông Nguyễn Quang Vinh, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Ngọc Hoàng, xã Tà Hộc, chia sẻ: HTX tổ chức tập huấn, hướng dẫn quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc thanh long theo hướng hữu cơ cho các hộ liên kết sản xuất; đầu tư hệ thống tưới nước tự động, ghi chép nhật ký sản xuất cụ thể, giúp dễ dàng truy xuất nguồn gốc.

"Chúng tôi rất trân trọng mô hình đào tạo nghề kết hợp cầm tay chỉ việc. Người lao động nhanh chóng nắm vững kỹ năng, tự tin áp dụng vào sản xuất thực tế. Đây chính là cách đào tạo thiết thực nhất, giúp HTX có đội ngũ lao động giỏi, ổn định, cùng nhau phát triển bền vững, lâu dài", ông Nguyễn Quang Vinh cho biết.

Người dân vững tay nghề, thu nhập ổn định tại quê nhà

Hiệu quả rõ rệt nhất từ việc đầu tư trường nghề chính là tỷ lệ lao động được đào tạo và có chứng chỉ nghề ngày càng tăng. Các chương trình đào tạo được xây dựng sát với thực tế sản xuất và nhu cầu phát triển kinh tế của từng địa phương, gồm: Trồng trọt, chăn nuôi, bảo vệ thực vật, chế biến và bảo quản nông sản, du lịch cộng đồng, dịch vụ sửa chữa.

Sau khóa học, người dân không chỉ nắm vững kỹ thuật mà còn được hướng dẫn cách lập kế hoạch sản xuất, quản lý chi phí, tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm. Nhiều học viên sau khi tốt nghiệp đã tự mở cơ sở kinh doanh, phát triển mô hình kinh tế gia đình hiệu quả, thậm chí tạo việc làm cho người khác trong bản. Tỷ lệ lao động có việc làm ổn định sau khi học nghề đạt trên 85%, thu nhập bình quân tăng từ 20 - 40% so với trước khi tham gia học nghề.

Anh Lò Văn Phớ, bản Nà Hạ, xã Mai Sơn, chia sẻ: "Trước đây, tôi chỉ làm nông nghiệp theo kinh nghiệm, thu nhập không đủ chi tiêu. Được học kỹ thuật trồng cây ăn quả tại trung tâm GDTX huyện cũ, tôi đã có thêm kiến thức khoa học. Sau đó, tôi về cải tạo đất, tiến hành trồng xoài Đài Loan trên diện tích 1,5ha. Bây giờ, gia đình tôi có vườn xoài sai trĩu quả, thu nhập mỗi năm cao hơn so với trồng ngô, sắn trước đây. Tôi rất vui vì không cần đi làm xa mà vẫn có thể nuôi sống gia đình tại quê nhà".

Giảm tình trạng di cư lao động bất hợp lý

Khi người dân được đào tạo bài bản, tư duy sản xuất cũng thay đổi theo chiều hướng tích cực. Thay vì canh tác theo thói quen, manh mún, người dân đã áp dụng quy trình khoa học, sử dụng giống tốt, hạn chế hóa chất độc hại, sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, hữu cơ. Nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao, liên kết theo chuỗi giá trị nông sản ra đời, tạo ra sản phẩm có chất lượng tốt, giá trị kinh tế cao hơn.

Các trường nghề còn trở thành trung tâm chuyển giao tiến bộ khoa học - kỹ thuật về nông thôn. Giáo viên, học viên trở thành những hạt nhân tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật cho người dân tại các bản, lan tỏa hiệu quả ra toàn cộng đồng. Đây chính là giá trị lâu dài mà việc đầu tư trường nghề mang lại, không chỉ đào tạo những người thợ mà còn hình thành lớp nông dân có kiến thức, tư duy hiện đại, trở thành lực lượng chủ lực trong công cuộc xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Khi người dân, đặc biệt là thanh niên ở vùng nông thôn, có cơ hội học nghề, có việc làm phù hợp với thu nhập ổn định tại địa phương, nhu cầu đi làm ăn xa giảm đi đáng kể. Đầu tư cho trường nghề chính là giải pháp giúp giữ chân nguồn nhân lực trẻ, năng động tại quê hương. Thanh niên sau khi học nghề trở về bản làng phát triển kinh tế, trở thành lực lượng nòng cốt tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội tại địa phương.

Gia đình cũng được gắn kết hơn khi người lao động không phải xa nhà, có điều kiện chăm sóc ông bà, con cái. Đây là giá trị nhân văn sâu sắc, góp phần ổn định an sinh xã hội, giảm bớt những hệ lụy tiêu cực của việc thanh niên phải rời quê đi làm ăn xa.

Phát biểu tại lễ bế mạc Lễ hội Cà phê lần thứ II năm 2026, ông Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La, cho biết: Tỉnh ưu tiên nguồn lực đầu tư nâng cấp hệ thống trường dạy nghề tại vùng nông thôn; xây dựng chương trình đào tạo linh hoạt, cập nhật theo nhu cầu thị trường; tăng cường liên kết giữa trường nghề với doanh nghiệp, hợp tác xã để bảo đảm đầu ra việc làm cho người học. Mục tiêu đến năm 2030, có trên 60% lao động nông thôn tại Sơn La được tham gia đào tạo nghề, tạo bước chuyển biến căn bản về chất lượng nguồn nhân lực nông thôn.