Đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm tạo trụ cột giảm nghèo bền vững ở Tây Ninh

Từ học nghề đến chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn

Trong giai đoạn mới, phát triển nông thôn không chỉ được đo bằng đường giao thông, thủy lợi, điện, trường học hay cảnh quan môi trường; mà khi người lao động được trang bị kỹ năng phù hợp, có cơ hội việc làm ổn định và thu nhập tăng bền vững, thì mục tiêu giảm nghèo, nâng cao chất lượng đời sống mới thực sự đi vào chiều sâu.

Đó là lý do Tây Ninh tập trung phát triển nguồn nhân lực và hỗ trợ tạo việc làm bền vững - một nội dung thành phần quan trọng trong kế hoạch thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030.

Theo kế hoạch thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030, Tây Ninh hướng tới việc đáp ứng các nhóm tiêu chí về phát triển kinh tế nông thôn, đào tạo nguồn nhân lực nông thôn, văn hóa - giáo dục - y tế, giảm nghèo và an sinh xã hội trong Bộ tiêu chí xã nông thôn mới.

Riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Tây Ninh đặt mục tiêu chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn theo hướng tăng dần tỷ lệ lao động trong các ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, du lịch, dịch vụ; hằng năm thu hút 3% lao động sang các nhóm ngành này và phấn đấu 40% lao động người dân tộc thiểu số biết làm các ngành, nghề công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, du lịch, dịch vụ.

Qua đó cho thấy, Tây Ninh đang nhìn nhận đào tạo nghề như một công cụ phát triển, chứ không chỉ là chính sách an sinh. Trong bối cảnh nông nghiệp chuyển dần sang sản xuất hàng hóa, kinh tế nông thôn mở rộng sang dịch vụ, du lịch, thương mại điện tử và ngành nghề nông thôn, lao động nông thôn buộc phải có kỹ năng mới để không bị đứng ngoài quá trình chuyển dịch.

Kết quả năm 2025 cho thấy, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tuyển sinh đào tạo 30.609 lao động, đạt 101,58% kế hoạch; trong đó có đào tạo cao đẳng, trung cấp, sơ cấp và đào tạo thường xuyên. Tỉnh cũng đặt chỉ tiêu tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp năm 2026 là 31.000 lao động, đồng thời định hướng rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo theo yêu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, Tây Ninh hiện có mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp tương đối đa dạng với 25 cơ sở, gồm 8 cơ sở công lập và 17 cơ sở ngoài công lập; trong giai đoạn 2021-2025, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và Trường Cao đẳng Sư phạm Tây Ninh tuyển sinh các ngành ngoài sư phạm được 175.833 người.

Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh triển khai mục tiêu nâng chất nguồn nhân lực, nhất là khi yêu cầu phát triển của địa phương đang dịch chuyển mạnh hơn sang công nghiệp, dịch vụ, logistics, công nghệ cao...

Gắn đào tạo nghề với nhu cầu doanh nghiệp tạo việc làm thực chất và hiệu quả

Dù công tác giáo dục nghề nghiệp tại Tây Ninh đã đạt những kết quả tích cực, việc đào tạo và sử dụng lao động vẫn còn một số điểm nghẽn cần khắc phục. Thực tế cho thấy cơ cấu tuyển sinh giữa các trình độ chưa cân đối, tỷ lệ người học trung cấp, cao đẳng còn thấp so với tổng quy mô đào tạo; lao động nông thôn tham gia học nghề phi nông nghiệp tại một số địa bàn có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp vẫn còn hạn chế.

Chất lượng gắn kết giữa đào tạo và thị trường lao động cũng chưa đồng đều. Ở một số nơi, việc khảo sát nhu cầu học nghề của người dân và nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp chưa thật sự sâu sát; ngành, nghề đào tạo có thời điểm chưa theo kịp sự chuyển dịch của cơ cấu kinh tế và yêu cầu thực tế tại doanh nghiệp. Sự phối hợp giữa một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp trong xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo, thực hành và giải quyết việc làm sau tốt nghiệp chưa chặt chẽ.

Những tồn tại này cũng chính là “điểm nghẽn” khiến người học có chứng chỉ nhưng khó tìm được việc làm phù hợp, trong khi doanh nghiệp vẫn thiếu lao động có kỹ năng. Đặc biệt với nhóm lao động nghèo, lao động vùng khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới, nếu đào tạo không gắn với đầu ra thì chính sách hỗ trợ khó tạo ra chuyển biến bền vững về thu nhập và sinh kế.

Để khắc phục tình trạng trên, Tây Ninh đặt trọng tâm đổi mới giáo dục nghề nghiệp theo hướng đào tạo gắn với nhu cầu của doanh nghiệp, hợp tác xã và thị trường lao động. Các cơ sở đào tạo được định hướng rà soát, điều chỉnh chương trình, ngành nghề và quy mô tuyển sinh trên cơ sở dự báo nhu cầu nhân lực; tăng thời lượng thực hành, ứng dụng công nghệ số và từng bước chuẩn hóa trang thiết bị đào tạo.

Cùng với đó, địa phương xác định đầu tư xây mới, cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất cho các trường cao đẳng, trung cấp, trung học nghề, trung tâm giáo dục nghề nghiệp và trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên theo hướng hiện đại, chuẩn hóa, số hóa, đáp ứng yêu cầu đào tạo nghề tại chỗ, trong đó ưu tiên các ấp, xã khó khăn và khu vực biên giới.

Tây Ninh cũng xác định phát triển hệ thống thông tin thị trường lao động theo hướng hiện đại, linh hoạt và đồng bộ; tăng cường các phiên giao dịch việc làm, kết nối cung - cầu lao động tại chỗ, trong tỉnh và ngoài tỉnh. Việc khảo sát nhu cầu học nghề tại cơ sở cần được kết nối với dữ liệu tuyển dụng, qua đó hạn chế tình trạng mở lớp theo khả năng sẵn có của đơn vị đào tạo nhưng không sát cơ hội việc làm.

Các chính sách hỗ trợ tập trung ưu tiên lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo; người lao động tại các ấp, xã khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới; phụ nữ, người khuyết tật và người lao động cao tuổi.

Bên cạnh tạo việc làm trong nước, tỉnh còn hỗ trợ người lao động thuộc khu vực khó khăn đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, qua đó mở rộng cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập và tiếp cận môi trường lao động chuyên nghiệp.

Đến năm 2030, Tây Ninh phấn đấu 100% số xã đáp ứng các tiêu chí liên quan đến đào tạo nguồn nhân lực nông thôn, giáo dục nghề nghiệp, giảm nghèo và an sinh xã hội. Riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tỉnh đặt mục tiêu hằng năm thu hút 3% lao động chuyển sang các ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, du lịch, dịch vụ; đồng thời phấn đấu 40% lao động người dân tộc thiểu số biết làm các ngành, nghề này.