Quy định 224-QĐ/TW: Khuyến khích đảng viên làm kinh tế, kiểm soát xung đột lợi ích

Sáng 16/10, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị đã trình bày những nội dung cốt lõi của Quy định số 224-QĐ/TW, ngày 14/10/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Tỷ lệ đảng viên làm kinh tế tư nhân chưa tương xứng với kỳ vọng

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cho biết ngày 28/8/2006, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đã ban hành Quy định số 15-QĐ/TW về đảng viên làm kinh tế tư nhân, đánh dấu sự thay đổi tư duy của Đảng, đã thừa nhận và cho phép đảng viên được làm kinh tế tư nhân.

Qua 20 năm thực hiện, Quy định số 15-QĐ/TW đã đạt được những kết quả tích cực, số đảng viên làm kinh tế tư nhân tăng hơn 5 lần; nhiều đảng viên là doanh nhân, chủ doanh nghiệp hoặc tham gia quản lý doanh nghiệp đã đóng góp thiết thực cho phát triển sản xuất kinh doanh, tạo việc làm, thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và công tác an sinh xã hội.

Tuy nhiên, mức độ tham gia của đảng viên vào hoạt động phát triển kinh tế tư nhân vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, nguồn lực và kỳ vọng. Trong 5,6 triệu đảng viên trên toàn quốc, tỷ lệ đảng viên làm kinh tế tư nhân chỉ chiếm 3,31%; số đảng viên là chủ doanh nghiệp tư nhân chỉ chiếm khoảng 0,15% tổng số đảng viên toàn Đảng.

Nguyên nhân chủ yếu là Quy định số 15-QĐ/TW được xây dựng trong bối cảnh trước đây, chủ yếu điều chỉnh đảng viên ngoài khu vực công. Một số quyền, giới hạn và trách nhiệm chưa được xác định đầy đủ theo pháp lý, chức danh, vị trí công tác và nguy cơ xung đột lợi ích... Mặt khác, Đảng ta đã xác định “kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất”.

Để thực hiện chuyển đổi thành công sang mô hình phát triển mới và hoàn thành các mục tiêu đề ra đến năm 2030 và 2045 trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và các nghị quyết của Đảng, kinh tế tư nhân phải thực sự trở thành một động lực quan trọng nhất và có những bước phát triển mạnh mẽ, đột phá hơn nữa trong thời gian tới.

Vì vậy, trên cơ sở bám sát Điều lệ Đảng, bám sát Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, làm rõ cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế, tổng kết thực tiễn qua 20 năm thực hiện Quy định số 15-QĐ/TW và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã thống nhất ban hành Quy định số 224-QĐ/TW về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh thay thế Quy định số 15-QĐ/TW, với phạm vi, nội hàm rộng hơn, bám sát thực tiễn và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Từ tư duy "cho phép" đến "khuyến khích" đảng viên làm kinh tế

Ông Nguyễn Thanh Nghị nêu rõ Quy định số 224-QĐ/TW được xây dựng trên 5 quan điểm chỉ đạo lớn của Đảng.

Thứ nhất, phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên trong phát triển kinh tế. Tư duy quản lý chuyển từ chủ yếu xem xét "cho phép" sang "khuyến khích, tạo điều kiện" để đảng viên phát huy năng lực và nguồn lực hợp pháp, đồng thời mở rộng tham gia của một số nhóm đảng viên trong khu vực công theo những điều kiện cụ thể.

Thứ hai, chuyển từ tư duy chủ yếu “được làm/không được làm” sang “được làm - được làm có điều kiện, có kiểm soát - không được làm”, gắn với kiểm soát xung đột lợi ích.

Thứ ba, chuyển trọng tâm kiểm soát từ hình thức đứng tên sang kiểm soát căn cứ vào quyền sở hữu, quyền chi phối và lợi ích thực tế.

Thứ tư, gắn phát huy vai trò đảng viên trong phát triển kinh tế với giữ vững nguyên tắc, kỷ luật và bản chất của Đảng. Việc đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh không làm thay đổi bản chất giai cấp công nhân của Đảng, xây dựng Đảng trong khu vực ngoài nhà nước.

Thứ năm, bảo đảm đồng bộ giữa quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước, có các quy định về chuyển tiếp phù hợp.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cho biết trên cơ sở các quan điểm chỉ đạo trên, Quy định số 224-QĐ/TW đã được xây dựng gồm 3 chương với 14 điều.

Quy định nêu rõ 5 nguyên tắc Đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh và phân loại hoạt động đầu tư kinh doanh thành 4 loại, gồm: Hoạt động chuyên môn và khai thác tài sản tạo thu nhập; Đầu tư kinh doanh nhưng không đầu tư thành lập tổ chức kinh tế và không chi phối, quản lý, điều hành; Đầu tư kinh doanh có đầu tư thành lập tổ chức kinh tế hoặc có chi phối nhưng không quản lý, điều hành; Đầu tư kinh doanh có tham gia quản lý, điều hành, kể cả trường hợp có đầu tư thành lập tổ chức kinh tế hoặc có chi phối.

Điểm đổi mới quan trọng của Quy định là xác định quyền, điều kiện và giới hạn theo từng nhóm đảng viên thay vì áp dụng một cách tiếp cận đồng nhất.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị khẳng định Quy định mới về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh là bước đổi mới quan trọng trong tư duy và phương thức quản lý của Đảng đối với hoạt động đầu tư kinh doanh của đảng viên.

Quy định mới không chỉ mở rộng quyền tham gia hoạt động kinh tế, mà còn xác lập một cơ chế quản lý phù hợp hơn với thực tiễn. Đó là quyền được phân định theo nhóm, theo từng nhóm đảng viên; giới hạn xác định theo chức danh, vị trí, nguy cơ xung đột lợi ích; việc kiểm soát dựa trên quyền chi phối, lợi ích thực tế và trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ.

"Thực hiện tốt quy định mới về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh sẽ góp phần phát huy nguồn lực của đội ngũ cán bộ, đảng viên, huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới", Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.