Những điểm mới then chốt trong Quy định số 20-QĐ/TW về thi hành Điều lệ Đảng

Sáng 13-4, tại Nhà Quốc hội (Thủ đô Hà Nội), Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Tại hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đã trình bày Chuyên đề “Quy định thi hành Điều lệ Đảng”, giới thiệu những nội dung cốt lõi của Quy định số 20-QĐ/TW ban hành ngày 8-4-2026 thay thế Quy định số 294-QĐ/TW.

Bổ sung, hoàn thiện từ yêu cầu thực tiễn

Theo Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, Quy định số 20-QĐ/TW được xây dựng trên cơ sở bám sát Điều lệ Đảng, kế thừa các nội dung còn phù hợp của quy định trước đây; đồng thời sửa đổi, bổ sung những vấn đề đã được thực tiễn kiểm nghiệm, được nhiều cấp ủy, tổ chức Đảng kiến nghị và cập nhật những nội dung mới phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ nhiệm kỳ khóa XIII.

Quy định gồm 33 mục, trong đó giữ nguyên 12 mục và điều chỉnh, bổ sung nhiều nội dung quan trọng liên quan trực tiếp đến công tác đảng viên, tổ chức đảng và hoạt động của cấp ủy.

Những sửa đổi liên quan đến tiêu chuẩn trình độ học vấn của người vào Đảng; thời hạn tổ chức lễ kết nạp, công nhận đảng viên chính thức; xử lý các trường hợp kết nạp, công nhận không đúng quy định; phát thẻ, quản lý, sử dụng thẻ đảng viên; quy định về đảng viên xin miễn công tác, sinh hoạt đảng; thời hạn giải quyết khiếu nại xóa tên đảng viên; quy chế làm việc của cấp ủy; thực hiện tự phê bình và phê bình; các quy định về hệ thống tổ chức của Đảng, số lượng ủy viên ban thường vụ, thành phần đoàn chủ tịch đại hội, tặng Huy hiệu Đảng và tài chính Đảng.

Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cũng cho biết, một nội dung đáng chú ý là các quy định thí điểm gắn với yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy. Theo đó, Trung ương cho phép thí điểm lập Đảng bộ khối doanh nghiệp ngoài nhà nước ở xã, phường, đặc khu khi số lượng tổ chức Đảng trong doanh nghiệp lớn, nhằm giảm đầu mối trực thuộc Đảng ủy cấp xã. Đồng thời, thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở cho một số Đảng ủy cơ sở có quy mô lớn; bổ sung thẩm quyền của Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong việc quyết định thành lập cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc, đơn vị sự nghiệp phù hợp với tình hình thực tiễn.

Những điều chỉnh này nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức, giảm thủ tục hành chính, tạo điều kiện để cấp ủy tập trung hơn cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo, bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị sau sắp xếp.

Phân cấp, số hóa và bảo đảm lãnh đạo liên tục

Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho biết, quy định mới nhấn mạnh việc đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho tập thể Thường trực Đảng ủy tại nhiều cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể Trung ương và cấp tỉnh. Việc này nhằm rút ngắn quy trình xử lý công việc, tăng tính linh hoạt trong lãnh đạo, chỉ đạo, khắc phục tình trạng dồn việc lên Ban Thường vụ, cấp ủy.

Lần đầu tiên, quy định làm rõ cơ sở chính trị cho chuyển đổi số trong Đảng, với các nội dung về số hóa hồ sơ đảng viên, xây dựng và quản lý dữ liệu đảng viên, tổ chức sinh hoạt đảng trên môi trường số. Thực tiễn thí điểm sinh hoạt trực tuyến thời gian qua cho thấy nhiều ưu điểm rõ rệt về thời gian, không gian, bảo đảm đảng viên tham gia đầy đủ, nhất là trong điều kiện đặc biệt.

Quy định cũng bổ sung nhiều nội dung về điều động, chỉ định cấp ủy viên nhằm bảo đảm sự lãnh đạo liên tục của tổ chức Đảng. Cấp ủy cấp trên trực tiếp được trao thẩm quyền chỉ định khi chi bộ khuyết toàn bộ cấp ủy; cho phép trong trường hợp cần thiết chỉ định người đứng đầu cơ quan, đơn vị giữ chức danh bí thư cấp ủy; thí điểm chỉ định đồng thời nhiều chức danh khi kiện toàn nhân sự để giảm quy trình, thủ tục, tăng tính chủ động.

Đáng chú ý, Trung ương thống nhất quy định nhiệm kỳ chi bộ trực thuộc là 5 năm, áp dụng từ nhiệm kỳ 2025-2030. Các chi bộ đã đại hội nhiệm kỳ 2025-2027 phải rà soát, bổ sung phương hướng, nhiệm vụ, chương trình hành động theo nhiệm kỳ 5 năm, đồng thời kiện toàn bí thư, phó bí thư, chi ủy viên bảo đảm tính liên tục trong lãnh đạo.

Cùng với đó, Trung ương cho phép địa phương thí điểm một số mô hình tổ chức, cách làm mới trong khuôn khổ Điều lệ Đảng nhưng phải báo cáo Bộ Chính trị xin chủ trương trước khi thực hiện, bảo đảm vừa khuyến khích đổi mới, vừa giữ vững nguyên tắc, kỷ luật của Đảng.

Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đề nghị, sau hội nghị, các cấp ủy, tổ chức Đảng được yêu cầu nghiêm túc nghiên cứu, quán triệt toàn văn quy định; khẩn trương thể chế hóa, cụ thể hóa thành các quy định, hướng dẫn để thực hiện thống nhất trong quý II-2026.

Trọng tâm là hoàn thiện quy định về điều động, chỉ định cấp ủy viên; mô hình tổ chức, quy chế làm việc, cơ chế phân cấp, ủy quyền; hướng dẫn quy trình, tiêu chuẩn dữ liệu, bảo mật thông tin và tổ chức sinh hoạt đảng trên môi trường số. Đồng thời rà soát, điều chỉnh chương trình hành động của chi bộ nhiệm kỳ 2025-2030 cho đồng bộ với nghị quyết cấp trên.

Việc ban hành Quy định số 20-QĐ/TW không chỉ thay thế quy định cũ mà còn thể hiện rõ yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện mới. Những nội dung sửa đổi, bổ sung lần này gắn chặt với yêu cầu tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cấp ủy, tổ chức Đảng, đồng thời tạo hành lang pháp lý cho việc áp dụng công nghệ số, đổi mới phương thức sinh hoạt, quản lý đảng viên.

Thông qua việc cụ thể hóa các nội dung của Điều lệ Đảng, quy định góp phần bảo đảm tính thống nhất trong tổ chức thực hiện từ Trung ương đến cơ sở, tạo cơ sở để các cấp ủy, tổ chức Đảng chủ động hơn trong lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành công việc, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.