Dấu mốc của dân chủ, niềm tin và khát vọng phát triển

Từ không khí sôi nổi của ngày 15-3-2026 đến thời khắc Hội đồng Bầu cử quốc gia công bố kết quả chính thức vào ngày 21-3-2026, thể hiện tinh thần dân chủ sinh động: Trật tự, kỷ cương, minh bạch và giàu tính đại diện. Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng quản trị quốc gia, kết quả bầu cử lần này mang ý nghĩa khẳng định bản lĩnh chính trị, trình độ dân trí và niềm tin xã hội.

Kết quả bầu cử: Những con số phản ánh chất lượng dân chủ

Kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI cho thấy: 500 đại biểu đã được bầu đủ trong một lần, không có địa phương nào phải bầu lại. Trong số đó, 418 đại biểu (83,6%) có trình độ trên đại học; 150 đại biểu nữ, thể hiện sự tiến bộ về bình đẳng giới; 76 đại biểu là người dân tộc thiểu số, bảo đảm tính đại diện vùng miền; 18 đại biểu là người ngoài Đảng, khẳng định tính bao trùm của hệ thống chính trị; 33 đại biểu dưới 40 tuổi, tạo nguồn lực trẻ cho đổi mới; 40% đại biểu hoạt động chuyên trách, mức cao nhất từ trước đến nay.

Song song với đó, cuộc bầu cử đại biểu HĐND các cấp cũng diễn ra đồng bộ, nghiêm túc, lựa chọn được đội ngũ đại biểu đủ năng lực, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân ở từng địa phương.

Dân chủ - Từ nguyên tắc đến thực tiễn

Một trong những điểm nổi bật của cuộc bầu cử lần này là tính dân chủ được thể hiện một cách thực chất.

Dân chủ không chỉ dừng lại ở việc “có quyền bầu cử”, mà còn nằm ở khả năng lựa chọn thực sự của cử tri, sự cạnh tranh lành mạnh giữa các ứng cử viên. Kết quả phản ánh đúng mức độ tín nhiệm. Minh chứng rõ nét là việc: Trong số các ứng cử viên do Trung ương giới thiệu, 214/216 người trúng cử, nhưng vẫn có 2 người không trúng cử. Chi tiết này cho thấy, mọi ứng cử viên, dù ở vị trí nào, đều phải chịu sự đánh giá công bằng từ cử tri. Đây chính là biểu hiện sinh động của nguyên tắc: “Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân”.

Chất lượng đại biểu: Nền tảng của hiệu lực Quốc hội và chính quyền địa phương

Một Quốc hội mạnh không chỉ nằm ở thẩm quyền hiến định, mà trước hết phải bắt đầu từ chất lượng đại biểu. Kết quả bầu cử khóa XVI cho thấy bước tiến rõ rệt trên phương diện này. Trình độ và tri thức, với 83,6% đại biểu có trình độ trên đại học, Quốc hội khóa XVI được kỳ vọng sẽ nâng cao chất lượng lập pháp, tăng cường năng lực phân tích chính sách, đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia trong thời đại số. Đây là một bước tiến quan trọng trong quá trình trí thức hóa hoạt động nghị trường.

Tính chuyên nghiệp, với việc tỷ lệ đại biểu chuyên trách đạt 40%, cao nhất trong lịch sử, cho thấy: Quốc hội ngày càng chuyển từ “kiêm nhiệm” sang “chuyên nghiệp”. Hoạt động giám sát và lập pháp có điều kiện được đầu tư chiều sâu. So với các khóa trước (9,44% ở khóa IX; 32,8% ở khóa XIII; 38,68% ở khóa XV), đây là bước tiến mang tính cấu trúc, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.

Tính đại diện đa dạng, cơ cấu đại biểu phản ánh rõ nét sự đa dạng của xã hội: Giới tính, dân tộc, độ tuổi, thành phần chính trị và nghề nghiệp, sự tham gia của trí thức, doanh nhân, chuyên gia. Điều này bảo đảm rằng Quốc hội và HĐND các cấp không chỉ là cơ quan quyền lực, mà còn là diễn đàn phản ánh đa chiều lợi ích và nguyện vọng của nhân dân.

Vai trò của HĐND các cấp: Gắn bó trực tiếp với đời sống nhân dân

Nếu Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, thì HĐND các cấp chính là: “Cầu nối trực tiếp giữa Nhà nước và nhân dân ở cơ sở”. Kết quả bầu cử HĐND nhiệm kỳ 2026 - 2031 có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường tự chủ địa phương, nâng cao hiệu quả quản trị công.

Một đội ngũ đại biểu HĐND có năng lực sẽ góp phần giải quyết kịp thời các vấn đề dân sinh, tăng cường giám sát chính quyền địa phương, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng, miền. Do đó, thành công của cuộc bầu cử không chỉ được đo bằng số lượng đại biểu trúng cử, mà còn ở chất lượng vận hành của bộ máy sau bầu cử.

Niềm tin xã hội: Giá trị cốt lõi của một cuộc bầu cử thành công

Một cuộc bầu cử thành công trước hết là cuộc bầu cử tạo dựng và củng cố niềm tin. Niềm tin đó được hình thành từ quy trình minh bạch, sự tham gia tích cực của cử tri. Kết quả phản ánh đúng ý chí nhân dân. Khi cử tri nhận thấy lá phiếu của mình có giá trị thực sự, người trúng cử là người xứng đáng, niềm tin vào hệ thống chính trị sẽ được củng cố.

Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, niềm tin này chính là “vốn xã hội” quý giá, tạo nền tảng cho ổn định và phát triển.

Bên cạnh những thành tựu, vẫn tồn tại các luận điệu xuyên tạc, cho rằng bầu cử “hình thức”, “thiếu cạnh tranh” hoặc “đã được sắp đặt”. Tuy nhiên, các số liệu thực tế đã bác bỏ những nhận định này: 864 ứng cử viên cho 500 "ghế", rõ ràng có cạnh tranh, 2 ứng viên Trung ương giới thiệu không trúng cử, minh chứng không có áp đặt. Cơ cấu đa dạng, trình độ cao, không phải hình thức.

Những luận điệu sai trái thường cắt xén thông tin, bỏ qua bối cảnh, diễn giải theo định kiến. Do đó, việc nhận diện và đấu tranh với thông tin sai lệch là cần thiết để bảo vệ sự thật và giữ vững ổn định xã hội.

Từ kết quả bầu cử đến yêu cầu hành động. Bầu cử chỉ là điểm khởi đầu, điều quan trọng hơn là những người trúng cử sẽ làm gì để xứng đáng với niềm tin của nhân dân?

Trong nhiệm kỳ mới, cử tri kỳ vọng Quốc hội và HĐND các cấp nâng cao chất lượng lập pháp, tăng cường giám sát quyền lực, giải quyết hiệu quả các vấn đề kinh tế - xã hội, gắn bó chặt chẽ với cử tri. Đồng thời, mỗi đại biểu giữ vững phẩm chất đạo đức cách mạng, không ngừng nâng cao năng lực, thực hiện đúng cam kết trước cử tri; thực sự là những đại biểu đủ đức, tài, trí, sức, tâm, tầm; dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách và quyết liệt trong hành động vì lợi ích chung. Chỉ khi đó, kết quả bầu cử mới thực sự chuyển hóa thành hiệu quả quản trị, phát triển đất nước và mỗi ngành, mỗi địa phương.

Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu
Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam