Làn sóng tiết kiệm năng lượng lan rộng: Ưu tiên toàn cầu trong bối cảnh bất ổn

Cùng với đó, phát triển năng lượng tái tạo, chuyển đổi sang xe điện là những giải pháp được đề cập nhằm giảm mức phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tăng cường khả năng tự chủ.

Nhằm chủ động thích ứng với những diễn biến mới của dòng chảy năng lượng toàn cầu, Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) đã ban hành khuyến cáo gồm 10 biện pháp mà các quốc gia nên thúc đẩy để giảm bớt tác động từ tình hình hiện nay, bao gồm: Làm việc tại nhà, tránh đi lại bằng đường hàng không, sử dụng thiết bị nấu ăn bằng điện... IEA cũng đề nghị hạ giới hạn tốc độ đường cao tốc, tích cực đi chung xe, tăng cường sử dụng phương tiện công cộng. Cơ quan này nhấn mạnh, các biện pháp trên có ý nghĩa không chỉ trong việc giảm chi phí cho người tiêu dùng mà còn giảm căng thẳng thị trường, để dành nhiên liệu cho các mục đích thiết yếu.

Hiện nay, các nước trên khắp thế giới đã và đang chủ động triển khai nhiều biện pháp nhằm tiết kiệm năng lượng, duy trì ổn định xã hội. Tại châu Á, các nước Pakistan, Philippines, Sri Lanka đã áp dụng chế độ tuần làm việc 4 ngày để giảm tiêu thụ năng lượng trên toàn quốc. Riêng Manila (Philippines) trong tháng 3-2026 đã sắp xếp các văn phòng thuộc khu vực công làm việc linh hoạt, yêu cầu tắt đèn và máy tính trong giờ nghỉ trưa, nâng nhiệt độ điều hòa...

Ai Cập đã yêu cầu các trung tâm thương mại, nhà hàng, nhà bán lẻ đóng cửa vào 21h kể từ ngày 28-3. Quốc gia này cũng yêu cầu tắt các biển quảng cáo sử dụng điện, giảm ánh sáng công cộng và đóng cửa các tòa nhà khu vực công trước 18h hằng ngày. Bangladesh đã cho sinh viên đại học nghỉ lễ Ramandan sớm để tiết kiệm năng lượng, đồng thời triển khai chính sách phân bổ nhiên liệu nhằm đối phó với tình trạng thiếu hụt năng lượng.

Tại Anh, hiệp hội ô tô nước này khuyến cáo, tài xế bỏ bớt các hành trình không cần thiết và chú trọng thực hành các quy tắc lái xe tiết kiệm nhiên liệu. Trong khi đó, Bộ trưởng Bộ Khí hậu, Năng lượng và Tiện ích Đan Mạch Lars Aagaard kêu gọi người dân nước này không tiêu thụ năng lượng cho những mục tiêu không cần thiết - đặc biệt là lái xe, nhấn mạnh điều này sẽ giúp kéo dài nguồn dự trữ của đất nước. Một cách tiếp cận khác, Chính phủ Tây Ban Nha đã phê duyệt gói hỗ trợ trị giá 5,8 tỷ USD nhằm ổn định giá năng lượng, trong đó bao gồm cả việc tạm dừng thuế sản xuất điện và hỗ trợ 80% chi phí lưới điện cho các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng...

Về chính sách, nhiều quốc gia đang điều chỉnh chiến lược phân bổ năng lượng phù hợp với bối cảnh mới. Một số nước coi xe điện, dù còn đối mặt với thách thức về hạ tầng, như một lối thoát trước mắt. Khác với phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, điện có thể được sản xuất từ nhiều nguồn sơ cấp khác nhau như: Than, khí, thủy điện, gió, mặt trời hay hạt nhân. Vì thế, việc cân đối tỷ lệ sử dụng xe điện phù hợp giúp các quốc gia linh hoạt hơn trong việc bảo đảm nguồn cung năng lượng cho giao thông, lĩnh vực tiêu thụ lớn nhất hiện nay. Theo Fortune, lượng xe điện đang lưu hành trên toàn cầu giúp giảm tiêu thụ khoảng 1,7 triệu thùng dầu/ngày, tương đương gần 70% lượng dầu xuất khẩu của Iran trước xung đột.

Việc phát triển năng lượng tái tạo cũng được đẩy mạnh khi nhiều quốc gia coi đó như một giải pháp để thoát khỏi sự phụ thuộc vào các khu vực bất ổn. Các nguồn như điện gió, điện mặt trời không chỉ giúp giảm phát thải, mà còn tăng khả năng tự chủ, đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu dễ bị gián đoạn. Ấn Độ lúc này đang gấp rút hoàn thành các dự án pin lưu trữ năng lượng để đáp ứng nhu cầu buổi tối. Trong khi đó, Cuba cũng tích cực xây dựng các nhà máy điện năng lượng mặt trời mới để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu dầu nhập khẩu. Dĩ nhiên, quá trình chuyển đổi loại hình năng lượng như vậy không thể “một sớm một chiều”. Theo các chuyên gia, hạ tầng, công nghệ và chi phí cho năng lượng tái tạo vẫn là những rào cản lớn, đặc biệt tại các nước đang phát triển.

Xu hướng tiết kiệm và điều chỉnh cơ cấu năng lượng đang hình thành ở nhiều nước trên thế giới. Khả năng tự chủ năng lượng để phát triển bền vững đã và đang trở thành yếu tố then chốt quyết định sức chống chịu của mỗi quốc gia - đặc biệt là trong nỗ lực ổn định kinh tế, xã hội giữa một thế giới gắn kết ngày càng chặt chẽ nhưng cũng biến động khôn lường.