Canada và Thổ Nhĩ Kỳ ký thỏa thuận Đối tác Chiến lược
Ngày 22/10, trong chuyến thăm song phương đầu tiên của một nhà lãnh đạo chính phủ Canada tới Ankara, Thủ tướng Mark Carney và Tổng thống Recep Tayyip Erdogan đã chính thức tuyên bố thiết lập quan hệ "Đối tác Chiến lược Canada - Thổ Nhĩ Kỳ".
Thỏa thuận này hướng tới việc mở rộng thương mại, tăng cường hợp tác quốc phòng và an ninh, phát triển năng lượng và ứng phó biến đổi khí hậu, cũng như thúc đẩy giao lưu chính phủ và nhân dân. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Thủ tướng Carney nỗ lực đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa thị trường quốc tế nhằm giảm sự phụ thuộc kinh tế của Canada vào Mỹ.
Hiện nay, gần 70% kim ngạch xuất khẩu của Canada vẫn hướng vào thị trường Mỹ. Để giảm bớt rủi ro từ các cuộc xung đột thương mại với Mỹ, Thủ tướng Carney đặt mục tiêu tăng gấp đôi kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường ngoài Mỹ trong thập kỷ tới.
Trong năm qua, Canada đã ký hơn 20 thỏa thuận thương mại, trong đó có thỏa thuận cắt giảm thuế quan cho xe điện và hạt cải dầu với Trung Quốc vào tháng 1.
Thủ tướng Canada Mark Carney và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan. Ảnh: X/burhanduran
Mặc dù thương mại song phương giữa Canada và Thổ Nhĩ Kỳ hiện chỉ chiếm chưa đầy 0,3% tổng thương mại hàng hóa của Canada (tương đương 3,09 tỷ USD), kim ngạch này đã tăng gần 50% trong 5 năm qua.
Hai nước đã nhất trí khởi động các cuộc đàm phán tiến tới một Thỏa thuận Thương mại Tự do (FTA) toàn diện, với vòng đàm phán đầu tiên dự kiến diễn ra tại Ankara vào tháng 11.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan đặt mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương từ mức khoảng 3 tỷ USD hiện nay lên 5 tỷ USD trước mắt và hướng tới 10 tỷ USD trong tương lai.
Phát biểu tại Ankara, Thủ tướng Carney nhấn mạnh: "Mục tiêu của chúng tôi rất rõ ràng: mở rộng thương mại giữa các doanh nghiệp nhằm mang lại sự thịnh vượng lớn hơn cho nhân dân hai nước".
Đồng tình với quan điểm này, Tổng thống Erdogan khẳng định sự kiện là bước ngoặt khép lại giai đoạn trầm lắng: "Chúng ta từng có quan hệ ngoại giao nhưng lại bị gián đoạn trong một thời gian dài. Hôm nay, chúng ta chấm dứt điều đó để mở ra một kỷ nguyên mới cho Thổ Nhĩ Kỳ và Canada".
Trong lĩnh vực quốc phòng, hai bên đã ký Bản ghi nhớ Hợp tác Đối tác Ngành Quốc phòng giữa Bộ Ngoại giao Canada và Cơ quan Công nghiệp Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ nhằm kết nối chặt chẽ hơn các doanh nghiệp quân sự của hai nước.
Trong lĩnh vực hàng không, hai nước phê chuẩn Thỏa thuận Vận tải Hàng không, nâng số chuyến bay hành khách hàng tuần giữa hai bên từ 12 lên 21 chuyến.
Về năng lượng, Thổ Nhĩ Kỳ có kế hoạch bổ sung khoảng 20 gigawatt (GW) điện hạt nhân vào năm 2050, và hai nước đang thành lập nhóm công tác nghiên cứu khả năng tập đoàn Candu của Canada tham gia xây dựng nhà máy điện hạt nhân thứ hai hoặc thứ ba của Thổ Nhĩ Kỳ.
Hai nhà lãnh đạo cũng nhất trí thiết lập cơ chế Đối thoại Chiến lược Canada - Thổ Nhĩ Kỳ thường niên ở cấp bộ trưởng ngoại giao, đồng thời Tổng thống Erdogan đã nhận lời mời sang thăm Canada trong thời gian tới.
