Mối nguy vô hình trên đường mùa Đông

Xuất hiện ngay cả khi không mưa

Khi dự báo thời tiết nói đến bão tuyết, mưa tuyết hay mưa phùn, hầu hết tài xế đều biết mình phải chuẩn bị tinh thần cho những con đường trơn trượt. Thế nhưng, có một mối nguy hiểm còn đáng sợ hơn vì gần như vô hình, gọi là băng đen. Nó có thể xuất hiện ngay cả khi bầu trời trong xanh, không mưa, không tuyết.

Ông Michael Muccilli, nhà khí tượng học thuộc Cơ quan Dự báo Thời tiết quốc gia Mỹ (NOAA), cảnh báo: “Hiện tượng này có thể xuất hiện ngay cả khi không có mưa. Vì vậy, nó đến mà chúng ta không hề hay biết, để lại những hậu quả khó lường”.

Về bản chất, băng đen là lớp băng rất mỏng và trong suốt hình thành trên bề mặt đường nhựa sẫm màu. Chính vì không có bọt khí bị giữ lại bên trong nên nó không có màu trắng đục như tuyết hay băng thông thường, mà gần như “tàng hình” dưới mắt người đi đường.

Phần lớn băng đen được tạo ra trong những chu kỳ tan chảy – đóng băng, khi nhiệt độ dao động quanh mốc 0°C. Ban ngày, tuyết tan hoặc mưa để lại nước trên mặt đường. Đến đêm, khi nhiệt độ hạ xuống dưới mức đóng băng, lớp nước mỏng này đông cứng lại thành băng. Điều đó lý giải vì sao băng đen đặc biệt phổ biến vào ban đêm và sáng sớm, nhất là ở những đoạn đường ít ánh nắng mặt trời.

Không chỉ có vậy, mưa đóng băng cũng là một “nhà máy” tạo ra băng đen. Khi không khí đủ ấm để mưa rơi xuống, nhưng mặt đất vẫn lạnh dưới 0 độ C, khiến nước vừa chạm đất đã lập tức hóa băng. Thậm chí, hơi ẩm trong không khí như sương mù hoặc hơi thải từ ô tô cũng có thể ngưng tụ và đóng băng trên mặt đường lạnh, đặc biệt ở những nơi xe cộ thường xuyên dừng đỗ như giao lộ hay lối vào khu dân cư.

Nhiều người nghĩ rằng chỉ khi nhiệt độ xuống rất thấp thì mới có băng đen. Tuy nhiên, ông Muccilli nhấn mạnh, bản chất của băng đen là nó thường xuất hiện khi nhiệt độ dao động quanh điểm đóng băng chứ không phải lúc trời quá lạnh. Vì thế, ngay cả khi nhiệt kế trên xe báo trên 0 độ C, băng đen vẫn có thể tồn tại ở những nơi mặt đường lạnh hơn không khí xung quanh.

Ông Ernesto Urbaez, chuyên gia kỹ thuật cầu đường tại Viện Giao thông Vận tải Virginia Tech (Mỹ), cho biết băng đen tạo ra một bề mặt trơn trượt cực kỳ nguy hiểm, khiến lốp xe gần như mất hoàn toàn độ bám với mặt đường. Điều nguy hiểm hơn là băng đen thường xuất hiện theo từng mảng. Giây trước, tài xế có thể đang chạy trên mặt đường khô ráo nhưng giây sau, họ đã lao vào một vùng băng trơn như kính.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, câu hỏi đặt ra là liệu băng đen sẽ nhiều hơn hay ít đi. Câu trả lời, theo các chuyên gia, phụ thuộc vào từng khu vực. Ở những vùng vốn rất lạnh nhưng đang ấm dần lên, hiện tượng tan chảy rồi đóng băng có thể xảy ra thường xuyên hơn, đồng nghĩa với nguy cơ băng đen gia tăng. Ngược lại, ở những nơi nhiệt độ hiếm khi xuống dưới 0 độ C, băng đen có thể trở nên ít gặp hơn.

Dù vậy, ở bất kỳ nơi nào có đêm lạnh dưới mức đóng băng, băng đen đều có thể xuất hiện. Một số vị trí đặc biệt nguy hiểm là cầu và đường vượt, nơi không khí lạnh lưu thông cả bên trên lẫn bên dưới, khiến mặt đường nguội nhanh hơn và dễ đóng băng. Các đoạn đường hầm, đường có nhiều cây cối hoặc bị che bóng cũng giữ băng lâu hơn vì không nhận được ánh nắng sưởi ấm. Những khu vực trũng thấp, nơi hơi ẩm tích tụ, cũng là “điểm nóng” của băng đen.

Không chỉ là mối đe dọa với tài xế, băng đen còn là cơn ác mộng với người đi bộ. Nó thường xuất hiện trên vỉa hè, bậc thang, sân nhà hay lối đi bộ, biến những bước chân thường ngày thành nguy cơ trượt ngã chấn thương.

Nhận diện và sống sót

Vấn đề lớn nhất của băng đen nằm ở chỗ là rất khó nhìn thấy. Các chuyên gia khuyến cáo rằng, bất cứ khi nào mặt đường ướt và nhiệt độ dao động quanh mốc đóng băng, người tham gia giao thông nên mặc định coi như có nguy cơ tồn tại băng đen.

Dù không phải lúc nào cũng phát hiện được, băng đen vẫn có một vài dấu hiệu đáng chú ý. Chúng thường khiến mặt đường trông bóng hơn hoặc “ướt” một cách bất thường so với xung quanh. Vào ban đêm, nó có thể phản chiếu ánh đèn pha theo cách khác lạ.

Tuy nhiên không ai có thể chắc chắn rằng mình đã nhìn thấy hết mọi mảng băng nguy hiểm. Vì thế, chiến lược an toàn nhất vẫn là phòng ngừa: Giảm tốc độ, giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước và tuyệt đối tránh mất tập trung khi lái xe trong thời tiết lạnh.

Nếu chẳng may xe trượt trên băng đen, điều quan trọng nhất là tài xế không hoảng loạn. Theo ông Urbaez, tài xế không nên đạp phanh gấp hoặc giật mạnh vô lăng vì điều đó khiến họ mất kiểm soát hoàn toàn. Thay vào đó, hãy cố gắng giữ vô lăng thẳng, nhả chân ga để xe tự giảm tốc.

Nếu buộc phải phanh và xe có hệ thống chống bó cứng phanh (ABS), hãy đạp phanh đều và dứt khoát. Nếu không có ABS, hãy phanh nhẹ theo nhịp, tránh khóa cứng bánh xe.

“Băng đen chỉ xuất hiện thành từng mảng nhỏ. Vậy nên, nếu bạn giữ bình tĩnh và giữ cho bánh xe thẳng, rất có thể bạn sẽ lấy lại được kiểm soát chỉ sau vài giây”, ông Urbaez cho hay.