Khi sản lượng tăng lại là "tin buồn" cho nông dân

Các hiệp hội ngành cảnh báo nếu xu hướng này kéo dài, hàng nghìn trang trại có thể phải đóng cửa, kéo theo hệ lụy lớn đối với kinh tế nông thôn và an ninh lương thực.

Theo Liên đoàn Nông dân Quốc gia Anh (NFU), giá sữa trung bình đã giảm xuống dưới 28 xu Anh (0,38 USD) mỗi lít, so với khoảng 36 xu Anh (0,48 USD) chỉ sáu tháng trước. Đà giảm này được cho là hệ quả của tình trạng dư cung, nhu cầu toàn cầu suy yếu và chi phí đầu vào tăng cao, từ thức ăn chăn nuôi đến năng lượng và vận chuyển.

“Giá sữa hiện tại là không bền vững”, một đại diện NFU cho biết. “Nhiều trang trại đang hoạt động thua lỗ, và nếu không có biện pháp kịp thời, chúng ta có nguy cơ mất đi cả một thế hệ nông dân”.

Dư cung toàn cầu đẩy giá xuống đáy

Không chỉ riêng Anh, thị trường sữa toàn cầu đang chịu áp lực từ nguồn cung gia tăng tại Mỹ và châu Âu. Sau giai đoạn suy yếu năm 2025, sản lượng đã phục hồi nhờ cải thiện năng suất và điều kiện chăn nuôi.

“Trong vài tháng qua, chúng ta thực sự chứng kiến một làn sóng dư cung sữa trên toàn cầu”, ông Francois-Xavier Huard, Giám đốc điều hành Liên đoàn Công nghiệp Sữa Quốc gia Pháp (FNIL), nhận định.

Tại Anh, nghịch lý đang diễn ra khi tổng đàn bò giảm xuống khoảng 1,6 triệu con – mức thấp nhất trong một thập kỷ – nhưng sản lượng vẫn tăng nhờ năng suất cao hơn và sử dụng thức ăn công nghiệp. Dù Anh tự cung cấp gần 90% nhu cầu trong nước, giá sữa vẫn chịu tác động lớn từ thị trường quốc tế, biến động tỷ giá và chi phí logistics.

Nông dân bán dưới giá thành

Tác động của đà giảm giá thể hiện rõ nhất tại các trang trại. Bà Kelly Seaton, chủ một trang trại tại tây bắc nước Anh, cho biết chi phí sản xuất lên tới khoảng 40 xu Anh (0,53 USD) mỗi lít, trong khi giá bán chỉ khoảng 30,5 xu (0,47 USD).

“Đơn giản là thị trường có quá nhiều sữa,” bà nói.

Trang trại của gia đình bà dự kiến sẽ lỗ trong năm nay, với doanh thu hàng tháng giảm khoảng 20.000 bảng (26.000 USD) so với cuối năm ngoái. Tuy nhiên, việc dừng sản xuất gần như không khả thi do đặc thù chăn nuôi bò sữa cần vận hành liên tục.

Tình trạng này đặc biệt nghiêm trọng với các trang trại nhỏ và gia đình. Nhiều nông dân buộc phải cắt giảm đàn, trì hoãn bảo trì hoặc tìm thêm nguồn thu nhập phụ để tồn tại.

Tác động của khủng hoảng không chỉ dừng ở trang trại. Các khu vực nông thôn phụ thuộc vào ngành sữa cũng đang chịu ảnh hưởng, từ vận tải, chế biến đến cung ứng thiết bị. Nguy cơ mất việc làm trong các ngành liên quan đang gia tăng.

Chính phủ Anh đã cam kết xem xét các biện pháp hỗ trợ, bao gồm trợ cấp tạm thời hoặc các khoản vay ưu đãi. Trong khi đó, NFU kêu gọi cải cách chuỗi cung ứng nhằm đảm bảo mức giá công bằng và ổn định hơn cho nông dân.

Về dài hạn, nhu cầu sữa toàn cầu vẫn được dự báo tăng. Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), tiêu thụ sữa bình quân đầu người có thể tăng khoảng 11% vào năm 2033 nhờ tăng trưởng dân số và thu nhập.

Tuy nhiên, triển vọng ngắn hạn vẫn đầy thách thức. Nếu tình trạng thua lỗ kéo dài, nhiều trang trại có thể buộc phải đóng cửa, dẫn đến nguồn cung sụt giảm và giá bán lẻ tăng mạnh trong tương lai.

Trong bối cảnh đó, nhiều nông dân vẫn buộc phải tiếp tục sản xuất dù thua lỗ, hy vọng thị trường sẽ phục hồi.