Trường chuyên sắp bỏ tuyển sinh theo từng môn, học sinh được chọn môn chuyên sâu sau một học kỳ
Thay vì tuyển sinh và xếp lớp theo từng môn chuyên như hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất tổ chức trường chuyên theo ba khối, cho học sinh trải nghiệm một học kỳ lớp 10 trước khi lựa chọn môn học chuyên sâu.
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường THPT chuyên, thay thế Thông tư 05/2023.
Dự thảo định hướng thay đổi mô hình trường chuyên, từ tập trung đào tạo chuyên sâu theo từng môn sang phát hiện, bồi dưỡng tài năng trên nền tảng giáo dục toàn diện, kiến thức liên ngành và định hướng nghề nghiệp sớm. Mục tiêu là khắc phục tình trạng học lệch, chạy theo thành tích giải thưởng.
Trường chuyên tổ chức theo ba khối
Điểm mới đáng chú ý, dự thảo đề xuất thay cách tổ chức lớp chuyên theo từng môn bằng ba khối: Khoa học tự nhiên (Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tin học); Khoa học xã hội (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí) và Ngoại ngữ.
Theo Bộ GD&ĐT, cách tổ chức này giúp học sinh có nền tảng kiến thức rộng hơn, tăng khả năng kết nối giữa các môn và tránh định hướng chuyên sâu vào một môn quá sớm.
Học sinh vẫn học đầy đủ các môn theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Trong đó, khối Khoa học tự nhiên học các môn lựa chọn gồm Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tin học. Học sinh khối Khoa học xã hội và Ngoại ngữ học Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học và một môn trong nhóm Vật lí, Hóa học, Sinh học, Công nghệ.
Tất cả học sinh đều tham gia giáo dục nghệ thuật, giáo dục thể chất và được lựa chọn loại hình, nội dung phù hợp với sở thích, năng khiếu.
Dự thảo cũng quy định hoạt động giáo dục tại trường chuyên gồm ba tầng: giáo dục toàn diện theo chương trình phổ thông; giáo dục nâng cao theo khối chuyên; giáo dục chuyên sâu theo môn học, kết hợp dự án liên môn, liên ngành. Việc tổ chức các hoạt động này không làm phát sinh môn học bắt buộc ngoài chương trình và không tăng thời lượng học vượt quy định.
Học sinh được chọn môn chuyên sâu sau học kỳ I lớp 10
Theo dự thảo, trong học kỳ I lớp 10, học sinh được học tập, trải nghiệm, tham gia các dự án nhập môn và tư vấn để định hình lĩnh vực, ngành nghề quan tâm.
Cuối học kỳ này, ngoài môn chuyên bắt buộc của khối (Toán với khối Khoa học tự nhiên, Ngữ văn với khối Khoa học xã hội và ngoại ngữ trúng tuyển với khối Ngoại ngữ), mỗi học sinh đăng ký thêm hai môn thuộc khối để học chuyên sâu.
Các tổ hợp có thể gồm Toán - Vật lí - Hóa học, Toán - Hóa học - Sinh học, Toán - Vật lí - Tin học hoặc Ngữ văn - Lịch sử - Địa lí.
Từ học kỳ II lớp 10, học sinh bắt đầu học các chuyên đề định hướng. Sang lớp 11, các em học ổn định nội dung nâng cao theo môn chuyên đã lựa chọn. Học sinh có nguyện vọng được xem xét thay đổi môn chuyên sâu vào cuối năm lớp 10 hoặc lớp 11, trên cơ sở tư vấn, đánh giá năng lực và sự đồng ý của cha mẹ.
Từ học kỳ II lớp 10, mỗi học sinh còn phải tham gia ít nhất một dự án học tập liên môn, liên ngành theo nhóm, hướng tới giải quyết vấn đề thực tiễn. Dự án có sự hướng dẫn của giáo viên, phối hợp với giảng viên, nhà khoa học tại trường đại học, viện nghiên cứu hoặc doanh nghiệp.
Tuyển sinh theo khối, không chia chỉ tiêu từng môn
Dự thảo đề xuất tuyển sinh theo ba khối chuyên, mỗi khối có một phương thức và một điểm chuẩn, không xác định chỉ tiêu riêng cho từng môn chuyên.
Thí sinh dự tuyển khối Khoa học tự nhiên thi Toán nâng cao, Ngữ văn và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên. Khối Khoa học xã hội thi Ngữ văn nâng cao, Toán và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học xã hội. Khối Ngoại ngữ thi Toán, Ngữ văn và bài thi ngoại ngữ.
Bài đánh giá năng lực đọc hiểu nhằm kiểm tra khả năng đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề trên nền tảng chương trình THCS, không đòi hỏi kiến thức chuyên sâu của từng môn. Theo cơ quan soạn thảo, cách thi này hướng tới giảm tình trạng luyện thi, học trước kiến thức chuyên sâu.
Đáng chú ý, học sinh trúng tuyển vào một khối không đồng nghĩa phải học chuyên sâu tất cả môn thuộc khối đó.
Không chỉ đánh giá trường chuyên bằng giải thưởng
Dự thảo khuyến khích mỗi trường chuyên hợp tác thường xuyên với ít nhất một cơ sở giáo dục đại học để tổ chức chuyên đề, dự án học tập, hướng dẫn nghiên cứu khoa học, tư vấn nghề nghiệp và sử dụng chung phòng thí nghiệm, thiết bị.
Học sinh có năng khiếu đặc biệt vẫn được tuyển chọn, bồi dưỡng tham gia đội tuyển học sinh giỏi quốc gia, quốc tế. Tuy nhiên, các em phải học đầy đủ những môn còn lại, nhà trường không được miễn, giảm hoặc cắt bỏ chương trình học.
Hiệu quả trường chuyên cũng không chỉ được đánh giá qua số lượng giải thưởng, mà còn căn cứ vào sự tiến bộ, phẩm chất, năng lực học sinh và tỷ lệ các em theo học ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học hoặc chương trình đào tạo tài năng ở đại học. Nhà trường có trách nhiệm theo dõi quá trình học tập, nghề nghiệp của cựu học sinh.
Theo lộ trình dự kiến, mô hình mới được áp dụng từ năm học 2027-2028; trường chưa bảo đảm điều kiện có thể áp dụng từ năm học 2028-2029. Học sinh đã trúng tuyển trước thời điểm Thông tư có hiệu lực tiếp tục học theo lớp chuyên và chương trình đã tuyển sinh đến hết cấp học.
