Nóng trong tuần: Chọn đội tuyển dự thi Olympic quốc tế; tuyên dương sinh viên cứu người

Sáng 24/3, Bộ GD&ĐT khai mạc Kỳ thi chọn học sinh THPT vào các đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế và khu vực năm 2026; chọn những học sinh xuất sắc nhất trong số học sinh giỏi quốc gia vừa qua.

Số thí sinh dự thi năm nay là 194, gồm: 50 thí sinh môn Toán; 40 thí sinh môn Vật lí; Hóa học và Sinh học, mỗi môn 33 thí sinh; Tin học có 38 thí sinh. Thí sinh đến từ 31 đơn vị trên cả nước, trong đó đứng đầu là Hà Nội với 36 thí sinh, sau đó là Đại học Quốc gia Hà Nội với 23 thí sinh.

Kết quả của Kỳ thi năm nay sẽ chọn lọc để thành lập 5 đội tuyển. Đội tuyển Toán học gồm 6 thí sinh tham dự đội tuyển quốc gia dự thi Olympic Toán học quốc tế tại Trung Quốc từ 10/7 đến 21/7 năm 2026.

Đội tuyển Vật lí gồm 8 thí sinh tham dự đội tuyển Olympic Vật lí Châu Á tại Hàn Quốc từ 17/5 đến 25/5/2026; căn cứ kết quả kỳ thi này sẽ chọn ra 5 học sinh tham dự Olympic Vật lí Quốc tế tại Colombia từ ngày 4 - 12/7 năm 2026.

Đội tuyển Hóa học có 4 thí sinh, sẽ tham dự Olympic Hóa học quốc tế tại Uzbekistan từ ngày 10 đến 19/7 năm 2026.

Đội tuyển Sinh học cũng có 4 thí sinh, sẽ tham dự Olympic Sinh học quốc tế từ ngày 12 đến 19/7 năm 2026.

Đội tuyển Tin học có số thí sinh đông đảo nhất (15 em), tham dự đội tuyển quốc gia dự thi Olympic Tin học Châu Á theo hình thức trực tuyến tại Đại học Công nghệ, Đại học quốc gia Hà Nội; căn cứ kết quả kỳ thi này sẽ chọn ra 4 thí sinh tham dự Olympic Tin học Quốc tế tại Uzbekistan từ ngày 4 -12/7 năm 2026.

Tổ chức kỳ thi tại Trường Đại học sư phạm Hà Nội và Trường Đại học Công nghệ - Đại học quốc gia Hà Nội, bảo đảm tiếp cận dần với hình thức thi của khu vực và quốc tế. Đặc biệt, trong thi chọn đội tuyển Olympic môn Tin học đã triển khai áp dụng thi, chấm như hình thức tổ chức thi của Olympic Tin học khu vực, quốc tế.

Ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của học sinh, Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng mong muốn các em tiếp tục nuôi dưỡng đam mê, khát vọng, đồng thời phát huy tinh thần kiên trì và sáng tạo để phát triển bản thân.

Ông nhấn mạnh, đối với học sinh giỏi quốc gia, đặc biệt là thành viên đội tuyển dự thi Olympic khu vực và quốc tế, năng lực tự học và tự nghiên cứu giữ vai trò then chốt. Bên cạnh sự hướng dẫn của giáo viên, chính năng lực cá nhân của mỗi học sinh mới là yếu tố quyết định. Cùng với đó là sự bảo đảm đồng bộ từ quá trình dạy học trong nhà trường, công tác phát hiện, tuyển chọn học sinh đến tổ chức ôn luyện hiệu quả.

Thứ trưởng Thường trực đề nghị Hội đồng coi thi thực hiện nhiệm vụ với tinh thần công tâm, khách quan, thân thiện; học sinh phát huy ý thức tự giác để kỳ thi diễn ra nghiêm túc, hiệu quả, qua đó lựa chọn được những gương mặt xuất sắc nhất đại diện cho giáo dục Việt Nam tham gia các kỳ thi khu vực và quốc tế, góp phần mang lại vinh quang cho nhà trường, gia đình, đất nước.

Tuyên dương sinh viên dũng cảm cứu người

Ngày 26/3, Quyền Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn đã ký Quyết định số 701/QĐ-BGD&ĐT về việc tặng Bằng khen cho sinh viên Nguyễn Lê Tú, lớp Vật lý 08-K69, Khoa Vật lý kỹ thuật, Đại học Bách khoa Hà Nội, vì đã có hành động dũng cảm cứu người.

Chiều ngày 26/3, thừa ủy quyền của Quyền Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn, ông Nguyễn Xuân An Việt, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên, đã đến thăm hỏi, động viên, ghi nhận và biểu dương tinh thần dũng cảm của sinh viên Nguyễn Lê Tú.

Tại buổi gặp, đại diện Bộ GD&ĐT ghi nhận và đánh giá cao hành động kịp thời, trách nhiệm của sinh viên, đồng thời khẳng định đây là tấm gương tiêu biểu, lan tỏa giá trị nhân văn sâu sắc trong cộng đồng học sinh, sinh viên cả nước.

Theo đại diện Bộ GD&ĐT, hành động dũng cảm của Nguyễn Lê Tú không chỉ thể hiện bản lĩnh, lòng nhân ái của tuổi trẻ, mà còn góp phần khẳng định hiệu quả của công tác giáo dục đạo đức, lối sống và kỹ năng trong nhà trường. Đây cũng là minh chứng sinh động cho việc đào tạo thế hệ sinh viên không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có trách nhiệm xã hội.

Từ thực tiễn này, Bộ GD&ĐT đề nghị các cơ sở giáo dục đại học tiếp tục tăng cường giáo dục lý tưởng sống, đạo đức và kỹ năng cho sinh viên; chú trọng huấn luyện kỹ năng thoát hiểm, cứu hộ cứu nạn, ứng phó với các tình huống khẩn cấp. Đồng thời, kịp thời phát hiện, biểu dương và nhân rộng các tấm gương tích cực, góp phần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, nhân văn.

Trước đó, chiều 25/3, Ban Công tác sinh viên và Đoàn thanh niên Đại học Bách khoa Hà Nội thay mặt nhà trường tới bệnh viện thăm hỏi, động viên nam sinh Nguyễn Lê Tú, đồng thời thời trao tặng giấy khen của Giám đốc đại học vì “đã có hành động dũng cảm tham gia cứu người trong trường hợp khẩn cấp”.

Tối ngày 24/3, tại ngõ 218 đường Lĩnh Nam (Hà Nội), Nguyễn Lê Tú, sinh viên năm thứ hai, Đại học Bách khoa Hà Nội, cùng anh Nguyễn Tiến Long đã không quản nguy hiểm, lao vào đám cháy, phá mái tôn để kịp thời tiếp cận và cứu người mắc kẹt bên trong. Hành động nhanh trí, quả cảm của hai anh đã góp phần hạn chế thiệt hại, bảo vệ an toàn tính mạng cho người dân.

Lần đầu tiên có quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau nghỉ hưu

Tuần qua, Bộ GD&ĐT công bố dự thảo Thông tư quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng. Việc xây dựng, ban hành Thông tư nhằm thể chế hóa các quy định tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục và Luật Giáo dục đại học sửa đổi về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng.

Khi Thông tư này có hiệu lực thi hành sẽ thay thế Thông tư số 44/2011/TT-BGD&ĐT ngày 10/10/2011 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT quy định về chế độ thỉnh giảng trong các cơ sở giáo dục; Thông tư số 11/2013/TT-BGD&ĐT ngày 29/3/2013 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định về chế độ thỉnh giảng trong các cơ sở giáo dục, ban hành kèm theo Thông tư số 44/2011/TT-BGD&ĐT.

Thông tin từ Bộ GD&ĐT, trong bối cảnh thiếu giáo viên cục bộ, việc tìm kiếm giáo viên/giảng viên có trình độ phù hợp để thỉnh giảng không dễ dàng, đặc biệt ở các bộ môn đặc thù dẫn tới nguy cơ thiếu hụt nguồn thỉnh giảng.

Tại các địa phương, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa gặp nhiều khó khăn trong việc thu hút nhà khoa học, giáo viên/giảng viên trình độ cao đến thỉnh giảng, đội ngũ nhà giáo đã nghỉ hưu, có kinh nghiệm công tác tham gia vào quá trình giảng dạy, đóng góp cho cơ sở giáo dục do hạn chế về môi trường làm việc và điều kiện cuộc sống.

Đội ngũ giáo viên/giảng viên thỉnh giảng, đội ngũ nhà giáo đã nghỉ hưu là lực lượng bổ trợ, có vai trò hỗ trợ và tăng cường cho đội ngũ giáo viên/giảng viên cơ hữu.

Do đó, ban hành các quy định nhằm xây dựng đội ngũ thường xuyên tham gia vào quá trình giảng dạy, nghiên cứu khoa học phục vụ cộng đồng là nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng hết sức cần thiết.

Trên thực tế, hiện nay mới chỉ có văn bản quy phạm pháp luật quy định về nhà giáo thỉnh giảng, chưa có văn bản quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu.

Điều này dẫn đến khó khăn trong việc xác định trách nhiệm pháp lý, phân bổ thời gian làm việc, khối lượng giảng dạy, nghĩa vụ nghiên cứu khoa học và việc tính toán các điều kiện bảo đảm chất lượng theo quy định.

Thực trạng này ảnh hưởng đến tính minh bạch trong quản lý đội ngũ giáo viên/giảng viên, gây bất cập trong công tác kiểm định chất lượng giáo dục, xếp hạng cơ sở giáo dục và quản lý nhà nước về giáo dục.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh đổi mới, tự chủ và hội nhập quốc tế đòi hỏi mối quan hệ pháp lý rõ ràng giữa giáo viên/giảng viên và cơ sở giáo dục. Việc xây dựng và quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu tại một cơ sở giáo dục nhằm bảo đảm tính ổn định, gắn bó lâu dài của đội ngũ; chuẩn hóa được công tác quản lý nhân sự, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho công tác tuyển dụng, bố trí, phân công nhiệm vụ, đánh giá và sử dụng giáo viên/giảng viên.

Đồng thời, những quy định trong dự thảo Thông tư cũng giúp nâng cao hiệu lực kiểm định, bảo đảm chất lượng, tiêu chuẩn nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau nghỉ hưu; trở thành chỉ báo định lượng giúp cơ quan quản lý hậu kiểm thực chất, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực; tạo cơ sở pháp lý cho việc kiểm tra, giám sát, xử lý trách nhiệm khi có vi phạm.

Dự thảo quy định cụ thể điều kiện, hình thức hợp đồng và nguyên tắc thực hiện đối với nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu; thời giờ làm việc và nghỉ ngơi; chế độ và chính sách của nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu; quyền và trách nhiệm của cơ sở giáo dục.

Với nhà giáo thỉnh giảng, dự thảo quy định: Tiêu chuẩn của nhà giáo thỉnh giảng; hoạt động thỉnh giảng; định mức giờ thỉnh giảng; hợp đồng thỉnh giảng; chế độ và chính sách của nhà giáo thỉnh giảng; quyền và trách nhiệm của cơ sở thỉnh giảng; quyền và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức nơi nhà giáo thỉnh giảng công tác.

Quy định về thực hiện hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục

Trong tuần, Bộ GD&ĐT cũng ban hành Thông tư số 16/2026/TT-BGDĐT quy định về thực hiện hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục; hiệu lực từ ngày 24/3/2026.

Thông tư quy định rõ công tác giáo dục hướng nghiệp phải được thực hiện xuyên suốt, phù hợp với tâm sinh lý và cấp học của học sinh.

5 nội dung cốt lõi bao gồm: cung cấp thông tin về nghề nghiệp và thị trường lao động; hỗ trợ học sinh khám phá, tự nhận thức về sở trường và năng lực bản thân; phát triển kĩ năng lựa chọn nghề nghiệp; tổ chức các hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp thực tế; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác hướng nghiệp.

Để hiện thực hóa các nội dung này, các nhà trường sẽ triển khai thông qua việc tích hợp vào các môn học và hoạt động giáo dục chính khóa; tổ chức tư vấn chuyên sâu (trực tiếp và trực tuyến).

Cùng với đó, Thông tư cũng quy định việc phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, các tổ chức, doanh nghiệp để mang lại môi trường trải nghiệm thực tiễn cho học sinh.

Đối với công tác phân luồng, Thông tư 16 hướng dẫn cụ thể việc định hướng lộ trình học tập và nghề nghiệp cho học sinh sau khi tốt nghiệp THCS và THPT.

Theo quy định trong Thông tư, việc phân luồng không mang tính ép buộc mà dựa trên nguyên tắc: phù hợp với năng lực, nguyện vọng của học sinh; gắn kết chặt chẽ với nhu cầu nhân lực của từng vùng, miền và khả năng đáp ứng của hệ thống giáo dục.

Các nhà trường có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin về các hướng đi như học tiếp lên THPT, học nghề, hoặc tham gia thị trường lao động đối với học sinh sau THCS; học đại học, cao đẳng, trung cấp hoặc đi làm đối với học sinh sau THPT. Điều này giúp học sinh và gia đình đưa ra quyết định lựa chọn phù hợp nhất.

Để Thông tư đi vào thực tiễn hiệu quả, văn bản quy định rõ các tiêu chuẩn về điều kiện bảo đảm, bao gồm: bố trí đội ngũ cán bộ, giáo viên phụ trách (được đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn về hướng nghiệp); bảo đảm cơ sở vật chất, thiết bị tối thiểu; phát triển hệ thống tài liệu, học liệu; bố trí kinh phí thực hiện.

Thông tư 16 cũng phân định rõ trách nhiệm của Bộ GD&ĐT, Ủy ban nhân dân các cấp, sở GD&ĐT, các cơ sở giáo dục phổ thông, cũng như khuyến khích sự tham gia đóng góp của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đại học, các doanh nghiệp và tổ chức xã hội.