Giải bài toán nhân sự và chất lượng giảng dạy sau sắp xếp trường học

Tại hội nghị triển khai lấy ý kiến dự thảo Đề án sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục Mầm non, Tiểu học và THCS công lập trên địa bàn xã, lãnh đạo Phòng Văn hóa - Xã hội xã Sơn Đồng (Hà Nội) cho biết, địa phương này hiện có 19 trường công lập với tổng số 13.587 trẻ em, học sinh cùng 851 cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên.

Theo phương án dự kiến, 18 trường thuộc phạm vi sắp xếp sẽ được tổ chức lại thành 7 trường có tư cách pháp nhân gồm 3 trường Mầm non đa cơ sở, 2 trường phổ thông có nhiều cấp học, 1 trường Tiểu học đa cơ sở và 1 trường THCS đa cơ sở.

Một trong những nguyên tắc quan trọng của phương án là giữ nguyên toàn bộ các địa điểm trường học hiện có để tiếp tục tổ chức chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục học sinh. Trong giai đoạn đầu, việc sắp xếp không làm giảm số lớp, không giảm chỗ học và không làm thay đổi địa điểm học tập của trẻ em, học sinh.

Về công tác nhân sự, việc bố trí cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên được thực hiện theo quy định và hướng dẫn của UBND thành phố. Quá trình triển khai phải bảo đảm công khai, dân chủ, có nguyên tắc, tiêu chí rõ ràng; ưu tiên ổn định đội ngũ trực tiếp giảng dạy và phục vụ người học.

Tại xã Ứng Hòa (Hà Nội), theo phương án được trình bày tại Hội nghị triển khai xây dựng Đề án sắp xếp, tổ chức lại các trường công lập trên địa bàn, sau khi hoàn thành việc sắp xếp, số lượng trường công lập của xã sẽ giảm từ 27 xuống còn 6 trường, giảm 21 đầu mối quản lý - tương đương 77,78% gồm 2 trường Mầm non, 2 trường Tiểu học và 2 trường THCS.

Ông Nguyễn Đức Bình - Chủ tịch UBND xã Ứng Hòa nhấn mạnh, việc sắp xếp, tổ chức lại hệ thống trường học là chủ trương lớn nhằm tinh gọn bộ máy quản lý, sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất và nguồn nhân lực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Quá trình triển khai phải bảo đảm đúng quy định, công khai, minh bạch, giữ vững sự ổn định trong hoạt động dạy và học.

Theo đánh giá của bà Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường THCS Chương Dương (phường Hồng Hà), việc sắp xếp lại hệ thống trường học là vấn đề được lãnh đạo Chính phủ, UBND Thành phố quan tâm, chỉ đạo sát sao. Nếu được triển khai bài bản, có lộ trình phù hợp, đây sẽ là cơ hội để các nhà trường phát huy tốt hơn tiềm năng về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và công tác quản trị.

"Đối với hoạt động dạy học, trong giai đoạn đầu sau sắp xếp chắc chắn sẽ có những điều chỉnh nhất định về tổ chức, quản lý và phối hợp chuyên môn. Tuy nhiên, nếu việc chuyển đổi được chuẩn bị kỹ lưỡng từng khâu thì chất lượng dạy học sẽ không bị ảnh hưởng, thậm chí còn có điều kiện nâng cao nhờ việc sử dụng hiệu quả hơn đội ngũ giáo viên và các nguồn lực giáo dục", bà Vân Hồng chia sẻ.

Đảm bảo quyền lợi người học

Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trước ngày 30/8, tất cả các tỉnh, thành phố phải thực hiện xong việc sắp xếp trường học để bảo đảm công tác dạy học cho năm học mới 2026-2027. Mục tiêu là tinh gọn, giảm 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập so với ngày 1/7/2025.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội khóa XVI cho rằng, chỉ đạo của Thủ tướng đã xác định rất rõ, lấy nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu quả quản trị làm định hướng xuyên suốt; không thực hiện sắp xếp cơ học chỉ nhằm đạt tỷ lệ giảm đầu mối.

Việc hình thành trường có quy mô hợp lý với trường chính, phân hiệu và các điểm trường có thể giúp giảm tầng nấc quản lý, tập trung nguồn lực đầu tư, sử dụng tốt hơn cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, thiết bị dạy học và ngân sách. Một cơ sở giáo dục có quy mô đủ lớn cũng có điều kiện tổ chức các tổ chuyên môn mạnh, tăng cường chuyển đổi số, nâng cao năng lực quản trị và tạo môi trường học tập phong phú hơn.

Dù vậy, thách thức là áp lực tiến độ khi thời điểm hoàn thành sát năm học mới. Nếu khảo sát không kỹ, phương án sắp xếp có thể làm tăng khoảng cách đi học, chi phí đi lại, sĩ số lớp hoặc tạo ra những trường rất lớn nhưng năng lực quản trị không theo kịp. Khó khăn sẽ rõ hơn tại miền núi, hải đảo, vùng dân cư thưa, địa bàn bị chia cắt hoặc nơi hạ tầng giao thông chưa thuận lợi.

"Tôi cho rằng tỷ lệ giảm 30% phải được hiểu là mục tiêu chung, không phải một phép chia đồng loạt cho mọi địa bàn. Nơi nào việc sáp nhập làm giảm khả năng tiếp cận giáo dục hoặc ảnh hưởng đến chất lượng thì phải có phương án linh hoạt, thậm chí giữ lại điểm trường cần thiết. Sắp xếp thành công phải làm cho hệ thống vận hành tốt hơn, chứ không chỉ làm cho danh sách đơn vị ngắn hơn" - đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nói.

Từ góc nhìn cơ sở, bà Nguyễn Thị Kim Dung - Hiệu trưởng Trường THCS Vân Canh (xã Sơn Đồng) nhìn nhận, trong quá trình triển khai sắp xếp, các cấp quản lý cần có phương án phù hợp để bảo đảm tối đa quyền lợi của học sinh, hạn chế việc thay đổi giáo viên, lớp học hoặc môi trường học tập nếu không thực sự cần thiết.

Thành phố đã có hướng dẫn cụ thể, các xã/phường cần công khai tiêu chí bố trí cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên; bảo đảm đúng vị trí việc làm, năng lực, chuyên môn, hoàn cảnh và nguyện vọng chính đáng; thực hiện đầy đủ chế độ tiền lương, phụ cấp, bảo lưu chức vụ và chính sách đối với các đối tượng chịu tác động.