Đột phá phát triển giáo dục và đào tạo: Chuyển hóa niềm tin thành hành động

Ông Nguyễn Văn Định - Bí thư Đảng ủy xã Đốc Binh Kiều (Đồng Tháp): Phát triển con người, trọng dụng hiền tài là điểm tựa cốt lõi

Nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng được đặt trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu cao hơn về chất lượng nguồn nhân lực, năng lực cạnh tranh và sức mạnh nội sinh của dân tộc.

Trong bối cảnh đó, giáo dục - đào tạo không chỉ là lĩnh vực phát triển, mà cần được xác định là đột phá chiến lược hàng đầu, giữ vai trò quyết định trong phát triển con người, xây dựng đội ngũ cán bộ và kiến tạo tương lai. Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã thắp lên những kỳ vọng lớn, đòi hỏi sự vào cuộc chủ động, sáng tạo và quyết liệt từ cơ sở.

Điều cốt lõi mà Nghị quyết số 71-NQ/TW nhấn mạnh chính là: Muốn phát triển nhanh và bền vững, đầu tiên phải đầu tư cho con người; muốn nâng cao chất lượng giáo dục, trước hết phải trọng dụng hiền tài giáo dục. Đây không chỉ là quan điểm, mà phải trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện ở từng địa phương và cả nước.

Để cụ thể hóa tinh thần đó, nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu trong nhiệm kỳ này là chuyển mạnh từ tư duy “quản lý giáo dục” sang tư duy “phát triển giáo dục”, chú trọng số lượng sang nâng cao chất lượng thực chất. Giáo dục không thể phát triển bằng mệnh lệnh hành chính đơn thuần, mà phải được kiến tạo bằng tầm nhìn, cơ chế, niềm tin đối với đội ngũ nhà giáo và nhân dân.

Một giải pháp mang tính đột phá cần được ưu tiên là xây dựng, triển khai chiến lược phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục như “nguồn vốn đặc biệt”. Cần mạnh dạn thí điểm các cơ chế phát hiện, bồi dưỡng, sử dụng, đãi ngộ giáo viên giỏi, cán bộ quản lý tâm huyết, có năng lực đổi mới. Việc trọng dụng hiền tài giáo dục không chỉ dừng lại ở khen thưởng danh hiệu, mà phải thể hiện bằng môi trường làm việc tốt hơn, cơ hội phát triển nghề nghiệp rộng mở hơn và sự tôn trọng thực chất trong quá trình ra quyết định.

Cùng với đó, cần ưu tiên đổi mới căn bản cách tiếp cận phát triển con người, lấy người học làm trung tâm, lấy năng lực, phẩm chất và khát vọng cống hiến làm mục tiêu. Giáo dục không thể chỉ dừng ở việc “dạy đúng chương trình”, mà phải hướng tới bồi dưỡng tư duy độc lập, năng lực tự học, tinh thần sáng tạo và trách nhiệm công dân cho thế hệ trẻ. Đây chính là nền tảng lâu dài để hình thành đội ngũ nhân lực chất lượng cao cho địa phương và đất nước trong tương lai.

Một điểm mới, khác biệt cần được nhấn mạnh là gắn giáo dục với thực tiễn phát triển của địa phương, biến nhà trường thành trung tâm lan tỏa tri thức, văn hóa và khát vọng phát triển. Giáo dục không đứng ngoài đời sống, mà phải đồng hành với chuyển đổi số, xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Khi đó, mỗi bài học sẽ trở nên sống động, mỗi học sinh sẽ thấy rõ trách nhiệm và cơ hội của mình đối với quê hương, đất nước.

Cùng với dạy chữ, cần đặc biệt quan tâm giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống và khơi dậy tinh thần hiếu học, trọng tri thức trong toàn xã hội. Gia đình, nhà trường, xã hội phải thực sự đồng hành, cùng chia sẻ trách nhiệm nuôi dưỡng con người. Trong đó, vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc lan tỏa giá trị học tập suốt đời.

Nghị quyết số 71-NQ/TW đã mở ra một hướng đi lớn, vấn đề còn lại là ý chí chính trị, sự quyết tâm và cách làm sáng tạo ở từng địa phương. Đột phá giáo dục không thể đạt được ngay tức thì, nhưng nếu không bắt đầu ngay từ bây giờ, bằng những việc làm cụ thể, thì sẽ bỏ lỡ cơ hội vàng để phát triển con người và nâng tầm địa phương, cùng cả nước bước vào kỷ nguyên mới.

Hãy đặt giáo dục - đào tạo ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển và trọng dụng hiền tài giáo dục như một quốc sách, chính là lựa chọn đúng đắn, lâu dài, bền vững nhất để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh.

Bà Võ Thị Minh Duyên - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Đắk Lắk: Thay đổi tư duy, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở ra giai đoạn phát triển mới của đất nước với yêu cầu cao về tốc độ, chất lượng và tính bền vững. Đại hội được kỳ vọng sẽ tiếp tục khẳng định rõ tầm nhìn chiến lược, tạo sự thống nhất cao về nhận thức, hành động trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân; khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc và củng cố niềm tin, đồng thuận xã hội.

Đối với giáo dục và đào tạo, chúng tôi mong muốn Đại hội sẽ đề ra những mục tiêu để chỉ đạo thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và phát triển con người, tập trung vào:

Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, phát triển toàn diện cá nhân (kỹ năng số, ngoại ngữ, sáng tạo,…); thực hiện tự chủ cơ sở giáo dục, chính sách hỗ trợ nhà giáo, người học nhằm xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu kỷ nguyên mới, hướng đến mục tiêu hoàn thiện hệ thống giáo dục hiện đại.

Chúng tôi cũng mong muốn, nhiệm kỳ tới sẽ tạo được những chuyển biến rõ nét từ cơ sở, đó là: Chất lượng giáo dục giữa các vùng miền được thu hẹp dần; mỗi nhà trường thực sự trở thành một môi trường học tập an toàn, nhân văn, nơi học sinh được phát triển hài hòa về trí tuệ, kỹ năng và nhân cách. Đột phá phát triển giáo dục và đào tạo không chỉ nằm ở công nghệ hay mô hình mới, mà quan trọng hơn là thay đổi tư duy quản lý, tư duy dạy học, lấy người học làm trung tâm và lấy hiệu quả thực chất làm thước đo.

Căn cứ vào thực tiễn, điều kiện của ngành Giáo dục tỉnh Đắk Lắk hiện nay, tôi cho rằng, các giải pháp cần ưu tiên triển khai trong nhiệm kỳ tới là:

Thứ nhất, xây dựng kế hoạch cụ thể, thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 281/NQ-CP của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Chương trình hành động số 04-CTr/TU của Tỉnh ủy Đắk Lắk về thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW trên địa bàn tỉnh.

Thứ hai, tập trung triển khai Luật Nhà giáo, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Giáo dục và cơ chế chính sách đặc thù, vượt trội đối với đội ngũ nhà giáo theo tinh thần Nghị quyết số 248/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế chính sách đặc thù.

Tháo gỡ những điểm nghẽn về đội ngũ giáo viên, nhất là thiếu giáo viên ở một số môn học mới và tại vùng sâu, vùng xa; xây dựng kế hoạch điều động, thuyên chuyển, biệt phái, bổ nhiệm đội ngũ nhà giáo theo thẩm quyền; tăng cường tập huấn, bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục và xem đây là điều kiện tiên quyết để mọi chủ trương đổi mới đi vào cuộc sống.

Thứ ba, đánh giá, sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới trường lớp, bảo đảm quy mô hợp lý, gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; bảo đảm quyền học tập của học sinh, đặc biệt là học sinh vùng khó khăn, không để việc tổ chức lại trường lớp làm gián đoạn cơ hội đến trường của các em.

Thứ tư, rà soát, đánh giá thực trạng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học của các cơ sở giáo dục phổ thông để kịp thời tham mưu cho lãnh đạo UBND tỉnh bố trí đầu tư kịp thời. Huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư cho giáo dục, ưu tiên cơ sở vật chất thiết yếu, tránh dàn trải, bảo đảm mỗi đồng vốn đầu tư thực sự mang lại giá trị cho người học.

Thứ năm, đẩy mạnh ứng dụng, triển khai chuyển đổi số trong giáo dục theo hướng thiết thực, tránh hình thức; ưu tiên những nội dung phục vụ trực tiếp cho dạy học, quản lý nhà trường và giảm áp lực hành chính cho giáo viên. Theo đó, ngành Giáo dục cần tập trung chỉ đạo các nhà trường đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xây dựng kế hoạch giáo dục; khai thác, sử dụng có hiệu quả kho học liệu điện tử và học liệu mở quốc gia để đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá.

Thứ sáu, tăng cường kỷ cương, trách nhiệm và đạo đức nhà giáo, song song với việc chăm lo đời sống, tạo động lực để đội ngũ yên tâm công tác, gắn bó lâu dài với nghề.

Bà Trần Thị Bích Hạnh - Hiệu trưởng Trường Tiểu học thị trấn Hạ Hòa (Phú Thọ): Chuyển hóa niềm tin, khát vọng thành hành động

Đại hội Đảng lần thứ XIV có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc củng cố niềm tin và tạo động lực để đội ngũ nhà giáo yên tâm công tác, cống hiến lâu dài cho sự nghiệp giáo dục. Bên cạnh khẳng định những thành tựu và định hướng phát triển đất nước, nhấn mạnh vai trò của nền tảng tư tưởng, công tác bảo vệ Đảng và xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, Đại hội XIV được kỳ vọng sẽ đề ra những quyết sách chiến lược, tạo động lực mạnh mẽ cho công cuộc đổi mới, phát triển giáo dục trong giai đoạn tới.

Một nền giáo dục chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của thời đại mới, sẽ tạo cơ hội cho đội ngũ nhà giáo phát huy hết khả năng, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ và đóng góp vào sự nghiệp trồng người. Sự phát triển của ngành Giáo dục gắn liền với định hướng của Đảng sẽ giúp đội ngũ nhà giáo có niềm tin vào tương lai nghề nghiệp của mình.

Trước những chủ trương lớn của Đảng, tôi xin đề xuất một số việc đội ngũ nhà giáo cần làm để chuyển hóa niềm tin và khát vọng thành hành động, kết quả cụ thể.

Một là: Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh tầm quan trọng của phẩm chất đạo đức đối với người thầy. Mỗi nhà giáo cần không ngừng trau dồi đạo đức cách mạng, đề cao sự liêm chính, trung thực, đặt lợi ích của tập thể và đất nước lên trên lợi ích cá nhân, trở thành tấm gương sáng cho học sinh noi theo.

Điều đó được thể hiện thông qua việc thường xuyên tự tu dưỡng, rèn luyện theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; gương mẫu trong lời nói, việc làm và thái độ ứng xử; góp phần xây dựng môi trường giáo dục văn hóa, dân chủ. Đồng thời, nhà giáo cần kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực, sai trái, bảo vệ sự trong sáng của nghề nghiệp, luôn ứng xử nhân văn, yêu thương học sinh và nhân dân như người thân của chính mình.

Hai là, phát triển trí tuệ và nâng cao năng lực chuyên môn là yêu cầu then chốt đối với đội ngũ nhà giáo trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Nhà giáo là người kiến tạo tri thức và định hướng cho thế hệ tương lai; việc liên tục học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ là yêu cầu cấp thiết.

Mỗi nhà giáo cần chủ động cập nhật kiến thức mới, đổi mới phương pháp giảng dạy, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động dạy học; chuyển đổi tư duy từ người truyền đạt sang người kiến tạo, định hướng kiến thức, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học.

Nhà giáo cũng cần quan tâm nghiên cứu khoa học, cải tiến phương pháp giảng dạy, tham gia các hoạt động bồi dưỡng chuyên môn để nâng cao năng lực; trau dồi kỹ năng thiết kế bài giảng, kích thích tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề thực tiễn cho học sinh.

Ba là, tích cực lan tỏa giá trị tư tưởng, lý tưởng cách mạng. Trong bối cảnh hiện nay, bảo vệ và lan tỏa nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ quan trọng. Nhà giáo có vai trò đặc biệt trong giáo dục lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước và niềm tin vào con đường phát triển của dân tộc cho thế hệ trẻ. Để làm được việc này, nhà giáo cần tích hợp nội dung giáo dục chính trị, tư tưởng vào các bài giảng một cách sinh động, phù hợp với từng môn học.

Nâng cao tư tưởng vững vàng cho học sinh bằng cách hướng dẫn các em phân biệt thông tin chính thống và sai lệch, hiểu đúng về dân chủ, nhân quyền, học cách phản biện khoa học. Tổ chức hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm mang tính giáo dục truyền thống, khơi dậy lòng yêu nước, tự hào dân tộc, như tham quan bảo tàng, di tích lịch sử, hoặc tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về Đảng, đất nước.