Trao cơ hội làm lại cuộc đời cho người cai nghiện ma túy

Phía sau cánh cửa cai nghiện

Những ngày cuối tháng 10, Nguyễn Văn H. (SN 1988, quê Lang Chánh, Thanh Hóa) đang đếm từng ngày chờ hoàn thành thời gian cai nghiện để trở về với gia đình. Dự kiến ngày 27/10, anh sẽ rời cơ sở, bắt đầu lại cuộc sống sau những năm tháng đánh mất nhiều thứ vì ma túy.

Trước năm 2020, H. có vợ, hai con, nhà cửa, đất đai và công việc buôn gỗ ổn định. Nhưng từ năm 2021, khi bắt đầu sử dụng ma túy, cuộc sống của anh dần đi xuống. Chỉ sau khoảng ba năm, theo lời H., ba mảnh đất cùng số tiền tích cóp, tổng giá trị hơn 4 tỷ đồng, lần lượt không còn.

Giờ đây, điều H. mong muốn nhất là trở về bên vợ con, tìm một công việc để ổn định cuộc sống và bù đắp những mất mát đã gây ra cho gia đình.

Với Mùa A Thào, người dân tộc H’Mông đang chấp hành quyết định cai nghiện bắt buộc tại cơ sở, nỗi day dứt lớn nhất là ba người con nhỏ. Trong thời gian anh ở cơ sở, vợ bị bắt vì liên quan đến ma túy. Ba đứa trẻ hiện sống cùng ông bà nội đã cao tuổi, sức khỏe yếu; gia đình thuộc diện hộ nghèo.

Tết Trung thu vừa qua, cán bộ Cơ sở Cai nghiện ma túy số 2 đã vượt hàng trăm cây số đường rừng để đến thăm gia đình, trao quà cho các con của Thào. Chuyến đi không chỉ mang theo những phần quà thiết thực mà còn là sự động viên đối với những đứa trẻ đang thiếu vắng sự chăm sóc của cha mẹ, đồng thời giúp người cha đang cai nghiện thêm động lực để thay đổi.

Một hoàn cảnh khác là Phạm Bá Tỷ, người đã cai nghiện tại cơ sở được 6 tháng và còn 18 tháng nữa mới hoàn thành thời gian theo quy định. Vợ anh đang chấp hành án phạt tù 17 năm. Phía sau người cha đang nỗ lực cai nghiện là những đứa trẻ thiếu sự chăm sóc trực tiếp của cả cha lẫn mẹ.

Thấu hiểu những khó khăn ấy, Cơ sở Cai nghiện ma túy số 2 đã nhận đỡ đầu bốn trẻ em là con của Thào và Tỷ. Hằng tháng, cán bộ, nhân viên đóng góp từ tiền lương và hiện vật để mua gạo, nước mắm, mì chính, quần áo, sách vở cùng các nhu yếu phẩm thiết yếu.

“Phía sau một người đang cai nghiện không chỉ có chính họ, mà còn có thể là người vợ, những đứa con, cha mẹ già hoặc cả một gia đình đang cần điểm tựa”, Đại úy Trương Minh Thành, Phó tổ trưởng Tổ Tham mưu - Tổng hợp, Cơ sở Cai nghiện ma túy số 2, chia sẻ.

Hiện cơ sở có gần 250 học viên, trong đó trên 150 người cai nghiện tự nguyện, số còn lại cai nghiện bắt buộc. Trong năm 2026, cơ sở đã tổ chức tư vấn cho 1.250 lượt học viên thông qua các hình thức tư vấn cá nhân, tư vấn nhóm, giáo dục pháp luật, kỹ năng sống, hoạt động văn hóa, thể thao và lao động trị liệu. Học viên được hướng dẫn xác định mục tiêu cá nhân, xây dựng kế hoạch học nghề, tìm việc làm và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để trở về cộng đồng.

Dạy chữ, dạy nghề để vững bước trở về

Nếu sự quan tâm, sẻ chia giúp học viên có thêm động lực thay đổi thì kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp chính là hành trang quan trọng để họ từng bước ổn định cuộc sống sau cai nghiện.

Tại Cơ sở Cai nghiện ma túy số 2, công tác giáo dục văn hóa được chú trọng, nhất là với những người chưa biết đọc, biết viết hoặc có trình độ học vấn hạn chế. Hiện cơ sở đang tổ chức xóa mù chữ, củng cố kiến thức văn hóa cho 35 học viên. Nội dung học không chỉ gồm đọc, viết, tính toán mà còn có kiến thức xã hội, pháp luật, kỹ năng giao tiếp, ứng xử và ý thức chấp hành nội quy.

Đối với những học viên có trình độ văn hóa thấp, việc biết đọc, biết viết, hiểu các quy định pháp luật và có khả năng giao tiếp cơ bản là nền tảng để tiếp cận thông tin, học nghề và tìm kiếm việc làm.

Song song với dạy chữ, cơ sở phối hợp tổ chức các lớp đào tạo nghề phù hợp với điều kiện và khả năng của học viên. Trong năm 2026, đơn vị đã phối hợp mở ba lớp học nghề, gồm hai lớp nghề xây dựng với gần 50 học viên đã hoàn thành chương trình và một lớp nghề mây tre đan với 30 học viên.

Thông qua các lớp học, học viên được trang bị kiến thức, kỹ năng nghề cơ bản, tạo thêm cơ hội tìm việc làm hoặc tham gia lao động sản xuất khi trở về. Với những người từng đánh mất công việc, tài sản hoặc phải bắt đầu lại từ con số không, một nghề nghiệp phù hợp có thể trở thành điểm tựa để xây dựng cuộc sống ổn định hơn.

Cùng với đó, cơ sở còn phối hợp với giảng viên Trường Chính trị, Ngân hàng Chính sách xã hội tổ chức tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật và hướng dẫn kỹ năng tái hòa nhập cộng đồng. Những nội dung này giúp học viên hiểu hơn về quyền, nghĩa vụ của bản thân, tiếp cận các chính sách hỗ trợ và chủ động xây dựng kế hoạch sau khi hoàn thành thời gian cai nghiện.

Theo Đại úy Đồng Hữu Giáp, Phó trưởng Cơ sở Cai nghiện ma túy số 2, giáo dục, tư vấn, phục hồi hành vi, rèn luyện ý thức và chuẩn bị tái hòa nhập phải được thực hiện đồng bộ với công tác điều trị. Bởi khi rời cơ sở, học viên không chỉ đối diện với những khó khăn trong việc tìm kiếm sinh kế mà còn phải vượt qua mặc cảm, sự nghi ngại của một bộ phận cộng đồng và những tác động từ môi trường sống cũ.

Vì vậy, việc đào tạo nghề cần gắn với khả năng tìm kiếm việc làm thực tế, phù hợp với sức khỏe, trình độ và điều kiện của từng người. Bên cạnh nỗ lực của bản thân học viên, sự đồng hành của gia đình, chính quyền địa phương và cộng đồng cũng có ý nghĩa quan trọng, giúp họ có thêm cơ hội ổn định cuộc sống, hạn chế nguy cơ tái nghiện.