Xây dựng, ban hành văn bản thi hành Luật Thủ đô năm 2026
Để triển khai Luật Thủ đô 2026, ngày 11-5, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 05/2026/NQ-HĐND quy định một số nội dung về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật nhằm tổ chức thi hành Luật Thủ đô 2026.
Quy định phải rõ về thẩm quyền, rõ về nội dung
Nghị quyết số 05/2026/NQ-HĐND quy định việc xác định thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo khoản 2, Điều 8 của Luật Thủ đô 2026; đồng thời quy định chi tiết khoản 3, Điều 8 và khoản 6, Điều 9 của Luật Thủ đô 2026.
Theo đó, về nguyên tắc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Nghị quyết yêu cầu bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng Cộng sản Việt Nam; phù hợp với Hiến pháp; tuân thủ quy định của Luật Thủ đô 2026 và pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Bên cạnh đó, việc xây dựng văn bản phải bảo đảm quốc phòng, an ninh; kiểm soát quyền lực; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; ngăn ngừa lợi ích nhóm, cục bộ. Nghị quyết cũng nhấn mạnh yêu cầu công khai, minh bạch, bảo đảm sự tham gia của các đối tượng chịu tác động trực tiếp cùng cơ quan, tổ chức liên quan trong quá trình xây dựng văn bản.
Đồng thời, nội dung quy định phải rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, thời hạn thực hiện, cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.
Một góc Thủ đô Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng
Đáng chú ý, Điều 7 của Nghị quyết quy định việc tham vấn, lấy ý kiến, truyền thông và đăng tải hồ sơ dự thảo văn bản quy phạm pháp luật được thực hiện thông qua hội nghị, hội thảo hoặc bằng văn bản trong quá trình soạn thảo các văn bản thi hành Luật Thủ đô 2026 và các văn bản quy định đặc thù.
Theo đó, cơ quan chủ trì soạn thảo có trách nhiệm tổ chức hội nghị, hội thảo, hoặc gửi văn bản lấy ý kiến tham vấn của Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội cùng các sở, ngành liên quan như: Sở Tư pháp, Sở Nội vụ, Sở Tài chính, Sở Khoa học và Công nghệ. Đồng thời, việc lấy ý kiến cũng được thực hiện đối với đối tượng chịu tác động trực tiếp, các tổ chức đại diện, chuyên gia, nhà khoa học và cá nhân liên quan nhằm bảo đảm tính khách quan, sát thực tiễn của dự thảo văn bản.
Đối với dự thảo văn bản quy phạm pháp luật là nghị quyết của HĐND thành phố, cơ quan chủ trì soạn thảo phải tham vấn ý kiến của Thường trực HĐND thành phố.
Trường hợp dự thảo văn bản có nội dung khác với luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc liên quan đến những vấn đề chưa được pháp luật quy định, cơ quan chủ trì soạn thảo phải lấy ý kiến tham vấn của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, bộ, cơ quan ngang bộ và UBND cấp tỉnh của các địa phương trong vùng Thủ đô có liên quan đến nội dung văn bản.
Đối với dự thảo văn bản quy phạm pháp luật quy định nội dung khác hoặc chưa có quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan soạn thảo phải tham vấn ý kiến của các bộ, ngành liên quan và UBND cấp tỉnh của các địa phương trong vùng Thủ đô có liên quan đến nội dung văn bản.
Nghị quyết cũng quy định, trường hợp tham vấn bằng văn bản, thời hạn lấy ý kiến tối thiểu là 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đề nghị tham vấn. Sau quá trình tiếp thu, cơ quan chủ trì soạn thảo có trách nhiệm gửi văn bản giải trình, tiếp thu ý kiến tới các cơ quan, tổ chức, cá nhân được tham vấn.
Chủ động điều chỉnh về trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết
Về quy định xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo khoản 2, Điều 8 của Luật Thủ đô 2026, luật sư Nguyễn Minh Long, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho rằng, việc cho phép HĐND, UBND thành phố được điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính so với quy định của cơ quan nhà nước cấp trên nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính là nội dung quan trọng.
Theo luật sư Nguyễn Minh Long, quy định này thể hiện rõ định hướng đổi mới quản trị đô thị theo tinh thần Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.
Luật sư Nguyễn Minh Long, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội. Ảnh: N.N
Nghị quyết số 02-NQ/TW xác định yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo phát triển; xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, phục vụ người dân và doanh nghiệp; đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý nhà nước.
Trong bối cảnh đó, nếu không được cải cách kịp thời, hệ thống thủ tục hành chính sẽ trở thành điểm nghẽn, làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước và ảnh hưởng tới hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh trên địa bàn Thủ đô.
Theo luật sư Nguyễn Minh Long, quy định này cho phép chính quyền thành phố chủ động điều chỉnh trình tự, thủ tục và thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính đã được quy định trong văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, nhằm phù hợp hơn với thực tiễn của Hà Nội và yêu cầu quản lý đô thị đặc biệt.
Việc điều chỉnh được thực hiện theo hướng đơn giản hóa, rút gọn quy trình, tăng cường phân cấp, ủy quyền; đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong tiếp nhận, xử lý và trả kết quả thủ tục hành chính, góp phần nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, quy định cũng đặt ra nguyên tắc chặt chẽ: Không làm phát sinh thêm thành phần hồ sơ, không tăng thêm yêu cầu, điều kiện và không kéo dài thời gian giải quyết thủ tục so với quy định hiện hành. Điều này thể hiện rõ mục tiêu cải cách hành chính thực chất, bảo đảm quyền lợi của người dân và doanh nghiệp; đồng thời, ngăn ngừa nguy cơ lạm quyền hoặc phát sinh thêm thủ tục hành chính dưới các hình thức khác.
Quy định này cũng góp phần tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội tiên phong trong triển khai các mô hình hành chính hiện đại như dịch vụ công trực tuyến toàn trình, xử lý hồ sơ trên môi trường số, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan, qua đó, nâng cao hiệu quả giải quyết công việc và tính minh bạch trong hoạt động công vụ. Đây là nội dung bám sát định hướng của Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng chính quyền số, xã hội số và nâng cao chất lượng quản trị đô thị dựa trên dữ liệu và công nghệ.
