TPHCM đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI trong quản lý và dạy học

Giảm đầu mối, tăng trường lớp đáp ứng nhu cầu học tập

Tại Hội nghị tổng kết năm học 2025-2026 và triển khai nhiệm vụ năm học 2026-2027 của ngành giáo dục, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM báo cáo một số nội dung và trình bày tham luận liên quan đến công tác tăng cường chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, dạy và học.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, TPHCM hiện có quy mô giáo dục lớn, với hơn 2,6 triệu học sinh tại 168 phường, xã và đặc khu. Mỗi năm, thành phố tăng cơ học khoảng 50.000-60.000 học sinh ở các cấp học. Đây là áp lực lớn đối với việc chuẩn bị cơ sở vật chất, trường lớp và đội ngũ cho năm học mới, đặc biệt là năm học 2026-2027.

Thời gian qua, thành phố tập trung triển khai các nhiệm vụ theo chỉ đạo của Trung ương, trong đó có nhiều giải pháp đối với lĩnh vực giáo dục.

Về sắp xếp trường lớp, thành phố đã hoàn thành việc rà soát, sắp xếp và tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục, bảo đảm giảm 32% số đầu mối. Nguyên tắc đặt ra là giảm đầu mối nhưng không giảm số lượng học sinh, đồng thời đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh trên địa bàn. Thành phố cũng triển khai các giải pháp để đưa vào sử dụng hơn 1.000 phòng học mới.

Bên cạnh đó, thành phố tiếp tục tập trung triển khai các chính sách nhằm chuẩn bị tốt các điều kiện cho năm học mới, trong đó có việc miễn học phí, hỗ trợ sách giáo khoa, khám sức khỏe cho học sinh trước khi bước vào năm học và bổ sung đội ngũ giáo viên, đáp ứng nhu cầu dạy học tại các trường.

Một trục dữ liệu, kết nối các nền tảng giáo dục

Một nội dung quan trọng khác được TPHCM tập trung là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động quản lý giáo dục.

Với hơn 3.000 cơ sở giáo dục và hơn 2,6 triệu học sinh, quy mô này đòi hỏi ngành giáo dục thành phố phải thay đổi phương thức quản lý, dựa trên dữ liệu thay vì thực hiện thủ công như trước đây.

Trên cơ sở đó, thành phố đã ban hành các tiêu chuẩn về công nghệ, tiêu chuẩn trường học số và bộ quy tắc, chuẩn mực về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục.

Thành phố kiên trì nguyên tắc xây dựng một trục dữ liệu, dữ liệu nhập một lần và sử dụng chung trong toàn ngành. Các hệ thống từ tuyển sinh trực tuyến, sổ đầu bài, học bạ số, quản lý học tập, kho học liệu đến bản đồ số giáo dục và các dịch vụ phục vụ người dân được kết nối, tích hợp thống nhất, phục vụ hơn 99% cán bộ, giáo viên và người học trên địa bàn.

Sổ đầu bài số của thành phố đã được triển khai tại 225 trường, với hơn 21.000 giáo viên sử dụng. Giáo viên có thể ký số ngay trên thiết bị di động sau khi hoàn thành tiết dạy.

Thành phố tổ chức quản trị theo 3 bước. Bước 1 là thu thập tự động dữ liệu, lấy trực tiếp từ hệ thống vận hành thông qua giao diện kết nối. Bước 2 là đánh giá tự động bộ tiêu chuẩn đã được mã hóa trên hệ thống, chấm điểm theo chu kỳ từ cơ sở dữ liệu ngành. Bước 3 là quản trị trên cơ sở dữ liệu, cập nhật kết quả liên tục trên hệ thống điều hành, đồng thời phân quyền cho các đơn vị, cán bộ quản lý và các cấp liên quan.

Trên nền tảng đó, trí tuệ nhân tạo được xác định là công cụ hỗ trợ, không thay thế con người.

Thành phố bước đầu ghi nhận những kết quả cụ thể từ việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý giáo dục. Đối với công tác tuyển sinh đầu cấp, TPHCM đã thực hiện tuyển sinh trực tuyến 100%, giúp người dân giảm việc trực tiếp thực hiện nhiều thủ tục, giấy tờ như trước đây.

Trong năm học 2025-2026, việc ứng dụng hệ thống đã giúp cắt giảm hơn 104/161 thủ tục hành chính nội bộ; chỉ số hài lòng của người dân đạt 99,4%.

Từ thực tiễn triển khai, TPHCM đề xuất Chính phủ quan tâm, chỉ đạo và Bộ GD&ĐT xem xét một số nội dung.

Thứ nhất, công bố danh mục hồ sơ được thay thế hoàn toàn bằng hồ sơ điện tử có ký số, tạo điều kiện để các hoạt động được thực hiện trên nền tảng dữ liệu. Nếu chưa có quy định thống nhất thay thế, các nhà trường vẫn phải thực hiện song song giữa hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử.

Thứ hai, TPHCM đề xuất ban hành thông tư về học bạ số, kèm theo chuẩn tích hợp dữ liệu, bảo đảm tính liên thông trên toàn quốc khi học sinh chuyển trường. Đây là vấn đề quan trọng trong quá trình học sinh chuyển trường giữa các địa phương, từ TPHCM đến các địa phương khác và ngược lại.

Thứ ba, ban hành các quy định, tiêu chuẩn về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục phổ thông, đồng thời có khuôn khổ bảo đảm an toàn dữ liệu đối với người học dưới 16 tuổi.

Theo Phó Chủ tịch UBND TPHCM, dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo là vấn đề cần có sự đồng bộ, phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương để triển khai thống nhất, bảo đảm hiệu quả và an toàn.

TPHCM cũng đề nghị được chia sẻ, chuyển giao với GD&ĐT các mô hình cơ sở dữ liệu dùng chung, công cụ chấm điểm và kinh nghiệm triển khai của ngành, qua đó hỗ trợ nghiên cứu, phát triển và nhân rộng tại các địa phương khác.

Thực tiễn triển khai tại TPHCM cho thấy hiệu quả của chuyển đổi số phụ thuộc rất lớn vào chất lượng và khả năng kết nối của cơ sở dữ liệu dùng chung. Đối với các lĩnh vực khác, TPHCM sẵn sàng chia sẻ, chuyển giao mô hình và các giải pháp đã triển khai để cùng nhân rộng trên phạm vi cả nước.

Đối với chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, mục tiêu cuối cùng mà TPHCM hướng tới là giảm tải cho đội ngũ giáo viên, thuận tiện cho người dân và bảo đảm công bằng cho học sinh.