Tăng tốc xử lý các dự án tồn đọng để khơi thông nguồn lực

Đồng bộ các giải pháp, tháo gỡ từ thực tiễn

Theo Bộ Tài chính, hết quý I/2026, cả nước ghi nhận 4.489 dự án, đất đai gặp khó khăn, vướng mắc, tương ứng với hơn 198.000 ha và tổng mức đầu tư trên 3,3 triệu tỷ đồng. Trong tổng số này, các Bộ, ngành, địa phương đã xử lý theo thẩm quyền được 1.022 dự án (chiếm 23%). Đồng thời, đã báo cáo cấp có thẩm quyền để chuẩn bị ban hành cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ cho 2.610 dự án, đất đai (chiếm 58%).

Hiện còn 857 dự án với quy mô hơn 53.600 ha, tổng mức đầu tư gần 695.000 tỷ đồng vẫn cần tiếp tục rà soát, đề xuất giải pháp xử lý trong thời gian tới. Đây là khối lượng nguồn lực rất lớn đang bị ách tắc trong nền kinh tế, nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ tiếp tục gây lãng phí và làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực xã hội.

Để đạt được những kết quả bước đầu này, thời gian qua, Chính phủ và các Bộ, ngành đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó Bộ Tài chính với vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 751 đã chủ động tham mưu, tổ chức thực hiện. Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc xây dựng và đưa vào vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về các dự án tồn đọng, khó khăn, vướng mắc (Hệ thống 751). Việc hình thành hệ thống dữ liệu này không chỉ giúp chuẩn hóa thông tin mà còn nâng cao năng lực theo dõi, giám sát, từ đó hỗ trợ hiệu quả công tác điều hành và ra quyết định.

Bên cạnh đó, hệ thống cơ chế, chính sách cũng được hoàn thiện theo hướng kịp thời, linh hoạt và bám sát thực tiễn. Cụ thể, Quốc hội đã ban hành các nghị quyết quan trọng; Chính phủ cũng liên tục có các nghị quyết chuyên đề, công điện chỉ đạo và nghị định hướng dẫn nhằm tháo gỡ khó khăn trong các lĩnh vực trọng điểm như năng lượng, y tế, đô thị. Đặc biệt, các hội nghị về tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng đã được tổ chức trên quy mô toàn quốc. Đồng thời, Chính phủ thành lập các đoàn công tác làm việc trực tiếp tại địa phương, đã góp phần xử lý nhiều dự án lớn, phức tạp.

Sớm đưa các dự án quay trở lại hoạt động hiệu quả

Trên cơ sở tổng kết từ thực tiễn, Bộ Chính trị vừa ban hành Kết luận số 24-KL/TW về tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài. Đây được xem là cơ sở chính trị quan trọng, định hướng cho việc xử lý các dự án trong giai đoạn tiếp theo. Theo Kết luận, Bộ Chính trị cơ bản đồng ý với đề xuất của Đảng ủy Chính phủ, trong đó không xác định sẵn danh mục dự án được xử lý mà chỉ xem xét đối với các dự án đã có kết luận thanh tra, kiểm tra hoặc bản án của tòa án. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm tính chặt chẽ, nhất quán và tránh phát sinh những rủi ro pháp lý trong quá trình xử lý.

Một điểm đáng chú ý là chủ trương xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý các sai phạm ngoài phạm vi quy định hiện hành. Đây được xem là “chìa khóa” để tháo gỡ những vướng mắc mang tính lịch sử, tồn tại qua nhiều giai đoạn và không thể xử lý dứt điểm nếu chỉ áp dụng các quy định hiện hành.

Tuy nhiên, Bộ Chính trị cũng đặt ra yêu cầu rất rõ ràng đó là việc áp dụng cơ chế đặc thù phải tuân thủ nghiêm các nguyên tắc như không hợp pháp hóa sai phạm, không làm phát sinh sai phạm mới, có phương án khắc phục thiệt hại và bảo đảm nhà đầu tư thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Cùng với đó, việc tháo gỡ khó khăn cho các dự án sẽ được thực hiện đồng thời với quá trình xử lý trách nhiệm theo các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án.

Ngoài ra, Bộ Chính trị cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tăng cường công tác kiểm tra, giám sát trong toàn bộ quá trình xử lý, kịp thời phát hiện và xử lý các vi phạm, không để phát sinh những “điểm nghẽn” mới.

Theo ý kiến của GS. Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, nhiều dự án đã để rất nhiều năm vẫn không xử lý được. Đây là một điều gây ra những bức xúc cho xã hội, gây ra một sự lãng phí nguồn lực rất lớn cho phát triển. Trong khi đó, Việt Nam đang đặt mục tiêu phải tăng trưởng 2 con số, nếu như không giải quyết các dự án tồn đọng đó thì nó sẽ là rào cản chứ không phải là động lực cho sự phát triển. Và như vậy, mục tiêu ngay lập tức đạt được con số tăng trưởng cao sẽ khó khăn.