Quan hệ Việt Nam - Australia: Chương mới của sự tin cậy chiến lược và hợp tác toàn diện

Diễn ra trong bối cảnh hai nước vừa kỷ niệm hai năm nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 3 năm 2024, chuyến thăm khẳng định tầm vóc và sự trưởng thành của một mối quan hệ dựa trên sự tin cậy chiến lược sâu sắc và lợi ích chung vì hòa bình, ổn định tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1973, Việt Nam và Australia đã xây dựng một mối liên kết bền chặt qua hơn nửa thế kỷ. Việc nâng cấp quan hệ lên mức cao nhất trong hệ thống ngoại giao của Việt Nam – Đối tác Chiến lược Toàn diện – vào năm 2024 là kết quả tất yếu của quá trình bồi đắp lòng tin và hợp tác thực chất.

Đánh giá về ý nghĩa chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Giáo sư Carl Thayer từ Đại học New South Wales nhận định đây là chuyến thăm đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia trên cương vị mới, thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của cả hai bên trong việc duy trì đà phát triển quan hệ ở cấp cao nhất.

Trong mắt các chuyên gia quốc tế, sự tin cậy này không phải là một khẩu hiệu ngoại giao đơn thuần. Tiến sĩ Khoa học Dmitry Mosyakov từ Viện Nghiên cứu Phương Đông thuộc Học viện Khoa học Nga đánh giá chuyến thăm là minh chứng sống động cho đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa của Việt Nam, đồng thời khẳng định vị thế ngày càng tăng của nước ta trên trường quốc tế.

Kinh tế và thương mại: Động lực của sự phát triển

Những con số thống kê gần đây đã minh chứng cho sự tăng trưởng bùng nổ trong mối quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Australia. Thương mại hai chiều đã đạt 8,1 tỷ USD chỉ trong nửa đầu năm 2026, tăng gần 22% so với cùng kỳ năm trước. Trước đó, năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 14 tỷ USD. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu 6,8 tỷ USD hàng hóa sang Australia, tăng 5,6%, trong khi nhập khẩu 7,2 tỷ USD.

Hiện nay, Australia là đối tác thương mại lớn thứ 7 của Việt Nam, trong khi Việt Nam đứng thứ 10 trong danh sách các đối tác thương mại hàng đầu của Australia. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như máy móc thiết bị, dệt may, hải sản và nông sản (cà phê, hạt tiêu, gạo) đều ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng trong năm 2024 và 2026.

Về đầu tư, Australia đứng thứ 20 trong số các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam với hơn 630 dự án và tổng vốn đăng ký khoảng 2,1 tỷ USD. Ngược lại, đầu tư của Việt Nam sang Australia cũng tăng trưởng mạnh mẽ, đạt khoảng 570 triệu USD.

Một điểm sáng mới trong hợp tác kinh tế là lĩnh vực khoáng sản thiết yếu. Với trữ lượng khoáng sản chưa được khai thác lớn, Việt Nam trở thành đối tác chiến lược quan trọng của Australia – một nhà sản xuất khoáng sản hàng đầu thế giới. Sự kết hợp này mở ra triển vọng to lớn trong chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu.

Giáo sư Carl Thayer dự báo các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh mạng và công nghệ xanh sẽ trở thành trọng tâm hợp tác trong giai đoạn tới, phù hợp với nhu cầu phát triển của Việt Nam và thế mạnh của Australia.

Giao lưu nhân dân, hợp tác giáo dục và biến đổi khí hậu

Sức mạnh của quan hệ Việt Nam - Australia còn nằm ở sự gắn kết sâu sắc giữa nhân dân hai nước. Cộng đồng người Việt tại Australia với khoảng 350.000 người là một trong những cộng đồng hải ngoại lớn nhất thế giới, đóng vai trò là nhịp cầu hữu nghị quan trọng. Tiếng Việt hiện là ngôn ngữ phổ biến thứ tư tại quốc gia này.

Giáo dục là một "thương hiệu" trong quan hệ song phương. Tính đến năm 2025, có hơn 36.000 sinh viên Việt Nam đang theo học tại Australia. Các chương trình như Aus4Skills và sự hiện diện của Đại học RMIT đã góp phần quan trọng vào việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho Việt Nam.

Một khía cạnh đáng chú ý khác là tính thực chất trong hợp tác lao động. PGS. Nguyễn Hồng Hải (Đại học VinUniversity) đã đưa ra đánh giá khách quan về tiềm năng hợp tác lao động nhân dịp chuẩn bị cho Thế vận hội Olympic Brisbane 2032. Ông cho rằng việc thiết lập lộ trình cho công nhân xây dựng Việt Nam tham gia các dự án hạ tầng Olympic sẽ mang lại lợi ích chung to lớn: giúp Australia giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động và mang lại cho người lao động Việt Nam kinh nghiệm quốc tế quý báu.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, Australia đã cam kết hỗ trợ mạnh mẽ cho Việt Nam, đặc biệt là khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, thông qua chương trình Aus4Adaptation trị giá 94,5 triệu AUD. Cả hai quốc gia đều đặt mục tiêu đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, tạo nền tảng cho sự hợp tác sâu rộng trong chuyển đổi năng lượng xanh.

Tương lai rộng mở của mối quan hệ hai nước

Nhân chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, truyền thông quốc tế đã dành sự quan tâm đặc biệt. Tờ Reuters nhận định chuyến thăm là một phần trong nỗ lực của Việt Nam nhằm đa dạng hóa các mối quan hệ đối tác và thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực khoa học công nghệ. Trong khi đó, Viện Chính sách Lowy (Australia) đánh giá rằng sự hội tụ giữa Việt Nam và Australia là minh chứng cho sự thắt chặt liên kết giữa các cường quốc tầm trung trước những biến động địa chính trị toàn cầu.

Với 96% các hạng mục trong Kế hoạch hành động triển khai Đối tác Chiến lược Toàn diện đã được thực hiện đúng tiến độ, niềm tin về một tầm nhìn dài hạn là hoàn toàn có cơ sở. Và chuyến thăm Australia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính là một minh chứng khẳng định cho sức mạnh nội sinh và tương lai rộng mở của mối quan hệ hữu nghị truyền thống, tin cậy chiến lược giữa hai quốc gia.