Những khởi động quan trọng đưa các cơ chế đặc thù vào thực tiễn

Xác định thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật

Tại kỳ họp thứ hai ngày 11-5, HĐND thành phố Hà Nội khóa XVI đã chính thức thông qua Nghị quyết số 05/2026/NQ-HĐND quy định một số nội dung về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật để tổ chức thi hành Luật Thủ đô năm 2026. Nghị quyết quy định về việc xác định thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo khoản 2 Điều 8 của Luật Thủ đô năm 2026; quy định chi tiết khoản 3 Điều 8 và khoản 6 Điều 9 của Luật Thủ đô năm 2026; đồng thời quy định trình tự, thủ tục ban hành nghị quyết quy phạm pháp luật để quyết định lựa chọn áp dụng pháp luật theo khoản 3 Điều 5 của Luật Thủ đô năm 2026.

Điều 5 Nghị quyết phân định rõ về thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Đáng chú ý, khoản 2 Điều 5 nêu về thẩm quyền ban hành văn bản quy định biện pháp đặc thù. Cụ thể: HĐND thành phố ban hành văn bản quy định biện pháp đặc thù, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản này. Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, bộ, cơ quan ngang bộ giao thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì UBND, Chủ tịch UBND thành phố được ban hành văn bản quy định biện pháp đặc thù. Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước ở Trung ương chưa quy định rõ về thẩm quyền của HĐND, UBND, Chủ tịch UBND thành phố thì HĐND thành phố có thẩm quyền ban hành văn bản điều chỉnh thủ tục hành chính và văn bản quy định biện pháp đặc thù.

Nghị quyết tập trung xác định thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quy định chi tiết các điều khoản của Luật Thủ đô năm 2026 và thiết lập trình tự, thủ tục để lựa chọn áp dụng pháp luật phù hợp với thực tiễn quản lý của thành phố. Đối tượng áp dụng gồm các cơ quan chủ trì xây dựng chính sách, cơ quan soạn thảo, ban hành văn bản pháp luật cùng các tổ chức, cá nhân liên quan trên địa bàn Hà Nội.

Chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo

Về điểm a, khoản 2 Điều 8 Luật Thủ đô năm 2026, luật sư Nguyễn Trung Tiệp, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho rằng, quy định về việc cho phép HĐND, UBND thành phố được điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính so với quy định của cơ quan nhà nước cấp trên nhằm bảo đảm yêu cầu cải cách hành chính là một nội dung quan trọng, thể hiện rõ định hướng đổi mới quản trị đô thị theo tinh thần Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

Theo đó, quan điểm của Nghị quyết số 02-NQ/TW là xác lập thể chế đặc thù, vượt trội; phân cấp, phân quyền triệt để, toàn diện gắn với cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình, bảo đảm Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm toàn diện đối với các vấn đề phát triển của Thủ đô. Đồng thời xác định yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo phát triển, xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, phục vụ người dân và doanh nghiệp, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý nhà nước. Trong bối cảnh đó, hệ thống thủ tục hành chính nếu không được cải cách kịp thời sẽ trở thành điểm nghẽn, làm giảm hiệu quả quản lý và cản trở hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh trên địa bàn Thủ đô.

Quy định này cho phép chính quyền thành phố chủ động điều chỉnh các yếu tố về trình tự, thủ tục và thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính đã được quy định trong văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, nhằm phù hợp hơn với điều kiện thực tiễn của Hà Nội và yêu cầu quản lý đô thị đặc biệt. Việc điều chỉnh được thực hiện theo hướng đơn giản hóa, rút gọn quy trình, tăng cường phân cấp, ủy quyền, đồng thời ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong tiếp nhận, xử lý và trả kết quả thủ tục hành chính.

Bên cạnh đó, quy định này đặt ra nguyên tắc chặt chẽ: Không được làm phát sinh thêm thành phần hồ sơ, không tăng thêm yêu cầu, điều kiện và không kéo dài thời gian giải quyết thủ tục so với quy định hiện hành. Điều này thể hiện rõ mục tiêu cải cách thực chất, bảo đảm quyền lợi của người dân và doanh nghiệp, đồng thời ngăn ngừa nguy cơ lạm quyền hoặc phát sinh thủ tục hành chính mới dưới hình thức khác.

Quy định cũng góp phần tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội tiên phong trong triển khai các mô hình hành chính hiện đại như dịch vụ công trực tuyến toàn trình, xử lý hồ sơ trên môi trường số, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan, qua đó nâng cao hiệu quả giải quyết công việc và tính minh bạch trong hoạt động công vụ. Đây là nội dung bám sát định hướng Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng chính quyền số, xã hội số và nâng cao chất lượng quản trị đô thị dựa trên dữ liệu và công nghệ.