Khi ngoại giao quốc tế hướng về phương Đông

Sau chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13 đến 15/5, Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ tới Trung Quốc ngày 19/5 để gặp Chủ tịch Tập Cận Bình.

Hàng loạt chuyến thăm của lãnh đạo nước ngoài trong năm nay cho thấy Trung Quốc đã trở thành nơi tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề lớn mà các thể chế quốc tế không thể xử lý.

Chuyến thăm của ông Trump được đánh giá đã làm nhiều hơn trong việc tái thiết quan hệ Trung - Mỹ so với tất cả các cuộc thảo luận suốt 9 năm qua, mở ra khả năng chuyển từ đối đầu sang hợp tác thực sự.

Chủ tịch Tập Cận Bình thường nhắc đến cụm từ “những thay đổi lớn chưa từng thấy trong một thế kỷ” để mô tả tình hình thế giới hiện nay, khi các thể chế truyền thống thất bại trong việc giải quyết khủng hoảng.

Chiến tranh ở châu Âu bước sang năm thứ 4, các cuộc tấn công của Israel vào Gaza, cùng với hành động quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đều đã được thảo luận nhiều lần tại Liên Hợp Quốc nhưng không có kết quả.

Các sáng kiến toàn cầu của Trung Quốc

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc liên tiếp đưa ra các sáng kiến nhằm khôi phục trật tự thế giới. Năm 2021, Trung Quốc giới thiệu Sáng kiến Phát triển Toàn cầu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc; năm 2022, công bố Sáng kiến An ninh Toàn cầu tại Diễn đàn Bác Ngao; năm 2023, đưa ra Sáng kiến Văn minh Toàn cầu để bảo vệ sự đa dạng văn hóa; năm 2025, giới thiệu Sáng kiến Quản trị Toàn cầu tại Hội nghị “SCO Plus”.

Trước đó, năm 2013, Trung Quốc khởi động sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), đặt vấn đề phát triển toàn cầu trở lại chương trình nghị sự, tạo niềm tin và hứng khởi cho các quốc gia thuộc Nam bán cầu.

Quan hệ Trung - Mỹ và Trung - Nga

Trong cuộc gặp giữa ông Tập và ông Trump, 2 bên đã thống nhất tầm nhìn mới về quan hệ mang tính ổn định chiến lược, với hợp tác là chủ đạo, cạnh tranh trong giới hạn, khác biệt có thể kiểm soát và hướng tới hòa bình lâu dài.

Năm nay, hơn 10 lãnh đạo nước ngoài đã tới Trung Quốc, trong đó có chuyến thăm mang tính bước ngoặt của ông Trump. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng sẽ thăm Trung Quốc từ ngày 23/5, ngay sau chuyến thăm của ông Putin.

Trong khi đó, quan hệ Trung - Nga tiếp tục được củng cố, đạt mức cao nhất từ trước đến nay nhờ sự gắn bó giữa 2 nhà lãnh đạo và sự đồng thuận về trật tự quốc tế.

Trung Quốc cũng tích cực tham gia giải quyết xung đột Iran. Ngoại trưởng Iran Seyyed Abbas Araghchi đã thăm Trung Quốc ngày 6/5, chỉ 1 tuần trước chuyến thăm của ông Trump, trong bối cảnh Mỹ đe dọa tấn công quân sự Iran.

Trung Quốc cùng Pakistan đưa ra sáng kiến 5 điểm nhằm khôi phục hòa bình và ổn định tại vùng Vịnh, gồm tôn trọng chủ quyền quốc gia, bác bỏ sử dụng vũ lực và thay đổi chế độ, bảo vệ dân thường và hàng hải, đạt giải pháp chính trị và tuân thủ Hiến chương Liên Hợp Quốc.

Trong bối cảnh nhiều thể chế quốc tế tê liệt, ngoại giao cấp nguyên thủ do Chủ tịch Tập dẫn dắt được coi là một giải pháp thay thế cho tình trạng hỗn loạn ngày càng gia tăng. Chuyến thăm của ông Putin sẽ là minh chứng tiếp theo cho nỗ lực mang lại trật tự từ hỗn loạn.

Với vai trò quan trọng của lãnh đạo Trung Quốc, Mỹ và Nga, một khởi đầu mới có thể tạo động lực khôi phục hệ thống quản trị toàn cầu công bằng và bền vững.