Đấu thầu vệ sinh môi trường chậm: Cần siết chặt kỷ cương trong quản lý tại các xã, phường

Chậm tiến độ, hệ lụy hiện hữu

Từ ngày 1-12-2025, công tác vệ sinh môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội chính thức được phân cấp quản lý, thực hiện về UBND các xã, phường. Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao tính chủ động của cơ sở, đồng thời phù hợp giai đoạn phát triển mới. Tuy nhiên, sau gần 4 tháng triển khai, không ít địa phương vẫn lúng túng, chậm trễ trong khâu tổ chức thực hiện, đặc biệt là công tác đấu thầu lựa chọn đơn vị duy trì vệ sinh môi trường.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến hạn cuối ngày 1-3-2026, mới có 95/126 xã, phường hoàn thành việc đấu thầu, còn 31 địa phương không bảo đảm tiến độ; thậm chí đến ngày 25-3 vẫn còn 6 xã, phường (Hoàng Mai, Tương Mai, Hưng Đạo, Thượng Phúc, Hòa Phú, Phượng Dực) chưa hoàn tất lựa chọn nhà thầu. Những con số này phản ánh rõ sự chậm trễ trong thực hiện chỉ đạo của thành phố ở một số địa phương.

Hệ lụy đã và đang hiện hữu trên nhiều tuyến phố, khu dân cư. Tình trạng rác thải tồn đọng dọc các tuyến đường, khu đô thị vẫn diễn ra; các điểm tập kết rác quá tải, phát sinh mùi hôi tại phường Hà Đông, Dương Nội, đường gom Đại lộ Thăng Long thuộc xã An Khánh; phương tiện thu gom thô sơ, không bảo đảm vệ sinh còn phổ biến. Thậm chí, việc vận chuyển rác thải còn để xảy ra hiện tượng rò rỉ nước rác, phát tán mùi, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến mỹ quan.

Ở một số địa bàn, việc bàn giao giữa các gói thầu chưa đồng bộ, nhất là khu vực giáp ranh, dẫn đến tình trạng rác thải bị bỏ sót, không được thu gom kịp thời. Công tác tuyên truyền, kiểm tra, xử phạt vi phạm chưa quyết liệt khiến tình trạng xả rác không đúng giờ, đúng nơi quy định vẫn tái diễn, hình thành các điểm “chân rác” tự phát.

Trao đổi với phóng viên, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Nguyễn Văn Quý cho biết, việc một số xã, phường chậm hoàn thành đấu thầu không phải do thiếu cơ chế, mà chủ yếu do khâu tổ chức thực hiện còn hạn chế. Có nơi chưa chủ động xây dựng phương án, lúng túng về quy trình nên kéo dài thời gian thực hiện.

Theo ông Nguyễn Văn Quý, Sở đã nhiều lần gửi công văn đôn đốc, hướng dẫn, thậm chí cử cán bộ xuống hỗ trợ, nhưng tiến độ triển khai công tác đấu thầu ở nhiều xã, phường vẫn chậm. “Quan điểm của thành phố là phải hoàn thành dứt điểm việc lựa chọn đơn vị duy trì vệ sinh môi trường, không để gián đoạn dịch vụ, ảnh hưởng đến đời sống người dân”, ông Nguyễn Văn Quý nhấn mạnh.

Siết chặt kỷ cương, khắc phục “trên nóng, dưới lạnh”

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Minh Tấn, UBND thành phố đã ban hành đầy đủ các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về công tác vệ sinh môi trường, từ quy trình kỹ thuật, định mức kinh tế, thời gian thu gom, vận chuyển rác và thời hạn hoàn thành đấu thầu công tác vệ sinh môi trường. Tuy nhiên, khoảng cách giữa chỉ đạo và thực thi vẫn còn khá lớn ở một số địa phương.

Nguyên nhân trước hết nằm ở năng lực tổ chức thực hiện còn hạn chế của một bộ phận cán bộ cơ sở. Việc phân cấp mạnh mẽ đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải có kiến thức về đấu thầu, quản lý dịch vụ công ích, nhưng không phải địa phương nào cũng đáp ứng được yêu cầu này. Sự lúng túng trong xây dựng phương án, bố trí nguồn lực, tổ chức thực hiện là điều dễ nhận thấy.

Trao đổi thêm với phóng viên, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội khẳng định, thành phố đã phân cấp mạnh mẽ, đồng thời ban hành đầy đủ quy định, hướng dẫn. Do đó, các địa phương phải nâng cao tinh thần trách nhiệm, không thể lấy lý do khó khăn để chậm trễ.

Trong thời gian tới, Sở sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát, kiên quyết kiến nghị UBND thành phố xem xét trách nhiệm đối với những địa phương chậm triển khai, để xảy ra tình trạng ô nhiễm môi trường kéo dài. Đồng thời, tiếp tục hỗ trợ chuyên môn, hướng dẫn cụ thể nhằm tháo gỡ vướng mắc cho cơ sở.

Công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm ở một số nơi hiện vẫn chưa thường xuyên, thiếu tính răn đe. Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý môi trường, như khai thác dữ liệu camera để giám sát, xử phạt, còn hạn chế.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra là phải siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính. Việc công khai tiến độ, gắn trách nhiệm với đánh giá thi đua sẽ tạo áp lực để các địa phương hành động quyết liệt hơn. Đặc biệt, trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, việc bảo đảm môi trường “xanh, sạch, đẹp” không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên, mà còn là yêu cầu mang tính chiến lược. Khi quyền đã được phân cấp, trách nhiệm phải được thực hiện đầy đủ; khi chỉ đạo đã rõ, hành động phải kịp thời và hiệu quả. Không thể để những “điểm nghẽn” trong tổ chức thực hiện làm chậm nhịp phát triển chung của Thủ đô.

Một Hà Nội xanh, văn minh, hiện đại không thể tồn tại song hành với hình ảnh rác thải tồn đọng, ô nhiễm môi trường kéo dài. Đã đến lúc cần một sự chuyển động thực chất từ cơ sở, với tinh thần chủ động, quyết liệt và trách nhiệm cao hơn. Mỗi xã, phường phải thực sự là một “pháo đài” trong bảo vệ môi trường để những mục tiêu lớn của thành phố được hiện thực hóa, góp phần xây dựng Thủ đô ngày càng xanh, sạch, đẹp, xứng đáng với vị thế trung tâm của cả nước.