Cảnh giác thủ đoạn giả danh giáo viên, cán bộ trường học lừa đảo đầu năm học

Đầu năm học mới, khi phụ huynh, học sinh thực hiện nhiều khoản thu, mua sắm và thủ tục liên quan đến nhà trường, các thủ đoạn giả danh giáo viên, cán bộ nhà trường để lừa đảo có nguy cơ gia tăng.

Dựng kịch bản để tạo lòng tin

Theo Bộ Công an, Công an TP Quảng Ninh vừa phát đi cảnh báo thủ đoạn giả danh nhà trường, giáo viên để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Đây là hình thức lừa đảo lợi dụng thời điểm đầu năm học, khi phụ huynh thường xuyên trao đổi với giáo viên và thực hiện các khoản thanh toán liên quan đến việc học tập của con em.

Theo cảnh báo của cơ quan công an, kẻ gian có thể thu thập thông tin về học sinh, phụ huynh từ mạng xã hội, các hội nhóm lớp, sau đó sử dụng số điện thoại, tài khoản mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin để tiếp cận.

Kẻ xấu tự xưng là giáo viên chủ nhiệm, cán bộ văn phòng, kế toán hoặc đại diện nhà trường, đưa ra những thông báo tưởng như chính thống về việc đóng học phí, mua sách giáo khoa, đăng ký bảo hiểm, nộp tiền đồng phục, tài liệu học tập, tham gia hoạt động ngoại khóa hoặc nhận các khoản hỗ trợ đầu năm học.

Để tăng độ tin cậy, kẻ gian có thể sử dụng tên, hình ảnh của giáo viên; lấy logo, tên trường để lập tài khoản hoặc nhóm trò chuyện giả. Sau khi tạo được lòng tin, chúng yêu cầu phụ huynh chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, quét mã QR hoặc cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mã OTP, mật khẩu.

Một thủ đoạn khác là tạo tâm lý gấp gáp, lo lắng bằng những thông báo như yêu cầu "cần chuyển khoản ngay trong hôm nay", "quá hạn sẽ không được đăng ký" hoặc "học sinh có thể bị ảnh hưởng quyền lợi"... Khi phụ huynh chưa kịp kiểm chứng, kẻ gian tiếp tục gọi điện, nhắn tin thúc giục hoặc giả danh nhân viên ngân hàng để hướng dẫn thực hiện giao dịch.

Người dân không chuyển tiền khi chưa xác minh

Công an TP Quảng Ninh khuyến cáo, khi nhận được tin nhắn yêu cầu đóng học phí, mua tài liệu, đồng phục hoặc thực hiện các khoản thu khác, phụ huynh cần bình tĩnh kiểm tra thông tin, đặc biệt với những yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân. Nếu nhận được thông báo bất thường, phụ huynh nên gọi trực tiếp cho giáo viên chủ nhiệm hoặc liên hệ văn phòng nhà trường thông qua số điện thoại, kênh thông tin chính thức đã được cung cấp trước đó. Không sử dụng số điện thoại, đường link do người lạ gửi để xác minh.

Phụ huynh tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng, mã PIN, thông tin thẻ, ảnh giấy tờ tùy thân hoặc thông tin đăng nhập qua điện thoại, mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin. Trước khi chuyển khoản, cần đối chiếu tên chủ tài khoản, số tài khoản và nội dung thanh toán với thông báo chính thức của nhà trường. Đặc biệt cảnh giác khi tài khoản nhận tiền là tài khoản cá nhân nhưng được giới thiệu là tài khoản của nhà trường.

Bên cạnh đó, phụ huynh và học sinh cần hạn chế công khai thông tin như họ tên đầy đủ, lớp học, số điện thoại, lịch học, hình ảnh giấy tờ hoặc thông tin tài chính trên mạng xã hội. Đây có thể trở thành nguồn dữ liệu để kẻ gian xây dựng các kịch bản lừa đảo.

Khi phát hiện tài khoản, số điện thoại hoặc thông báo có dấu hiệu giả mạo, cần dừng trao đổi, không chuyển tiền và không cung cấp thêm thông tin. Người dân nên lưu lại tin nhắn, số điện thoại, tài khoản nhận tiền, đường link hoặc mã QR liên quan để xác minh và trình báo cơ quan chức năng khi cần thiết.

Theo cơ quan công an, tình hình lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng tiếp tục diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), Deepfake, DeepVoice, mạng xã hội, ngân hàng số và thanh toán điện tử đang bị lợi dụng để tạo dựng lòng tin, đánh vào tâm lý chủ quan, nóng vội của người dân.

Các thủ đoạn lừa đảo phổ biến được cảnh báo tập trung vào 5 nhóm chính. Thứ nhất, mạo danh cơ quan, tổ chức để chiếm đoạt tài sản. Kẻ gian giả danh Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, ngân hàng, nhà trường, bệnh viện, cơ quan bảo hiểm xã hội, điện lực, viễn thông hoặc sử dụng tin nhắn Brandname giả mạo để yêu cầu cung cấp thông tin, mã OTP, mật khẩu hoặc chuyển tiền với nhiều lý do như “xác minh thông tin”, “xử lý vi phạm”, “thanh toán nợ cước”, “nhận hoàn tiền”, “nộp phạt nguội”...

Thứ hai, lừa đảo bằng AI, Deepfake, DeepVoice. Công nghệ trí tuệ nhân tạo được sử dụng để tạo hình ảnh, video hoặc giọng nói giả mạo người thân, bạn bè, lãnh đạo cơ quan nhằm vay tiền, yêu cầu chuyển khoản khẩn cấp. Một số trường hợp còn tìm cách thu thập mẫu giọng nói để phục vụ việc giả mạo sau này.

Thứ ba, lừa đảo đầu tư tài chính và tuyển dụng việc làm. Các lời mời “việc nhẹ, lương cao”, tuyển cộng tác viên trực tuyến hoặc đầu tư chứng khoán, tiền số, ngoại hối với cam kết lợi nhuận hấp dẫn được sử dụng để tiếp cận người dân. Ban đầu, nạn nhân có thể được cho rút tiền nhằm tạo lòng tin, sau đó bị dụ nạp số tiền lớn rồi chiếm đoạt.

Thứ tư, lừa đảo trong mua bán trực tuyến. Một số thủ đoạn thường gặp là sử dụng biên lai chuyển khoản giả, giả danh người mua hoặc người bán, yêu cầu đặt cọc trước hoặc lợi dụng giao dịch thương mại điện tử để chiếm đoạt tiền. Cuối cùng, đánh cắp dữ liệu, chiếm quyền điều khiển thiết bị. Kẻ gian phát tán đường link giả mạo, mã QR độc hại, ứng dụng chứa mã độc hoặc phần mềm điều khiển từ xa nhằm chiếm quyền truy cập tài khoản mạng xã hội, tài khoản ngân hàng và thu thập thông tin cá nhân.

Chủ động bảo vệ bản thân trên không gian mạng

Để phòng tránh lừa đảo, người dân không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai; không chuyển tiền khi chưa xác minh chính xác danh tính người nhận; không truy cập đường link lạ, quét mã QR không rõ nguồn gốc hoặc cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn của người không xác định được danh tính.

Phụ huynh, học sinh cần thường xuyên cập nhật kiến thức về an toàn thông tin, chủ động nhận diện các phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc trở thành nạn nhân, cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, hỗ trợ xử lý.