Những môn thể thao “ăn theo”: Mặt trái của xu hướng giải trí mới

Vài tuần trước, một đoạn video lan truyền mạnh trên mạng cho thấy một môn thể thao đối kháng kỳ lạ xuất hiện tại Australia. Hai người đàn ông lực lưỡng (một người cầm bóng bầu dục) chạy lao vào nhau trên một đường băng hẹp. Sau tiếng đếm ngược điện tử, họ tăng tốc và va chạm trực diện.

Không có bất kỳ đồ bảo hộ nào. Giữa tiếng reo hò của khán giả, hai vận động viên đâm sầm vào nhau bằng vai, đầu gối và hông. Thường thì một người bị hất văng xuống đất, còn người kia đứng lại ăn mừng chiến thắng.

“Chúng ta đang trở nên lố bịch khi đời sống ngày một phát triển,” một bình luận trên mạng xã hội X viết.

Môn thể thao này có tên Run Nation Championship (RNC), ra mắt tại Australia năm ngoái và hiện đang tuyển chọn vận động viên cho mùa giải thứ ba. Những đoạn video đầu tiên cho thấy các vận động viên có thân hình đồ sộ và nguy cơ chấn thương nghiêm trọng là điều khó tránh khỏi.

Nhưng đó cũng chính là thứ mà môn thể thao này muốn bán cho khán giả.

Giống nhiều môn đối kháng hiện đại, RNC chịu ảnh hưởng rõ rệt từ UFC trong cách đặt tên, tổ chức và quảng bá. Cũng như Power Slap - môn thi đấu nơi hai người đứng đối diện và tát vào mặt nhau cho đến khi một người gục xuống - Run Nation không chỉ là thể thao. Nó giống một thí nghiệm về giới hạn bạo lực và việc con người sẵn sàng đẩy cơ thể đến đâu để đổi lấy chiến thắng và tiền bạc.

Với người ngoài, cảnh tượng này có thể giống một phiên bản hiện đại của đấu thương thời trung cổ.

Run Nation chỉ là ví dụ mới nhất của một xu hướng rộng hơn trong ngành thể thao: những môn thể thao “ăn theo”. Thay vì tạo ra môn hoàn toàn mới, các nhà tổ chức tách những khoảnh khắc kịch tính nhất của các môn phổ biến rồi biến chúng thành sự kiện độc lập.

Trong bối cảnh thể thao ngày càng gắn chặt với dòng vốn và ngành giải trí, tiền đang đổ vào các giải đấu mới, định dạng mới và những môn thể thao hoàn toàn mới.

Thách thức lớn nhất của một môn thể thao mới là xây dựng cộng đồng người hâm mộ. Tình yêu dành cho padel hay bóng chuyền chuyên nghiệp không thể xuất hiện chỉ sau một đêm. Với khán giả bình thường, phải mất nhiều năm để họ quan tâm đến những môn thể thao xa lạ.

Ngược lại, các môn thể thao “ăn theo” lại dễ tiếp cận hơn nhiều vì dựa trên nền tảng quen thuộc. Power Slap phát triển từ UFC và thu hút chính cộng đồng người hâm mộ MMA. Carjitsu - một biến thể jiu-jitsu diễn ra trong xe hơi - biến không gian của một chiếc sedan thành võ đài.

Trong khi đó, TGL, giải golf mô phỏng trong nhà do Rory McIlroy và Tiger Woods sáng lập, mang đến nội dung cho người hâm mộ khi các tour golf lớn tạm nghỉ.

Những giải đấu này thường đơn giản hóa môn thể thao gốc để giữ lại các khoảnh khắc kịch tính nhất. TGL chẳng hạn biến golf thành chuỗi cú phát bóng mạnh và cú gạt bóng chính xác - về bản chất là một dạng thi kỹ năng được đóng gói lại.

Thị trường thể thao mới phát triển nhanh đến mức ngay cả những môn xuất hiện chưa lâu cũng bắt đầu có biến thể riêng. Pickleball từng tận dụng cơ sở hạ tầng của tennis để phát triển, nhưng sau đó lại bị phàn nàn vì tiếng ồn, dẫn tới sự ra đời của một môn mới mang tên typti với vợt và bóng mềm hơn.

Xu hướng chung là tách những yếu tố hấp dẫn nhất của các môn thể thao truyền thống và biến chúng thành sản phẩm độc lập.

Trong kỷ nguyên mạng xã hội, mục tiêu của nhiều giải đấu mới không chỉ là khán giả tại sân vận động mà còn là khả năng lan truyền trực tuyến. Các môn thể thao được thiết kế để tạo ra những đoạn clip dễ chia sẻ - những cú va chạm mạnh hay chiến thắng gây sốc.

TGL thậm chí thi đấu trong một nhà thi đấu chỉ khoảng 1.500 chỗ ngồi với màn hình mô phỏng khổng lồ, cho thấy nội dung chủ yếu được sản xuất cho internet.

Nhưng mô hình này phụ thuộc lớn vào những khoảnh khắc gây sốc.

Tại một sự kiện Power Slap, trận đấu hạng siêu nặng từng được quảng bá là “700 pound sức mạnh tát” nhưng lại kết thúc bằng án truất quyền thi đấu. Bình luận viên khi đó than thở: “Khán giả đều cầm điện thoại sẵn sàng quay khoảnh khắc knock-out lan truyền. Nhưng nó đã không xảy ra.”

Nếu không có những khoảnh khắc lan truyền, câu hỏi đặt ra là các môn thể thao này tồn tại để làm gì.

Câu trả lời phần lớn nằm ở giá trị tiền bạc.

Nhiều dự án mới đã thu hút dàn nhà đầu tư nổi tiếng. Typti được hậu thuẫn bởi cựu ngôi sao NFL Drew Brees và diễn giả Tony Robbins. TGL có sự tham gia của Stephen Curry, Lewis Hamilton, Serena Williams và Justin Timberlake.

Khi các dự án này phát triển, chúng gần như chắc chắn sẽ thu hút thêm vốn từ các quỹ đầu tư.

Thể thao hiện đã trở thành một loại tài sản đầu tư hấp dẫn. Tại Mỹ, lợi nhuận đầu tư vào nhượng quyền thể thao từ năm 2000 đã vượt chỉ số S&P 500 hơn gấp đôi.

Trong bối cảnh thị trường IPO trầm lắng và việc huy động vốn khó khăn, nhiều quỹ đầu tư coi thể thao như một kênh sinh lời mới.

Nhưng sự bùng nổ này cũng đặt ra một câu hỏi lớn: Liệu đây là nhu cầu thực sự từ người hâm mộ, hay chỉ là kết quả của dòng vốn đang tìm kiếm lợi nhuận nhanh?

Nếu xu hướng này tiếp tục, người hâm mộ có thể trở thành nạn nhân cuối cùng của hệ thống.

Các môn thể thao “ăn theo” khai thác chính môn thể thao gốc, vận động viên và khán giả để tạo nội dung lan truyền, trong khi các quỹ đầu tư tìm kiếm lợi nhuận từ chính sự chú ý và tiền bạc của người hâm mộ.

Nói cách khác, bạo lực thực sự của Run Nation, Power Slap hay các môn tương tự không chỉ nằm ở những cú va chạm trên sân. Nó nằm trong cỗ máy kiếm tiền đang thúc đẩy kỷ nguyên mới của những môn thể thao khác lạ này.