Thay máu bán phần cứu sống trẻ sơ sinh mắc đa hồng cầu hiếm gặp

Trong quá trình thăm khám sau sinh cho bé trai 2 ngày tuổi, các bác sĩ tại Khoa Sơ sinh - BVĐK Hồng Ngọc ghi nhận trẻ có biểu hiện đỏ da bất thường, vàng da xuất hiện sớm và tăng nhanh. Đặc biệt, với tiền sử mẹ mắc đái tháo đường thai kỳ và mang song thai một bánh nhau, hai buồng ối, trẻ được đánh giá thuộc nhóm nguy cơ cao liên quan tới các rối loạn huyết học và tuần hoàn ở giai đoạn sơ sinh.

Nhận định nhanh không đơn thuần là vàng da sinh lý thông thường, ê-kíp lập tức chỉ định thực hiện các xét nghiệm huyết học chuyên sâu. Kết quả cho thấy dung tích hồng cầu (Hematocrit) tăng tới 0.707L/L, lượng huyết sắc tố (Hemoglobin) ở mức 260, tiểu cầu giảm còn 92G/L, nồng độ sắc tố gây vàng da (Bilirubin) vượt ngưỡng chiếu đèn, đây là những dấu hiệu rõ rệt của tình trạng đa hồng cầu sơ sinh mức độ nặng.

Theo BS Nguyễn Anh Thư - Khoa Sơ sinh, BVĐK Hồng Ngọc Phúc Trường Minh, đa hồng cầu là bệnh lý hiếm gặp với tỷ lệ chỉ khoảng 1-2 trẻ mắc trên 1000 trẻ sơ sinh.

“Đây là tình trạng số lượng hồng cầu tăng quá mức khiến máu trở nên cô đặc bất thường, gây tắc nghẽn, làm giảm khả năng lưu thông máu tới não và các cơ quan quan trọng. Đáng lo ngại, bệnh rất khó chẩn đoán vì biểu hiện bên ngoài không rõ ràng, rất dễ bỏ sót hoặc nhầm lẫn với các biểu hiện sinh lý thông thường ở trẻ sơ sinh. Nếu không được phát hiện và xử trí sớm, trẻ có nguy cơ hình thành huyết khối, suy hô hấp, đối mặt với nguy cơ tắc mạch, suy đa tạng”, bác sĩ Thư chia sẻ.

Ngay lập tức, trẻ được chuyển xuống phòng cấp cứu sơ sinh NICU để theo dõi và điều trị tích cực, tuy vậy ê-kíp vẫn ghi nhận tình trạng bệnh diễn tiến nhanh với tỷ lệ thể tích tế bào hồng cầu so với tổng thể tích máu toàn phần (Hematocrit) tiếp tục tăng cao, kèm theo hạ tiểu cầu, rối loạn đông máu, hạ Calci máu, làm gia tăng nguy cơ hình thành huyết khối cục bộ. Trước diễn biến phức tạp, ê-kíp đã quyết định thực hiện thay máu bán phần, đây là kỹ thuật hồi sức sơ sinh chuyên sâu giúp lấy bớt lượng máu cô đặc và thay thế bằng Natri Clorid 0.9%, nhằm nhanh chóng cải thiện tuần hoàn, giảm độ cô đặc của máu và chặn đứng nguy cơ huyết khối cục bộ, đồng thời tăng khả năng cung cấp oxy tới các cơ quan.

Theo BS Nguyễn Anh Thư, kỹ thuật thay máu bán phần có yêu cầu rất cao về chuyên môn và kiểm soát huyết động. “Ở trẻ sơ sinh, tổng thể tích máu rất nhỏ nên ê-kíp phải tính toán chính xác từng ml máu cần rút ra và lượng dịch thay thế phù hợp. Chỉ một sai lệch nhỏ về tốc độ truyền - rút máu hay kiểm soát huyết động cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp tới tuần hoàn của trẻ”, bác sĩ cho biết.

Trong suốt quá trình can thiệp, trẻ được theo dõi liên tục bằng hệ thống monitoring chuyên dụng kết hợp các xét nghiệm huyết học, điện giải và khí máu nhằm kiểm soát chặt chẽ các chỉ số sinh tồn. Từng bước xử trí đều được ê-kíp khoa sơ sinh phối hợp sát sao để đảm bảo an toàn tối đa cho trẻ. Kỹ thuật được thực hiện an toàn nhờ sự phối hợp đồng bộ giữa đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng hồi sức sơ sinh giàu kinh nghiệm, hệ thống hồi sức chuyên sâu hiện đại, đặc biệt quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt đạt tiêu chuẩn quốc tế ACHS tại BVĐK Hồng Ngọc. Ngoài ra, một trong những yếu tố quan trọng đóng vai trò then chốt để triển khai can thiệp cấp cứu kịp thời là chẩn đoán chính xác bệnh từ giai đoạn đầu.

Ngay sau thủ thuật, chỉ số các tế bào hồng cầu trong máu của trẻ giảm rõ rệt còn 0.67L/L, các chỉ số huyết học và đường huyết dần ổn định. Sau 2 ngày điều trị tích cực, bé đã vượt qua giai đoạn nguy hiểm nhất, có thể bú mẹ hoàn toàn, vàng da cải thiện rõ và chưa ghi nhận thêm biến chứng nguy hiểm.

Qua đây, các bác sĩ khuyến cáo mẹ bầu cần khám thai định kỳ và kiểm soát tốt các bệnh lý trong thai kỳ, đặc biệt là đái tháo đường thai kỳ, nhằm hạn chế nguy cơ biến chứng cho trẻ sau sinh. Đồng thời, trẻ sơ sinh có biểu hiện đỏ da bất thường, vàng da sớm, bú kém hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao cần được theo dõi sát tại các cơ sở có chuyên khoa sơ sinh và hệ thống hồi sức chuyên sâu để kịp thời phát hiện, xử trí những bệnh lý nguy hiểm ngay trong “thời gian vàng”.