Công nghệ nano tăng hiệu quả sử dụng thuốc Đông y

Nano hóa thuốc Đông y

Công nghệ nano hóa thuốc y học cổ truyền được GS Nguyễn Cửu Khoa, nghiên cứu viên cao cấp Viện Công nghệ Tiên tiến (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) và cộng sự nghiên cứu từ cuối năm 2022. Ông lý giải, dùng thuốc Đông y cần thời gian điều trị kéo dài mới phát huy tác dụng. Khi ứng dụng công nghệ nano sẽ rút ngắn thời gian điều trị như thuốc Tây và hạn chế tác dụng phụ - vốn là lợi thế của Đông y.

Với sự tham vấn của các chuyên gia, lương y, những dược chất có trong các bài thuốc trị bệnh được nhóm phân lập, chiết tách để tăng hàm lượng các dược chất giúp tăng hiệu quả điều trị bệnh. Theo GS Nguyễn Cửu Khoa, công nghệ nano giúp cho các hoạt chất của thuốc Đông y đưa vào mạch máu có thể gấp hàng nghìn lần, nhất là trong trường hợp các dược chất khó vận chuyển qua thành ruột.

Sở dĩ các dược chất vào mạch máu nhanh hơn là do nó được “bọc” trong Nano Liposome có thể được hình dung như những "vi nang sinh học" có kích thước cực nhỏ được tạo thành từ lớp phospholipid tương tự màng tế bào người. Công nghệ này giúp bảo vệ hoạt chất của dược liệu trước tác động của môi trường tiêu hóa, đồng thời hỗ trợ vận chuyển hoạt chất đến gần các vị trí hấp thu trong cơ thể hơn. Đây cũng là một trong những nền tảng dẫn truyền hoạt chất được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực dược phẩm và công nghệ sinh học hiện nay.

Hỗ trợ điều trị nhiều bệnh

Từ kết quả nghiên cứu này, nhóm đã ứng dụng công nghệ nano làm các sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh thoái hóa khớp, gout, tai biến mạch máu não, đái tháo đường… dưới dạng thực phẩm chức năng. Cụ thể, Nano Fucoidan được chiết xuất hoàn toàn từ tảo nâu, hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch, chống viêm, giúp cơ thể phản ứng hiệu quả với các tác nhân gây bệnh. Nhóm nghiên cứu ứng dụng công nghệ Nano Liposome vào sản phẩm Nano Fucoidan nhằm cải thiện khả năng phân tán và hấp thu hoạt chất có nguồn gốc từ tảo nâu.

Theo ông Đỗ Quang Việt (Giám Đốc Biochempha) đơn vị phối hợp thương mại hóa nghiên cứu cho biết, bên cạnh Nano Fucoidan, hệ công nghệ Nano Liposome cũng tiếp tục được nghiên cứu ứng dụng để phát triển nhiều dòng sản phẩm khác như Nano Anpacov hay Nano Charan.

Nano Anpacov là kết quả của định hướng kết hợp giữa y học cổ truyền và công nghệ nano hiện đại, hướng đến việc hỗ trợ sức khỏe hệ hô hấp. Trong khi đó, Nano Charan được nghiên cứu trên nền tảng các hoạt chất tự nhiên nhằm phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe chuyển hóa và hỗ trợ phòng ngừa các nguy cơ liên quan đến đường huyết. Các sản phẩm đều được phát triển với cùng một triết lý cốt lõi: tối ưu khả năng hấp thu của hoạt chất bằng công nghệ Nano Liposome.

Một số dòng sản phẩm ứng dụng công nghệ Nano Liposome như Nano Fucoidan và Nano Anpacov đã hiện diện trong hệ thống phân phối của chuỗi nhà thuốc hàng đầu Việt Nam, giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận hơn với các thành tựu khoa học được nghiên cứu và phát triển trong nước.

Thành quả thương mại hóa nghiên cứu này được cụ thể hóa bằng việc, GS Nguyễn Cửu Khoa và nhóm cộng sự đã ký hợp tác chiến lược với hệ thống Nhà thuốc Long Châu (thuộc FPT Retail) về nghiên cứu, ứng dụng và phát triển các sản phẩm dược liệu khoa học công nghệ vì sức khỏe người Việt.

GS.TS Trần Công Luận (chuyên gia dược học) cho biết, việc sử dụng công nghệ nano tăng cường hiệu quả cho các bài thuốc đông y là một hướng nghiên cứu khá mới, sử dụng cho một số người bệnh, nhóm đã có những kết quả tích cực.

Tuy nhiên, ông cho rằng, để phát triển thành dạng thuốc được công nhận cần các bước thử nghiệm tiền lâm sàng, lâm sàng trên nhiều người bệnh một cách bài bản để xác định được liều sử dụng phù hợp. Ngoài ra, việc sử dụng thuốc có nguồn gốc tự nhiên cần được kiểm soát chất lượng đầu vào như xuất xứ, chất lượng trồng... "Khi đó công trình nghiên cứu đảm bảo tính giá trị và mang tính hiệu quả với người bệnh", GS Luận nói.

Để những nghiên cứu sớm ra thị trường, GS Nguyễn Cửu Khoa cho rằng, nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ đưa công nghệ vào y học cổ truyền bằng hình thức lập các quỹ với mức tài trợ vốn mồi mức 30% - 50% kinh phí nghiên cứu. Khi doanh nghiệp tham gia đồng đầu tư, nếu sản phẩm thương mại hóa thành công sẽ đóng góp thuế trở lại cho nhà nước.

Đây được coi là giai đoạn rất quan trọng vì để nghiên cứu từ phòng thí nghiệm thành sản phẩm thuốc thương mại cần trải qua giai đoạn tiền lâm sàng, lâm sàng nhiều giai đoạn và tốn rất nhiều chi phí. “Trong mô hình hợp tác công tư, việc định giá sản phẩm nghiên cứu làm sao không làm thất thoát ngân sách được coi là điểm nghẽn. Do đó, các nghiên cứu khoa học cần được chuyển giao cho đơn vị chủ trì nghiên cứu để họ hợp tác với các doanh nghiệp thương mại hóa”, GS Khoa đề xuất.