Ứng dụng AI hỗ trợ đổi mới quản lý giáo dục cấp cơ sở

Công cụ hỗ trợ cán bộ phụ trách giáo dục cấp xã, phường

Sáng 13/10, tại Hà Nội, Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) tổ chức Hội thảo ‘Ứng dụng trí tuệ nhân tạo – Đổi mới quản lý giáo dục cấp địa phương”.

Hội thảo nhằm chia sẻ kết quả nghiên cứu, đánh giá thực tiễn triển khai tập huấn tại địa phương, đồng thời trao đổi giải pháp hoàn thiện và công cụ hỗ trợ cán bộ phụ trách giáo dục cấp xã, phường ứng dụng AI hiệu quả, an toàn và có trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ.

Đây cũng là dịp kết nối kết quả nghiên cứu với thực tiễn quản lý giáo dục tại địa phương, góp phần làm rõ cách thức đưa AI từ một công nghệ mới trở thành công cụ hỗ trợ công việc hằng ngày.

Qua đó, hoạt động hướng tới nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, tăng cường hiệu quả xử lý thông tin và chất lượng tham mưu, đồng thời thúc đẩy việc ứng dụng AI phù hợp với yêu cầu quản lý giáo dục trong bối cảnh chuyển đổi số.

Phát biểu khai mạc, ông Hà Văn Dũng - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục cho biết, Viện đã triển khai nhiều nghiên cứu về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục, trong đó xây dựng khung năng lực AI cho học sinh phổ thông, giáo viên và nghiên cứu xây dựng khung nội dung giáo dục AI cho học sinh phổ thông.

Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cán bộ phụ trách giáo dục cấp xã, phường đảm nhận nhiều nhiệm vụ mới, đòi hỏi năng lực quản lý, tổng hợp thông tin và tham mưu ngày càng cao. Trong khi đó, nguồn lực và điều kiện hỗ trợ tại cơ sở còn hạn chế. Vì vậy, ứng dụng AI để hỗ trợ đội ngũ này là yêu cầu có ý nghĩa thực tiễn.

Xuất phát từ yêu cầu đó, Viện đã phối hợp với UNICEF nghiên cứu ứng dụng AI trong quản lý giáo dục cấp xã, phường. Nghiên cứu khảo sát tại 21 tỉnh, thành phố, với sự tham gia của hơn 2.000 cán bộ, nhằm tìm hiểu thực trạng, nhu cầu, khó khăn và khả năng ứng dụng AI trong công việc.

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, Viện phối hợp với UNICEF và các địa phương tổ chức tập huấn tại Hưng Yên, Lâm Đồng và Quảng Trị qua hai đợt. Đợt đầu có hơn 200 cán bộ tham gia tập huấn trực tiếp, thực hành sử dụng công cụ AI để tra cứu văn bản, tổng hợp thông tin, xây dựng kế hoạch, soạn thảo báo cáo và hỗ trợ công tác tham mưu.

Ở đợt thứ hai, gần 200 cán bộ tiếp tục trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và tháo gỡ vướng mắc trong quá trình áp dụng AI vào thực tế. Hoạt động này giúp nhóm nghiên cứu tiếp nhận phản hồi từ người sử dụng, đồng thời hỗ trợ cán bộ vận dụng kiến thức đã học vào công việc cụ thể.

Hướng tới ứng dụng AI thiết thực, an toàn

Theo ông Hà Văn Dũng, một trong những công cụ nhận được sự quan tâm của cán bộ tham gia tập huấn là “Trợ lý Thư ký số”. Công cụ cho phép người dùng tạo lập, tổ chức và phân chia các kho dữ liệu theo từng nhóm nhiệm vụ, phù hợp với nhu cầu công việc. Qua đó, AI hỗ trợ tra cứu, tổng hợp, xử lý và khai thác thông tin thuận tiện hơn. Công cụ cũng không thu phí sử dụng.

Thực tiễn tập huấn cho thấy, khi AI được giới thiệu thông qua những tình huống gần gũi với công việc hằng ngày, đồng thời có công cụ phù hợp để thực hành, cán bộ có thể chủ động tiếp cận và từng bước vận dụng công nghệ vào nhiệm vụ chuyên môn.

Tuy nhiên, ông Hà Văn Dũng nhấn mạnh, AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò và trách nhiệm của cán bộ quản lý. Việc sử dụng AI phải đi đôi với kiểm chứng thông tin, bảo đảm an toàn dữ liệu và tuân thủ quy định hiện hành.

Từ kết quả nghiên cứu và tập huấn tại ba tỉnh, Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục dự kiến tiếp tục phối hợp với UNICEF và các địa phương hoàn thiện tài liệu, công cụ hỗ trợ; nghiên cứu mở rộng tập huấn cho cán bộ quản lý giáo dục và hiệu trưởng các cơ sở giáo dục.

Viện cũng hướng tới phát triển các giải pháp AI phù hợp với yêu cầu quản lý giáo dục trong bối cảnh chuyển đổi số, góp phần nâng cao năng lực và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ tại cơ sở.

Theo bà Vũ Kim Chi - đại diện UNICEF Việt Nam, AI chỉ thực sự phát huy giá trị khi được ứng dụng để giải quyết những vấn đề cụ thể của thực tiễn, nâng cao chất lượng quản lý, điều hành giáo dục và góp phần mở rộng cơ hội học tập công bằng cho mọi trẻ em.

Mặc dù tỷ lệ cán bộ đã sử dụng AI đạt 95,1%, nhưng chỉ 25,7% số người được khảo sát cho biết, đơn vị có quy định hoặc hướng dẫn sử dụng AI và 10% cho biết có tài liệu hướng dẫn.

Sự chênh lệch giữa mức độ tiếp cận công nghệ và mức độ sẵn sàng về thể chế, quy trình cho thấy, ứng dụng AI trong quản lý giáo dục vẫn cần được hỗ trợ bằng các khuôn khổ hướng dẫn thống nhất, phù hợp với điều kiện thực tế.

Từ thực tiễn đó, bà Vũ Kim Chi đề xuất định hướng trọng tâm: phát triển năng lực đội ngũ cán bộ gắn với yêu cầu công việc; bảo đảm AI được sử dụng an toàn, có đạo đức, đi đôi với kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu và duy trì trách nhiệm của con người; đồng thời thúc đẩy khả năng tiếp cận công nghệ công bằng, phù hợp với điều kiện và nguồn lực của từng địa phương, nhất là những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Báo cáo tại hội thảo về thực trạng ứng dụng AI trong quản lý giáo dục cấp địa phương, TS Hà Thị Thúy - Viện Chiến lược và Chính sách giáo dục chia sẻ, khảo sát từ hơn 1.900 cán bộ tại 20 tỉnh, thành phố cho thấy, 95,1% số người được hỏi đã sử dụng AI trong công việc. Trong đó, 76,3% cho biết chất lượng sản phẩm công việc được cải thiện, còn 83,3% nhận định AI giúp xử lý nhiều công việc hơn trong cùng một khoảng thời gian.

Từ số liệu trên cho thấy, AI đang từng bước trở thành công cụ hỗ trợ công việc của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục. Tuy nhiên, theo TS Hà Thị Thúy, mức độ phổ biến của công nghệ chưa đồng nghĩa với việc AI đã được khai thác một cách bài bản và an toàn.

Có 39,5% số người được khảo sát thường xuyên đối chiếu, xác minh nội dung do AI tạo ra với các nguồn thông tin chính thức; trong khi 60,7% cho biết phải che hoặc lược bỏ thông tin do lo ngại nguy cơ rò rỉ dữ liệu.

Thực tế này đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ khuyến khích sử dụng AI sang hình thành năng lực ứng dụng có kiểm soát, gắn với quy trình nghiệp vụ và trách nhiệm nghề nghiệp.

Theo đó, cần tăng cường bồi dưỡng kỹ năng sử dụng AI theo từng nhóm nhiệm vụ chuyên môn; xây dựng bộ câu lệnh mẫu và hướng dẫn kiểm chứng thông tin; đồng thời hoàn thiện quy định, quy trình bảo vệ dữ liệu trong quá trình khai thác các công cụ số.

Cũng tại Hội thảo, hơn 80 các chuyên gia, nhà nghiên cứu, đại diện các đơn vị liên quan và cán bộ thực tiễn cùng trao đổi về kết quả triển khai, chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện những khó khăn và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng AI trong quản lý giáo dục cấp xã, phường.