WTO đề xuất cải tổ thương mại trước cục diện thế giới mới

Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala nhận định trật tự thương mại toàn cầu trước đây đã “thay đổi không thể đảo ngược” sau một năm đầy biến động, bao gồm các biện pháp thuế quan từ Mỹ.

Theo bà, các quốc gia cần hướng tới một khuôn khổ mới thay vì tìm cách khôi phục hệ thống cũ. Một trong những vấn đề lớn hiện nay là sự tê liệt của cơ chế giải quyết tranh chấp vốn được coi là cơ chế trụ cột của WTO.

Một số nhà ngoại giao và quan chức thương mại cũng đưa ra cảnh báo, nếu không đạt được thỏa thuận về cải cách, các quốc gia có thể bắt đầu từ bỏ lý tưởng về một hệ thống thương mại toàn cầu dựa trên luật lệ và tự thiết lập các quy định riêng của mình.

Mỹ kêu gọi các cuộc đàm phán "trung thực và thẳng thắn"

Trong một tuyên bố gửi các thành viên, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer kêu gọi một "cuộc đối thoại trung thực và thẳng thắn" về cải cách, cũng như về các quy tắc cốt lõi của WTO.

Dù ủng hộ cải cách, Mỹ không đồng tình với việc xây dựng một kế hoạch hành động chi tiết, trái ngược với cách tiếp cận có cấu trúc rõ ràng hơn mà Liên minh châu Âu, Anh và Trung Quốc ủng hộ.

Bộ trưởng Thương mại Anh Chris Bryant cảnh báo về nguy cơ phân mảnh nếu không đạt được thỏa thuận; nếu không đạt được đồng thuận, WTO có nguy cơ bị phân mảnh, thậm chí rơi vào tình trạng sụp đổ hỗn loạn khi các quốc gia tự xây dựng những “luật chơi” riêng.

Các tài liệu nội bộ cho thấy trọng tâm cải cách bao gồm tăng cường minh bạch trong trợ cấp quốc gia và cho phép các nhóm thành viên thiết lập các thỏa thuận riêng. Tuy nhiên, bất đồng lớn vẫn xoay quanh nguyên tắc tối huệ quốc (MFN) - nền tảng của hệ thống thương mại toàn cầu.

Trong khi Liên minh châu Âu muốn điều chỉnh nguyên tắc này, Trung Quốc khẳng định cần tiếp tục duy trì vai trò trung tâm của MFN.

Ấn Độ bày tỏ lo ngại về việc gia hạn lệnh cấm áp thuế đối với thương mại điện tử xuyên biên giới, cho rằng điều này có thể ảnh hưởng đến nguồn thu của các nước đang phát triển.

Trong bối cảnh các quan điểm vẫn còn mâu thuẫn sâu sắc, hội nghị lần này được dự báo khó đạt được đột phá lớn, song vẫn mang ý nghĩa quan trọng trong việc định hình vai trò và tương lai của WTO trong hệ thống thương mại toàn cầu đang biến đổi nhanh chóng.