Tháng 2 vận hành sàn giao dịch vàng, hướng tới thị trường có tổ chức

Chỉ đạo tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về quản lý, điều hành kinh tế vĩ mô vào sáng 26/1/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính - Trưởng Ban Chỉ đạo đã yêu cầu các bộ, ngành, trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ quyền hạn, nắm chắc tình hình, phản ứng linh hoạt, phù hợp, hiệu quả.

Trong đó, trong tháng 2, khẩn trương đưa vào vận hành sàn giao dịch vàng, thí điểm vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa, thành lập trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý.

Trước đó, Công điện số 06/CĐ-TTg ngày 24/1/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 cũng đã giao Ngân hàng Nhà nước (NHNN) khẩn trương hoàn thiện hồ sơ nghiên cứu, đánh giá, xem xét đề xuất thành lập sàn hoặc sở giao dịch vàng quốc gia, báo cáo Thường trực Chính phủ trong tháng 1/2026.

Thực tiễn diễn biến thị trường những năm gần đây cho thấy, vàng tiếp tục là biến số nhạy cảm trong điều hành kinh tế vĩ mô. Theo phân tích của các chuyên gia Học viện Tài chính, năm 2025 vừa qua được nhận định là “năm của vàng”, là một năm đặc biệt chứng kiến nhiều biến động của thị trường tài chính – tiền tệ khi giá vàng trong nước tăng tới 85% so với năm 2024. Giá vàng miếng SJC liên tục xác lập kỷ lục mới, có thời điểm vượt 158–160 triệu đồng/lượng, phản ánh rõ tâm lý trú ẩn và đầu tư phòng thủ của người dân trong bối cảnh rủi ro địa chính trị, bất ổn thị trường tài sản và áp lực lạm phát, tỷ giá.

Trong những ngày gần đây của tháng 1/2026, đà tăng của giá vàng tiếp tục duy trì và liên tục xô đổ kỷ lục. Khảo sát thị trường chiều 26/1/2026 cho thấy, giá vàng miếng trong nước đã tăng lên mức 175 - 177 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra) tại nhiều doanh nghiệp lớn, tăng tới 2,7 triệu đồng mỗi lượng ở cả hai chiều so với phiên trước. Diễn biến này khiến chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới có thời điểm nới rộng trở lại, làm gia tăng áp lực lên công tác điều hành và ổn định thị trường.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân cốt lõi của những đợt “sóng lớn” này không chỉ đến từ yếu tố quốc tế, mà còn xuất phát từ cấu trúc thị trường vàng trong nước chưa thực sự hoàn chỉnh, thiếu một cơ chế giao dịch tập trung, minh bạch, đủ khả năng dẫn dắt và điều tiết cung – cầu.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng sở hoặc sàn giao dịch vàng được xem là bước đi mang tính chiến lược. Chuyên gia kinh tế PGS.TS. Ngô Trí Long nhận định, khi vàng được giao dịch trên sàn với chất lượng đồng nhất và giá cả được niêm yết minh bạch, các yếu tố tâm lý đám đông và đầu cơ ngắn hạn sẽ giảm đáng kể. Qua đó, thị trường vận hành theo tín hiệu cung – cầu thực chất hơn, thay vì bị chi phối bởi tin đồn và kỳ vọng ngắn hạn.

Không chỉ dừng ở khía cạnh thị trường, một sàn giao dịch vàng hiện đại còn có ý nghĩa quan trọng đối với điều hành vĩ mô. Dữ liệu giao dịch tập trung, theo thời gian thực, sẽ giúp NHNN theo dõi sát diễn biến cung – cầu, từ đó chủ động hơn trong điều tiết và can thiệp khi cần thiết, vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, vừa tạo điều kiện cho thị trường vàng phát triển theo hướng chính thức và có tổ chức.

Tại hội thảo về vấn đề này hồi tháng 10/2025, đại diện NHNN từng chia sẻ, việc xây dựng Sàn giao dịch vàng được nghiên cứu theo hướng thí điểm, có thể chia thành ba giai đoạn. Giai đoạn đầu tập trung giao dịch vàng nguyên liệu nhập khẩu; giai đoạn hai mở rộng sang vàng miếng; và giai đoạn ba bao gồm vàng lưu thông trong nước, chứng chỉ vàng và các công cụ phái sinh. Trong thời gian thí điểm, sàn giao dịch vàng trong nước chưa liên thông với các sàn giao dịch vàng quốc tế nhằm bảo đảm an toàn hệ thống và ổn định thị trường.

Phát biểu tại hội thảo khi ấy, theo Phó Thống đốc NHNN Phạm Tiến Dũng, việc nghiên cứu và xem xét thành lập Sàn Giao dịch vàng là một chính sách đồng bộ nhằm hoàn thiện thể chế, cơ sở hạ tầng thị trường theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Thủ tướng Chính phủ và các cấp có thẩm quyền, nhằm mục tiêu khơi thông nguồn vàng trong dân, minh bạch hóa hoạt động giao dịch vàng, hạn chế tình trạng giao dịch tự do ngoài kiểm soát và tăng cường vai trò quản lý nhà nước đối với thị trường vàng.

Bên cạnh đó, việc thành lập và hoạt động của Sàn Giao dịch vàng sẽ góp phần cung cấp thêm dữ liệu minh bạch cho công tác phân tích, dự báo và hoạch định chính sách; dữ liệu từ sàn giao dịch vàng khi được kết nối và xử lý kịp thời sẽ trở thành một kênh thông tin bổ sung hữu ích hỗ trợ công tác hoạch định chính sách

Chia sẻ tại một tọa đàm gần đây về sàn giao dịch vàng, ông Albert Cheng - Tổng Thư ký Hiệp hội Vàng Singapore cho rằng, Việt Nam có lợi thế khi triển khai sàn giao dịch vàng vào thời điểm hiện nay, bởi có thể tận dụng kinh nghiệm phát triển của các thị trường trong khu vực Đông Nam Á trong khoảng 10 năm trở lại đây. Theo ông, cần xem xét kỹ các tiêu chuẩn nhập khẩu, cách thức nhập khẩu vàng, cũng như quy định về khối lượng vàng giao dịch, nhằm bảo đảm thị trường vận hành hiệu quả và bền vững.

Các chuyên gia cho rằng, trong ngắn hạn, việc đưa sàn giao dịch vàng vào vận hành có thể chưa ngay lập tức làm “hạ nhiệt” giá vàng, bởi yếu tố quốc tế vẫn đóng vai trò chi phối. Tuy nhiên, về trung và dài hạn, một thị trường vàng được tổ chức bài bản, minh bạch sẽ góp phần ổn định tâm lý, củng cố niềm tin của người dân, qua đó từng bước đưa nguồn lực vàng vào lưu thông và chuyển hóa thành đầu tư cho sản xuất, kinh doanh.