Siết chặt quản lý thị trường số nhằm bảo vệ người tiêu dùng

Từ vụ việc tạm giữ hơn 90 xe đạp điện có dấu hiệu vi phạm quy định về tốc độ tại Hà Nội đến hàng loạt vụ phát hiện kho hàng giả, hàng nhập lậu kinh doanh trên nền tảng trực tuyến cho thấy yêu cầu cấp thiết phải tăng cường giám sát thị trường số nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Vi phạm ngày càng phức tạp

Thương mại điện tử tại Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng cao, trở thành một trong những kênh phân phối hàng hóa quan trọng. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng đó, môi trường kinh doanh trực tuyến cũng đang bộc lộ nhiều rủi ro. Không ít đối tượng lợi dụng tính mở của không gian mạng để kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng hóa không rõ nguồn gốc, quảng cáo sai sự thật hoặc che giấu thông tin về sản phẩm.

Theo ghi nhận của lực lượng quản lý thị trường, các nhóm hàng có nguy cơ vi phạm cao hiện nay gồm quần áo, giày dép, túi xách, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, sữa bột, nguyên liệu thuốc lá và nhiều mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan chức năng được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm kịp thời phát hiện vi phạm, bảo vệ người tiêu dùng và duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Mới đây, Đội Quản lý thị trường số 1, Chi cục Quản lý thị trường thành phố Hà Nội đã kiểm tra đột xuất Công ty cổ phần Sản xuất thương mại TTFAIR Việt Nam tại Cụm công nghiệp Thanh Oai (xã Bình Minh). Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện doanh nghiệp có dấu hiệu sử dụng bộ điều khiển động cơ dành cho xe máy điện loại MDHY 60V để lắp ráp vào xe đạp trợ lực điện mang nhãn hiệu “VC BIKE”.

Theo cơ quan chức năng, việc sử dụng bộ điều khiển này có thể khiến phương tiện đạt tốc độ tối đa khoảng 49km/h, vượt quá giới hạn cho phép đối với xe đạp điện theo quy định hiện hành. Đây không chỉ là dấu hiệu vi phạm tiêu chuẩn kỹ thuật mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, đặc biệt với học sinh, sinh viên - nhóm đối tượng sử dụng xe đạp điện phổ biến hiện nay. Lực lượng chức năng đã tạm giữ 91 xe đạp trợ lực điện lắp ráp hoàn chỉnh cùng 82 bộ điều khiển động cơ đang chuẩn bị đưa vào dây chuyền sản xuất để phục vụ công tác xác minh, xử lý.

Đáng chú ý, quá trình kiểm tra không chỉ dừng ở hoạt động sản xuất mà còn mở rộng sang lĩnh vực thương mại điện tử - kênh tiêu thụ ngày càng phổ biến của nhiều doanh nghiệp hiện nay. Qua giám sát website “xedienttfair.com”, lực lượng chức năng phát hiện nhiều dấu hiệu chưa tuân thủ quy định về cung cấp thông tin trên môi trường mạng. Cụ thể, website chưa công bố đầy đủ thông tin về hàng hóa và chủ sở hữu; chưa hiển thị chính sách bảo vệ thông tin cá nhân; chưa xây dựng chính sách bảo đảm an toàn, an ninh trong việc thu thập và sử dụng dữ liệu người tiêu dùng...

Thực tế cho thấy, cùng với sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, không ít doanh nghiệp và hộ kinh doanh đang tận dụng môi trường số để quảng bá sản phẩm theo hướng “thổi phồng” công dụng, che giấu thông tin hoặc né tránh nghĩa vụ công khai nguồn gốc hàng hóa. Điển hình, tại phường Từ Liêm, lực lượng quản lý thị trường từng kiểm tra một kho hàng chứa khoảng 35.000 sản phẩm quần áo, giày dép, túi xách giả mạo nhãn hiệu nổi tiếng, chủ yếu được rao bán qua sàn thương mại điện tử và mạng xã hội.

Những vụ việc trên cho thấy vi phạm trên thị trường số đang ngày càng tinh vi, không chỉ dừng ở hành vi bán hàng giả mà còn gắn với quảng cáo sai sự thật, che giấu nguồn gốc xuất xứ và vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu người tiêu dùng.

Tăng giám sát để giữ kỷ cương thị trường

Trước diễn biến phức tạp của thị trường số, Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội đã chỉ đạo các đội quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, giám sát trên các sàn thương mại điện tử, nền tảng trực tuyến và mạng xã hội.

Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội Dương Mạnh Hùng cho biết, các đợt kiểm tra tập trung vào nhóm hàng có nguy cơ vi phạm cao như hàng giả, hàng nhái, hàng hóa không rõ nguồn gốc và các sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Lực lượng chức năng chủ động theo dõi hoạt động rao bán, quảng cáo sản phẩm trên không gian mạng nhằm phát hiện sớm dấu hiệu vi phạm, đồng thời tiến hành kiểm tra thực tế tại các điểm kinh doanh, kho hàng hoặc cơ sở tập kết...

Theo Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Nguyễn Thế Hiệp, cùng với sự phát triển của kinh tế số, phương thức vi phạm trên môi trường mạng cũng ngày càng tinh vi hơn. Không chỉ dừng ở bán hàng giả, nhiều đối tượng còn lợi dụng khoảng trống trong quản lý dữ liệu, quảng cáo và thanh toán trực tuyến để che giấu hành vi vi phạm. Đáng lo ngại, nhiều website bán hàng hiện vẫn chưa tuân thủ đầy đủ quy định về công khai thông tin doanh nghiệp, chính sách bảo mật dữ liệu hay trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng. Do đó, việc siết chặt giám sát hoạt động thương mại điện tử không chỉ nhằm chống hàng giả, hàng lậu mà còn góp phần bảo vệ dữ liệu cá nhân, nâng cao tính minh bạch của thị trường và củng cố niềm tin đối với môi trường mua sắm trực tuyến.

Ông Dương Mạnh Hùng cho biết, Chi cục Quản lý thị trường thành phố Hà Nội sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra, giám sát đối với lĩnh vực thương mại điện tử và các ngành hàng có nguy cơ vi phạm cao; đồng thời phối hợp với các cơ quan liên quan để xử lý nghiêm các hành vi gian lận thương mại, quảng cáo sai sự thật và kinh doanh hàng hóa không bảo đảm chất lượng.