Chứng khoán tháng 2: Từ động lực chính sách sang bài toán điều kiện dòng tiền

Tháng 1: Động lực kinh tế Nhà nước và dòng tiền mang tính chọn lọc

Thị trường chứng khoán Việt Nam khép lại tháng 1 với việc VN-Index tiếp tục nối dài đà tăng điểm, đánh dấu tháng tăng thứ ba liên tiếp kể từ cuối năm 2025. Tuy nhiên, theo ghi nhận của các chuyên gia thuộc Trung tâm phân tích - Công ty CP chứng khoán Bảo Việt (BVSC Research), diễn biến tích cực của chỉ số không phản ánh sự cải thiện đồng đều trên toàn thị trường. Ngược lại, bức tranh chung cho thấy rõ nét tính chọn lọc của dòng tiền và mức độ phân hóa giữa các nhóm cổ phiếu.

Theo ghi nhận của các chuyên gia, động lực chính của thị trường trong tháng 1 đến từ nhóm doanh nghiệp có yếu tố Nhà nước. Câu chuyện phát triển kinh tế Nhà nước, gắn với Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước, cùng kỳ vọng đẩy mạnh thoái vốn tại các doanh nghiệp nhà nước đã trở thành trục thông tin xuyên suốt, hỗ trợ tâm lý thị trường. Dòng tiền tập trung chủ yếu vào các cổ phiếu vốn hóa lớn thuộc các ngành ngân hàng, điện – nước, năng lượng và dầu khí, những lĩnh vực được kỳ vọng hưởng lợi trực tiếp từ định hướng chính sách và các chương trình tái cơ cấu trung – dài hạn.

Xét trên bình diện chỉ số, VN-Index tăng khoảng 2,5% trong tháng 1, song diễn biến giữa các nhóm ngành có sự phân hóa rõ rệt. Trong khi nhóm doanh nghiệp có vốn Nhà nước duy trì xu hướng tích cực, nhiều nhóm ngành khác, đặc biệt là bất động sản, ghi nhận diễn biến kém khả quan hơn. Điều này cho thấy đà tăng của thị trường mang tính tập trung, thay vì lan tỏa rộng.

Thanh khoản là điểm nhấn đáng chú ý trong tháng 1, với giá trị giao dịch bình quân trên ba sàn đạt khoảng 38,6 nghìn tỷ đồng mỗi phiên, tăng mạnh so với cuối năm 2025. Tuy nhiên, sự gia tăng thanh khoản không đi kèm với sự mở rộng của dòng tiền. Ngược lại, dòng vốn tiếp tục ưu tiên nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, trong khi các cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ không ghi nhận cải thiện tương xứng, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư.

Ở chiều ngược lại, dòng tiền của nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục là điểm trừ. Trong tháng 1, khối ngoại bán ròng khoảng 6.708 tỷ đồng. Dù áp lực bán chưa đủ lớn để làm thay đổi xu hướng thị trường, việc khối ngoại duy trì trạng thái rút vốn trong bối cảnh chỉ số tăng điểm cho thấy mức độ dè dặt nhất định đối với triển vọng ngắn hạn.

Nhìn tổng thể, tháng 1 ghi nhận thị trường tăng điểm nhờ lực đỡ từ yếu tố chính sách và nhóm doanh nghiệp có yếu tố Nhà nước. Tuy nhiên, cấu trúc thị trường cho thấy sự phân hóa đã hình thành rõ nét, tạo nền tảng cho trạng thái thận trọng hơn khi thị trường bước sang tháng 2.

Tháng 2: Điều kiện dòng tiền giữ vai trò chi phối

Nếu tháng đầu năm 2026 được dẫn dắt bởi câu chuyện động lực, thì tháng 2 được đánh giá là giai đoạn thị trường sẽ chịu tác động rõ rệt hơn từ các điều kiện nền tảng, đặc biệt là dòng tiền. Trong báo cáo cập nhật gần đây, BVSC Research lưu ý rằng bước sang tháng 2/2026, dòng tiền trên thị trường có xu hướng thận trọng hơn, khi các điều kiện hỗ trợ ngắn hạn dần thay đổi.

Trước hết, mặt bằng lãi suất cho vay đang có xu hướng tăng nhẹ. Dù mức tăng không lớn và vẫn nằm trong vùng thấp so với các chu kỳ trước, diễn biến này phản ánh định hướng điều hành tín dụng thận trọng hơn trong năm 2026. Cùng với đó, mục tiêu tăng trưởng tín dụng được đặt ở mức thấp hơn so với năm 2025, cho thấy dư địa mở rộng dòng vốn vào nền kinh tế nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng không còn dồi dào như trước.

Bên cạnh yếu tố lãi suất và tín dụng, bối cảnh kỳ nghỉ Tết âm lịch kéo dài cũng là một biến số mang tính thời điểm cần được tính đến trong tháng 2. Yếu tố mùa vụ này thường khiến hoạt động giao dịch chậm lại trong ngắn hạn, khi một bộ phận nhà đầu tư có xu hướng giảm cường độ giao dịch và ưu tiên quan sát. Dù không tạo ra sự thay đổi mang tính cấu trúc, yếu tố này góp phần làm gia tăng trạng thái thận trọng của dòng tiền trong giai đoạn đầu năm.

Về mặt định giá, theo các chuyên gia, P/E của VN-Index hiện ở quanh mức trung bình 10 năm. Điều này cho thấy thị trường không còn ở trạng thái hấp dẫn trên diện rộng, nhưng cũng chưa bước vào vùng định giá cao. Điểm đáng chú ý là vẫn tồn tại nhiều nhóm ngành có mức P/E dự phóng ở mức hợp lý, nhờ triển vọng tăng trưởng lợi nhuận tích cực trong năm 2026. Sự khác biệt về định giá và triển vọng lợi nhuận giữa các nhóm ngành chính là nền tảng của xu hướng phân hóa được dự báo sẽ tiếp tục trong thời gian tới.

Trong bối cảnh các điều kiện dòng tiền không còn mở rộng như tháng 1, thị trường tháng 2 nhiều khả năng vận động theo hướng cân bằng hơn. Thay vì phản ứng mạnh theo thông tin, dòng tiền có xu hướng đánh giá kỹ lưỡng hơn về mức giá, triển vọng lợi nhuận và mức độ phù hợp của từng cổ phiếu với bối cảnh vĩ mô. Điều này khiến diễn biến thị trường mang tính chọn lọc cao hơn, phản ánh sự dịch chuyển từ trạng thái dựa trên động lực sang trạng thái dựa trên điều kiện.

Triển vọng và chiến lược: Tái cân bằng kỳ vọng trong bối cảnh chọn lọc

Sau 3 tháng tăng điểm liên tiếp, thị trường bước vào tháng 2 với nhiều thách thức hơn so với giai đoạn trước. Những thách thức này không xuất phát từ sự thay đổi đột ngột của xu hướng, mà đến từ việc các yếu tố hỗ trợ ngắn hạn đã được phản ánh đáng kể vào mặt bằng giá. Trong bối cảnh đó, VN-Index có thể không biến động mạnh về mặt điểm số, nhưng diễn biến nội tại của thị trường được dự báo sẽ phức tạp hơn.

Vai trò của nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn được kỳ vọng sẽ có sự điều chỉnh về nhịp độ so với tháng 1. Sau giai đoạn đóng vai trò dẫn dắt, nhóm này nhiều khả năng cần thêm thời gian để thị trường đánh giá lại mức độ bền vững của các kỳ vọng đã hình thành. Sự thay đổi này mang tính điều tiết cần thiết trong bối cảnh điều kiện dòng tiền không còn thuận lợi như trước.

Quy mô sử dụng đòn bẩy trên thị trường đang ở mức cao cũng là yếu tố khiến nhà đầu tư có xu hướng thận trọng hơn trong việc gia tăng vị thế. Khi mức độ sử dụng đòn bẩy lớn, thị trường trở nên nhạy cảm hơn với các biến động ngắn hạn, buộc dòng tiền phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn về thời điểm và mức độ giải ngân. Cùng với đó, yếu tố mùa vụ của kỳ nghỉ Tết âm lịch tiếp tục ảnh hưởng đến tâm lý giao dịch, dù tác động này mang tính tạm thời và thường được hấp thụ dần khi thị trường bước qua giai đoạn nghỉ lễ.

Trong bức tranh trung hạn, BVSC Research nhìn nhận câu chuyện nâng hạng tiếp tục đóng vai trò như một yếu tố nền cho triển vọng trung hạn của thị trường, hơn là động lực tác động trực tiếp đến diễn biến ngắn hạn. Trong tháng 2, chủ đề này có thể được nhắc lại khi FTSE dự kiến họp và đưa ra thông báo trong tháng 3. Dù không phải là yếu tố tạo lực đẩy trong ngắn hạn, kỳ vọng nâng hạng góp phần duy trì tâm lý tích cực cho dòng tiền trung và dài hạn, đặc biệt trong những giai đoạn thị trường vận động chậm và thiếu động lực mới.

Từ những phân tích trên, chiến lược phù hợp trong tháng 2 năm nay là ưu tiên sự chọn lọc. Thay vì tìm kiếm cơ hội trên diện rộng, theo các chuyên gia phân tích nhà đầu tư nên tập trung vào các nhóm cổ phiếu hưởng lợi từ chính sách, có triển vọng tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng trong năm 2026 hoặc đã được phản ánh về mức định giá hợp lý. Trong bối cảnh dòng tiền thận trọng hơn, chất lượng doanh nghiệp và tính bền vững của câu chuyện đầu tư sẽ đóng vai trò quyết định, thay vì kỳ vọng vào các nhịp biến động ngắn hạn.