Vun đắp tình yêu tiếng Anh cho trẻ mầm non, tiểu học

Gia đình và nhà trường cùng vun đắp

Không phải cứ học tiếng Anh thật sớm, thật nhiều hay ghi nhớ nhiều từ vựng là trẻ sẽ giỏi ngoại ngữ. Với trẻ mầm non, tiểu học, điều quan trọng hơn là tạo được một “khí hậu cảm xúc” tích cực để tiếng Anh trở thành ngôn ngữ trẻ muốn nghe, muốn nói và muốn khám phá.

Đối với trẻ mầm non, tiểu học tình yêu tiếng Anh được bắt đầu vun đắp bởi những người xung quanh tiếp xúc với trẻ. Đó có thể là cha mẹ, ông bà, thầy cô và nhà trường. Ông Nguyễn Thái Vĩnh Nguyên, Phó trưởng Phòng Giáo dục Phổ thông, Sở GD&ĐT TPHCM, cho rằng gia đình và nhà trường đều giữ vai trò quan trọng. Tuy nhiên, ở những bước đi đầu đời, người gần gũi và đồng hành với trẻ nhiều nhất thường có sức ảnh hưởng sâu rộng nhất.

Đó có thể là cha mẹ cùng học và khám phá với con, cũng có thể là một giáo viên tiếng Anh biết lắng nghe, khuyến khích và động viên học sinh.

“Từ kinh nghiệm của bản thân, tôi cho rằng khi con học, cha mẹ cũng nên học tiếng Anh để truyền cảm hứng và đồng hành cùng con. Khi đó, việc học tiếng Anh với trẻ sẽ ngày càng trở nên đơn giản và thú vị”, ông Nguyên chia sẻ.

Theo ông Nguyên, đồng hành không đồng nghĩa với việc tạo áp lực. Cha mẹ cần tránh biến việc học tiếng Anh thành cuộc “vật lộn” giữa phụ huynh và con trẻ, mà nên nhìn nhận quá trình học dựa trên sự phát triển và khả năng ngôn ngữ riêng của từng em.

Với trẻ mầm non, câu hỏi quan trọng không phải là học tiếng Anh ở đâu mà là “trẻ được tiếp cận tiếng Anh như thế nào. Bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn, đại diện Hệ thống Giáo dục Redsun, cho rằng trẻ có thể làm quen tiếng Anh tại trường mầm non, trung tâm hoặc thông qua sự đồng hành của gia đình. Điều cốt lõi là cha mẹ không nên bắt đầu bằng chữ “phải”.

“Khơi gợi tình yêu tiếng Anh trước hết phải tạo cho trẻ sự mong muốn và tò mò; lựa theo tính cách của từng trẻ để tìm cách khơi nguồn cảm hứng phù hợp”, bà Nhàn nói.

Ở lứa tuổi này, tiếng Anh có thể đến với trẻ qua bài hát, câu chuyện, hình ảnh, âm thanh, trò chơi hay những hoạt động khám phá. Trẻ được “chơi cùng” ngôn ngữ trước khi bị yêu cầu “học” ngôn ngữ.

Cha mẹ biết tiếng Anh là một lợi thế, nhưng không phải điều kiện bắt buộc. Công nghệ hiện nay cung cấp nhiều công cụ hỗ trợ. Quan trọng hơn cả là phụ huynh dành thời gian cùng con khám phá, cùng vui học và hiểu trẻ đang được học gì để có thể đồng hành phù hợp.

Nghiên cứu sinh, Thạc sĩ Phạm Minh Trường, Giảng viên Khoa Giáo dục Mầm non, Trường ĐH Sư phạm TPHCM cho rằng, những năm đầu đời tạo nên “khí hậu cảm xúc” đối với ngôn ngữ. Nếu tiếng Anh gắn với niềm vui, tương tác và cảm giác an toàn, trẻ sẽ dễ hình thành xu hướng chủ động tiếp cận lâu dài. Ngược lại, việc ép trẻ nói khi chưa sẵn sàng, sửa lỗi liên tục hoặc đặt nặng thành tích có thể khiến trẻ sợ tiếng Anh.

Vì vậy, thay vì những buổi học dài và căng thẳng, trẻ cần một nhịp học ổn định, vừa sức. Những khoảng thời gian ngắn nhưng đều đặn để nghe truyện, hát, chơi hoặc giao tiếp bằng tiếng Anh có thể tạo hiệu quả bền vững hơn việc dồn ép trẻ.

Để tiếng Anh trở thành một phần của đời sống

Không phải trẻ nào cũng có khả năng phản xạ ngoại ngữ giống nhau. Với những em nhút nhát hoặc chưa bộc lộ năng khiếu, việc liên tục bị yêu cầu nói trước tập thể hay so sánh với bạn bè dễ làm giảm sự tự tin.

Ông Lê Minh Triết, Chuyên viên Đào tạo, Trung tâm Anh ngữ Rainbow cho rằng, dạy học cá thể là cần thiết bởi mỗi trẻ có tốc độ phát triển và thế mạnh riêng. Giáo viên cần tạo cho trẻ những “chiến thắng nhỏ”: hôm nay dám nói một từ, ngày mai một câu, rồi từng bước tiến tới giao tiếp tự tin.

“Điều quan trọng là giáo viên động viên, khích lệ, nuôi dưỡng niềm tin và ghi nhận sự tiến bộ của từng học sinh”, ông Triết nhấn mạnh.

Từ cách tiếp cận này, tiếng Anh cần được đưa vào các hoạt động như lễ hội văn hóa, sân chơi, khám phá khoa học, làm việc nhóm và trình bày sản phẩm.

Theo ông Phạm Minh Trường, cần chuyển từ “tiết học tiếng Anh” sang “môi trường tiếng Anh”, tăng những tình huống giao tiếp nhỏ nhưng đều đặn trong ngày như chào hỏi, trò chơi, góc sách, bài hát hay dự án. Khi tiếng Anh có chức năng giao tiếp thực sự, trẻ sẽ có động lực sử dụng ngôn ngữ.

Theo cô Võ Ngọc Mai Uyên, Phó Giám đốc Đào tạo Trung tâm Anh Ngữ Rainbow, có 3 việc giúp trẻ hình thành tình yêu với tiếng Anh từ những năm đầu đời.

“Điều đầu tiên, hãy để tiếng Anh gắn với những cảm xúc tích cực. Ở những năm đầu đời, trẻ không học một ngôn ngữ chỉ bằng trí nhớ mà thông qua cảm xúc, sự kết nối và trải nghiệm. Đó là một bài hát mà cha mẹ, thầy cô cùng hát, một câu chuyện trước giờ ngủ. Điều thứ hai, hãy đưa tiếng Anh vào đời sống hằng ngày, có thể bắt đầu bằng những điều rất nhỏ như cùng xem một câu chuyện, nghe một bài hát hoặc chơi một trò chơi bằng tiếng Anh.

Điều quan trọng nhất là hãy để trẻ cảm thấy tiếng Anh là một điều thú vị mà mình muốn khám phá và ba mẹ là người đồng hành cùng con".

Cô Võ Ngọc Mai Uyên cũng nhấn mạnh đến duy trì sự đều đặn. Phụ huynh không cần biến gia đình thành một “lớp học tiếng Anh”, mà hãy tạo những khoảng thời gian tự nhiên để trẻ nghe, nói, chơi và khám phá.

Khi đó, thước đo quan trọng không phải trẻ thuộc bao nhiêu từ hay có chứng chỉ gì, mà là trẻ có chủ động sử dụng tiếng Anh, dám thử, dám sai và mong muốn tiếp tục khám phá ngôn ngữ hay không.

Tình yêu với tiếng Anh được hình thành khi trẻ chủ động tìm đến ngôn ngữ chứ không chỉ hoàn thành yêu cầu của người lớn. Đầu tư tốt nhất trong những năm đầu đời vì thế không phải khiến trẻ học nhanh hơn, mà giúp trẻ hình thành thói quen học tập bền vững và mong muốn quay lại với tiếng Anh mỗi ngày.