Khi nhà trường đưa văn chương ra khỏi trang sách, học sinh thành người kể chuyện

Sáng 12/10, sân trường THPT Lê Quý Đôn (phường Xuân Hòa, TPHCM) trở thành không gian trình diễn, giao lưu và lan tỏa tri thức khi nhà trường tổ chức báo cáo kết quả dự án “Lê Quý Đôn RE:CODE” do Tổ Ngữ văn triển khai.

Không khí hào hứng với những tràng reo hò, cổ vũ của hơn 1.500 học sinh đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt cho chương trình. Những sản phẩm học tập vốn có thể chỉ nằm trên trang giấy nay được trình làng bằng nhiều hình thức sáng tạo, từ brochure, poster, infographic, podcast, video đến sân khấu hóa, tranh biện và các hoạt động trải nghiệm.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở sự phong phú của sản phẩm, mà còn ở cách học sinh tiếp cận di sản. Thay vì tiếp nhận kiến thức theo lối đọc, ghi nhớ, các em chủ động tìm kiếm tư liệu, chọn lọc thông tin, xây dựng ý tưởng, chuyển hóa tri thức thành sản phẩm và trình bày trước cộng đồng.

Một trong những tiết mục gây ấn tượng mạnh là vở kịch tái hiện hành trình Lê Quý Đôn đi sứ nhà Thanh. Qua diễn xuất, lời thoại và không gian sân khấu mang màu sắc cổ kính của thế kỷ XVIII, học sinh khắc họa hình ảnh một nhà bác học uyên thâm, bản lĩnh, ứng xử linh hoạt trong hoạt động ngoại giao và giao lưu văn hóa. Phùng Minh Đạt, học sinh lớp 11A1, chia sẻ: “Vở kịch mà các bạn thực hiện mang lại nhiều kiến thức và trải nghiệm mới cho em. Em hiểu thêm về công lao, thành tựu cũng như tài năng của cụ Lê Quý Đôn”.

Theo cô Bùi Quỳnh Hương, giáo viên Ngữ văn Trường THPT Lê Quý Đôn, dự án bắt đầu từ một câu hỏi gợi mở: “Một nhà bác học của thế kỷ XVIII đã để lại điều gì cho chúng ta hôm nay?” Trong hành trình khảo cứu, các em học sinh đã đặt câu hỏi: "Nếu Lê Quý Đôn ở Thế kỷ XXI, Cụ sẽ hỏi Google điều gì?"

Trong quá trình đó, học sinh được khuyến khích giải mã di sản bằng góc nhìn của thế hệ mình, lựa chọn cách thể hiện phù hợp và sáng tạo những sản phẩm có khả năng lan tỏa tri thức đến cộng đồng. Từ một nhân vật lịch sử, học sinh có thể phát triển thành nội dung podcast, sân khấu... Đó cũng là điểm gặp gỡ giữa việc học Ngữ văn với yêu cầu phát triển năng lực của người học trong giáo dục hiện đại. Đọc hiểu không chỉ để nắm bắt nội dung văn bản, mà còn để biết đặt câu hỏi, kiểm chứng tư liệu, lựa chọn thông tin, diễn đạt quan điểm và tạo ra sản phẩm có giá trị.

Không chỉ là hoạt động học tập liên môn, dự án còn mang ý nghĩa giáo dục truyền thống, đặc biệt khi nhân vật trung tâm chính là danh nhân được nhà trường mang tên. Chuyên viên Ngữ văn Sở GD&ĐT TPHCM Trần Tiến Thành đánh giá, việc tổ chức dự án tìm hiểu về Lê Quý Đôn từ chính tên trường có tác dụng giáo dục truyền thống, khơi dậy tình cảm yêu thương và sự gắn bó của học sinh với ngôi trường mình đang theo học.

Theo ông, thông qua hành trình thực hiện dự án, học sinh vừa được bồi đắp kiến thức về danh nhân, vừa có thêm cơ hội rèn luyện nhiều kỹ năng như thu thập tài liệu, sáng tạo, thiết kế chương trình và làm việc nhóm. Đây là những trải nghiệm có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình học tập và phát triển của các em.

Khi tìm hiểu về người được lấy tên đặt cho trường, học sinh không chỉ tiếp cận một nhân vật trong lịch sử, mà còn có cơ hội nhận diện những giá trị mà nhà trường muốn vun đắp: tinh thần hiếu học, ý thức tự bồi dưỡng tri thức, sự chủ động sáng tạo và trách nhiệm với cộng đồng.

Khi văn chương bước ra khỏi trang sách để hiện diện trong đời sống học đường, môn Ngữ văn cũng mở rộng không gian giáo dục của mình, không chỉ bồi dưỡng năng lực đọc, viết và cảm thụ, mà còn góp phần hình thành những người trẻ biết suy nghĩ độc lập, sáng tạo và trân trọng các giá trị văn hóa dân tộc.