Đổi mới quản trị để giáo viên toàn tâm cho chuyên môn

Tại Hội nghị Giám đốc Sở GD&ĐT năm 2026 diễn ra vào tháng 7 vừa qua, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn đặt mục tiêu xóa bỏ hoàn toàn hồ sơ, sổ sách giấy trùng lặp, chuyển sang quản trị bằng dữ liệu số và cắt giảm tối thiểu 50% các hội thi, phong trào, danh hiệu mang tính hình thức. Mục tiêu cao nhất là giảm áp lực hành chính để giáo viên có thêm thời gian nghiên cứu, chuẩn bị bài giảng, chăm sóc và hỗ trợ học sinh.

Chủ trương này nhận được sự đồng tình của nhiều cán bộ quản lý giáo dục. Ông Lại Văn Tâm, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bình Lợi (xã Bình Lợi, TPHCM), cho rằng đây là quyết sách “đúng và trúng”, đáp ứng mong mỏi của đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên sau nhiều năm chịu áp lực từ hồ sơ, sổ sách và các hoạt động mang tính phong trào.

Theo ông Tâm, thực tế tại các nhà trường hiện nay, giáo viên không chỉ đảm nhiệm công tác giảng dạy mà còn phải thực hiện nhiều loại hồ sơ, báo cáo và tham gia các hội thi ở nhiều cấp. Phần lớn các yêu cầu đều xuất phát từ nhu cầu quản lý, tuy nhiên vẫn còn tình trạng cùng một nội dung phải nhập nhiều lần trên các biểu mẫu hoặc ghi chép ở nhiều loại sổ sách khác nhau. Điều này khiến giáo viên mất không ít thời gian cho công việc hành chính, trong khi quỹ thời gian dành cho nghiên cứu bài học, đổi mới phương pháp giảng dạy và hỗ trợ học sinh bị thu hẹp.

“Nếu chủ trương của Bộ được triển khai đồng bộ, công tác quản trị nhà trường sẽ có bước chuyển căn bản. Người hiệu trưởng sẽ điều hành trên nền tảng dữ liệu số thay cho phương thức quản lý chủ yếu dựa vào hồ sơ giấy như trước đây”, ông Tâm nhận định.

Theo ông, mọi hoạt động từ quản lý học sinh, đội ngũ giáo viên, tài chính, tài sản đến chuyên môn sẽ được vận hành trên một hệ thống dữ liệu thống nhất. Điều này không chỉ giúp giảm thời gian tổng hợp báo cáo mà còn nâng cao tính chính xác, minh bạch, hỗ trợ hiệu quả cho công tác quản lý và ra quyết định.

Đối với giáo viên, việc tinh gọn hồ sơ, sổ sách sẽ góp phần giảm đáng kể áp lực hành chính. Thay vì dành nhiều thời gian cho việc ghi chép hay hoàn thiện giấy tờ, giáo viên sẽ có điều kiện đầu tư nhiều hơn cho chuyên môn, nghiên cứu bài học, đổi mới phương pháp giảng dạy, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu số. Đồng thời, giáo viên cũng có thêm thời gian quan tâm, đồng hành với từng học sinh, đặc biệt là những em còn gặp khó khăn trong học tập và rèn luyện.

Tinh gọn phong trào, tập trung nguồn lực cho chất lượng giáo dục

Bên cạnh việc giảm hồ sơ, ông Lại Văn Tâm cho rằng việc cắt giảm các hội thi, phong trào và danh hiệu mang tính hình thức cũng là yêu cầu cần thiết trong giai đoạn hiện nay. Theo ông, ngành Giáo dục vẫn cần những sân chơi chuyên môn có giá trị để giáo viên học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm và lan tỏa những mô hình hay. Tuy nhiên, cần mạnh dạn cắt giảm các hội thi nặng về hình thức, chuẩn bị công phu nhưng giá trị ứng dụng trong thực tiễn chưa cao; thay vào đó là tăng cường sinh hoạt chuyên môn, nghiên cứu bài học và chia sẻ sáng kiến ngay trong quá trình giảng dạy.

Từ thực tế của Trường Tiểu học Bình Lợi, một trường thuộc khu vực vùng ven TPHCM, ông Tâm cho biết chủ trương này còn mang ý nghĩa thiết thực về mặt nguồn lực. Điều kiện kinh tế của nhiều phụ huynh còn khó khăn nên nguồn lực xã hội hóa giáo dục còn hạn chế. Trong khi đó, việc tham gia nhiều hội thi ở các cấp khiến nhà trường phải dành thêm thời gian, nhân lực và kinh phí cho việc chuẩn bị học liệu, phương tiện, cũng như các chi phí đi lại phục vụ dự thi.

“Đối với các trường ở khu vực trung tâm, những khoản chi này có thể không quá lớn, nhưng với trường vùng ven như Trường Tiểu học Bình Lợi thì đây là áp lực không nhỏ. Nếu giảm được các hội thi mang tính phong trào, nhà trường sẽ có điều kiện tập trung nguồn lực để đầu tư thiết bị dạy học, phát triển học liệu số, bồi dưỡng giáo viên, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn và nâng cao chất lượng các hoạt động giáo dục”, ông Tâm chia sẻ.

Theo Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bình Lợi, việc duy trì những hội thi thực sự cần thiết, có giá trị chuyên môn và sức lan tỏa vẫn rất quan trọng. Tuy nhiên, các hội thi mang tính phong trào, trùng lặp hoặc chủ yếu phục vụ thành tích cần được rà soát, tinh giản để giáo viên có thêm thời gian đầu tư cho bài giảng, nghiên cứu chuyên môn và dành nhiều sự quan tâm hơn cho học sinh.

“Giảm hồ sơ không phải là giảm quản lý; giảm hội thi cũng không đồng nghĩa với giảm động lực phấn đấu. Điều quan trọng là chuyển từ quản lý bằng giấy tờ sang quản lý bằng dữ liệu, từ đánh giá hình thức sang đánh giá bằng chất lượng thực hiện nhiệm vụ. Khi giáo viên có thêm thời gian dành cho chuyên môn và học sinh, chất lượng quản trị nhà trường và chất lượng giáo dục sẽ được nâng lên một cách bền vững”, thầy Lại Văn Tâm nhấn mạnh.