Điều tiết giáo viên, tháo gỡ khó khăn từ thực tiễn trường học Hà Tĩnh

Thiếu giáo viên ở môn này, dôi dư ở môn khác

Tại Trường TH&THCS Kỳ Tây (xã Kỳ Văn, Hà Tĩnh), sau sắp xếp, trường có 1.208 học sinh với 32 lớp, gồm 19 lớp tiểu học và 13 lớp THCS. Hiện cấp THCS còn thiếu 5 giáo viên ở các môn Ngữ văn, Toán, Tin học, Công nghệ và Giáo dục thể chất.

Bà Trần Thị Ngọc Bích, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết: "Việc thiếu giáo viên ảnh hưởng đến phân công chuyên môn và tổ chức dạy học. Để bảo đảm chương trình, giáo viên hiện có phải chia sẻ công việc, tăng tiết giảng dạy".

Trước tình hình đó, UBND xã Kỳ Văn đã điều động 3 giáo viên các môn Toán, Ngữ văn và Giáo dục thể chất từ Trường TH&THCS Kỳ Văn đến hỗ trợ Trường TH&THCS Kỳ Tây. Đây là phương án nhằm bổ sung nhân lực cho đơn vị đang thiếu giáo viên, song cũng đòi hỏi trường được điều động phải sắp xếp lại công việc chuyên môn.

Cô Lê Thị Hồng Tâm, giáo viên Trường TH&THCS Kỳ Văn, được điều động đến tăng cường cho Trường TH&THCS Kỳ Tây. Ngoài giảng dạy môn Giáo dục thể chất theo chuyên môn, cô còn được nhà trường phân công đảm nhiệm thêm môn Công nghệ. Cô Tâm chia sẻ: "Hai trường cùng trên địa bàn xã nên việc điều động, hỗ trợ lẫn nhau là cần thiết để cùng tháo gỡ khó khăn về đội ngũ, bảo đảm việc dạy và học. Bản thân cô cũng chủ động tìm tòi, nghiên cứu nội dung môn học được giao thêm để thực hiện tốt nhiệm vụ".

Trường TH&THCS Kỳ Văn hiện có 1.536 học sinh, 83 cán bộ, giáo viên, nhân viên, trong đó 72 giáo viên trực tiếp đứng lớp. Theo ông Nguyễn Xuân Quý, Hiệu trưởng nhà trường, cấp tiểu học cơ bản đủ giáo viên, nhưng cấp THCS vẫn chưa đáp ứng định mức. Việc điều động 3 giáo viên sang trường bạn khiến số tiết dạy của một số giáo viên còn lại tăng lên.

Thực tế tại hai trường cho thấy, điều tiết giáo viên giữa các đơn vị có thể giải quyết nhu cầu trước mắt, nhưng cần tính toán đồng thời tình hình nhân lực ở cả nơi đi và nơi đến. Nếu chỉ căn cứ vào số lượng giáo viên hiện có mà chưa xét đến cơ cấu môn học, việc bổ sung cho trường này có thể làm phát sinh khó khăn tại trường khác.

Tình trạng tương tự được ghi nhận tại Trường THCS Cẩm Bình (xã Cẩm Bình), được sáp nhập từ Trường THCS Cẩm Bình và Trường THCS Đại Thành. Hiện trường có 84 cán bộ, giáo viên, trong đó 73 giáo viên đứng lớp. Theo ông Hà Văn Sáng, Hiệu trưởng nhà trường, tỷ lệ giáo viên đạt trên 1,6 so với định mức 1,9. Tuy nhiên, môn Toán và Ngữ văn vẫn thiếu giáo viên, trong khi một số môn khác có số lượng nhân lực cao hơn định mức.

Cụ thể, nhóm môn nghệ thuật có 6 giáo viên, trong khi định mức theo quy mô 45 lớp là 5 người. Sự chênh lệch này cho thấy khó khăn không chỉ nằm ở tổng số giáo viên mà còn ở khả năng đáp ứng nhu cầu giảng dạy theo từng môn học.

Để tháo gỡ, năm học trước, nhà trường được bổ sung thầy giáo Dương Anh Đức, môn Toán, từ Trường THCS Thạch Xuân theo hình thức biệt phái trong thời gian 2 năm. Sang năm học 2026 - 2027, Trường THCS Cẩm Bình tiếp tục tăng cường 4 giáo viên từ các đơn vị thuộc xã Đức Thọ và Đức Thịnh, gồm các môn Toán, Tiếng Anh và Giáo dục thể chất.

Cùng với nguồn lực được tăng cường, nhà trường chủ động bố trí giáo viên phù hợp với nhu cầu thực tế. Cô giáo Trần Thị Nhân đã xung phong giảng dạy môn Giáo dục thể chất tại hai điểm trường. Một số giáo viên khác cũng sẵn sàng chia sẻ công việc, nhận nhiệm vụ ở cả hai điểm để duy trì hoạt động dạy học.

Dù vậy, khi một số môn vẫn thiếu giáo viên, việc bố trí dạy vượt định mức 19 tiết/tuần tiếp tục tạo áp lực cho đội ngũ. Theo thông tin nhà trường cung cấp, kinh phí chi trả dạy thêm giờ của Trường THCS Cẩm Bình trong năm học trước đã vượt 300 triệu đồng. Đây cũng là vấn đề cần tính đến khi các trường phải duy trì việc dạy vượt giờ trong thời gian dài.

Linh hoạt sắp xếp, điều tiết theo nhu cầu thực tế

Tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ cũng diễn ra tại Trường THPT Hồng Lĩnh. Hiện trường có 110 giáo viên, trong đó 16 người dôi dư so với định biên. Số lượng dôi dư tập trung ở các môn Ngữ văn với 5 giáo viên, Tiếng Anh 3 giáo viên và Tin học 3 giáo viên, trong khi một số môn khác vẫn chưa đủ giáo viên theo nhu cầu giảng dạy.

Trước đó, Sở GD&ĐT dự kiến điều chuyển 15 giáo viên của trường đến các đơn vị đang thiếu nhân lực để chuẩn bị cho năm học 2026 - 2027. Tuy nhiên, sau quá trình sắp xếp mạng lưới trường lớp và bố trí lại cán bộ quản lý vào cuối tháng 8, nhu cầu giáo viên tại một số đơn vị có sự thay đổi. Kết quả, trong năm học này, trường có 5 giáo viên được điều chuyển đến đơn vị khác và 2 giáo viên được biệt phái theo yêu cầu của ngành.

Bên cạnh việc thực hiện điều động, biệt phái, Trường THPT Hồng Lĩnh chủ động sắp xếp đội ngũ theo chuyên môn hiện có. Đối với hai môn Công nghệ nông nghiệp và Công nghệ công nghiệp còn thiếu giáo viên, trường phân công giáo viên Sinh học đảm nhiệm môn Công nghệ nông nghiệp, giáo viên Vật lý phụ trách môn Công nghệ công nghiệp.

"Cách bố trí này giúp nhà trường tận dụng nhân lực hiện có để đáp ứng yêu cầu trước mắt. Tuy nhiên, việc phân công vẫn cần căn cứ vào năng lực chuyên môn, yêu cầu chương trình và quy định hiện hành", ông Phạm Văn Thành - Phó Hiệu trưởng Trường THPT Hồng Lĩnh thông tin.

Từ thực tế tại các trường, việc điều tiết giáo viên cần gắn với rà soát số lượng, cơ cấu môn học và nhu cầu giảng dạy cụ thể. Các phương án điều động, biệt phái giúp chia sẻ nhân lực giữa các đơn vị. Trong khi đó, sự chủ động của ban giám hiệu và tinh thần trách nhiệm của giáo viên góp phần duy trì hoạt động dạy học khi đội ngũ chưa cân đối.

Cùng với những giải pháp trước mắt, việc tiếp tục rà soát, bổ sung và bố trí giáo viên phù hợp sẽ giúp các trường giảm áp lực dạy vượt giờ, ổn định công tác chuyên môn và đáp ứng tốt hơn yêu cầu thực hiện chương trình giáo dục.