CATP Hà Nội tuyên truyền pháp luật trong trường học: Tăng cường phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em học đường

Sáng 22-4, tại Trường THCS Nguyễn Văn Huyên, chương trình tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật với chủ đề “Bản lĩnh Gen Z: Tự hào Hà Nội - Sống chuẩn an toàn” do Công an thành phố Hà Nội tổ chức đã diễn ra trong không khí sôi nổi, kết nối trực tuyến tới hàng trăm trường THCS, THPT trên toàn thành phố. Không chỉ là một hoạt động ngoại khóa, chương trình đã thực sự trở thành diễn đàn để học sinh nhìn nhận lại, thẳng thắn chia sẻ và chủ động trang bị kỹ năng phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em trong môi trường học đường.

Dự chương trình tại điểm trường THCS Nguyễn Văn Huyên có Đại tá Lê Văn Tuân, Phó Giám đốc CATP Hà Nội; Phó Bí thư Đảng uỷ xã Sơn Đồng Nguyễn Đăng Sơn; Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Văn Huyên Trần Thị Mai Hương; Diễn viên Lan Hương, các cán bộ, đoàn thể, ban ngành trên địa bàn cùng toàn thể giáo viên, học sinh trường THCS Nguyễn Văn Huyên.

Nhận diện bạo lực học đường từ những điều tưởng chừng nhỏ nhất

Một trong những giá trị lớn nhất mà chương trình mang lại chính là sự thay đổi trong nhận thức của học sinh – từ những điều tưởng như quen thuộc nhưng lại chưa được hiểu đúng.

Chia sẻ sau chương trình, em Nguyễn Minh Nguyệt (lớp 7A1, Trường THCS Nguyễn Văn Huyên) cho biết: “Trước đây, em chỉ nghĩ bạo lực học đường là đánh nhau, còn xâm hại là những gì xa xôi. Nhưng sau hôm nay, em hiểu rằng những lời nói xúc phạm trên mạng hay việc cô lập bạn bè cũng là bạo lực. Em nhận ra rằng mình cần bảo vệ không chỉ thể chất mà cả tinh thần của chính mình và bạn bè.”

Nhận thức này cũng là điều mà thực tiễn giáo dục hiện nay đang đặt ra. Theo cô Trần Thị Mai Hương – Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Văn Huyên, bạo lực học đường đã và đang có những biến đổi phức tạp hơn: không chỉ là những va chạm trực tiếp mà còn lan sang môi trường mạng với các hành vi như bôi nhọ danh dự, cô lập bạn bè. Đáng lo ngại hơn, các hành vi xâm hại trẻ em ngày càng tinh vi, khó nhận diện, chủ yếu tác động về tâm lý, để lại hậu quả lâu dài.

Chính vì vậy, việc đưa các tình huống thực tế vào chương trình đã giúp học sinh “chạm” vào vấn đề một cách trực diện. Phần “Trường học không khoảng cách” với các video, tiểu phẩm mô phỏng bạo lực học đường, bạo lực mạng đã khiến nhiều em không khỏi suy ngẫm.

Em Nguyễn Thị Kim Ngân (lớp 6A1, Trường THCS Nguyễn Văn Huyên) chia sẻ: “Em ấn tượng nhất với phần xử lý tình huống thực tế. Những ví dụ đó rất giống với những gì chúng em gặp ở trường hoặc trên mạng, giúp em biết cách phản ứng nhanh thay vì lúng túng.”

Không im lặng trước bạo lực – xây dựng “trường học không khoảng cách”

Không chỉ dừng lại ở việc nhận diện, chương trình đặc biệt nhấn mạnh đến yếu tố hành động – điều mà theo các chuyên gia và nhà trường là còn thiếu ở không ít học sinh hiện nay.

Theo cô Trần Thị Mai Hương, một trong những kỹ năng quan trọng nhất mà học sinh cần được trang bị chính là “kỹ năng nhận diện và lên tiếng”. Khi nhận ra hành vi vượt quá giới hạn an toàn, các em cần đủ dũng khí để chia sẻ với người lớn đáng tin cậy. “Sự im lặng chính là mảnh đất màu mỡ để bạo lực và xâm hại tiếp diễn,” cô nhấn mạnh.

Thông điệp này cũng được học sinh tiếp nhận một cách rõ ràng. Em Nguyễn Thế Duy (lớp 7A1, Trường THCS Nguyễn Văn Huyên) cho biết: “Em sẽ áp dụng quy tắc 3 bước: bình tĩnh và thoát khỏi hiện trường, lên tiếng nói rõ bạn không được làm thế, và tìm sự trợ giúp từ thầy cô hoặc bố mẹ. Em hiểu rằng báo cáo không phải là mách lẻo, mà là cách bảo vệ sự an toàn cho bản thân và cộng đồng.”

Từ góc nhìn quản lý giáo dục, cô Hương cũng chỉ ra ba nhóm nguyên nhân chính dẫn đến bạo lực học đường: sự biến đổi tâm lý ở lứa tuổi dậy thì, thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc của học sinh; sự thiếu sát sao từ gia đình; và tác động tiêu cực từ môi trường xã hội, đặc biệt là các nội dung độc hại trên Internet. Điều này cho thấy, phòng chống bạo lực học đường không thể là trách nhiệm của riêng nhà trường, mà cần sự chung tay của gia đình và toàn xã hội.

Không chỉ là người được bảo vệ, học sinh còn được khuyến khích trở thành những “người bảo vệ tích cực”. Em Cao Đắc Tiến Doanh (lớp 6A1, trường THCS Nguyễn Văn Huyên) bày tỏ: “Em hoàn toàn sẵn sàng giúp đỡ bạn bè. Vì nếu em giữ im lặng, có thể một ngày nào đó em cũng sẽ trở thành nạn nhân mà không ai giúp đỡ. Giúp bạn chính là giúp mình.”

Chung tay kiến tạo môi trường học đường an toàn trong thời đại số

Bên cạnh việc nâng cao nhận thức và kỹ năng, nhà trường cũng đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện.

Theo cô Trần Thị Mai Hương, Trường THCS Nguyễn Văn Huyên đã và đang chú trọng xây dựng mô hình “Trường học hạnh phúc” – nơi học sinh được tôn trọng, lắng nghe và yêu thương. Nhà trường duy trì phòng tư vấn tâm lý học đường, hòm thư góp ý để học sinh có thể chia sẻ những vấn đề khó nói; đồng thời tăng cường hệ thống giám sát, đội tự quản nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các tình huống phát sinh.

Cùng với đó, các hoạt động giáo dục kỹ năng sống, chuyên đề về phòng chống bạo lực học đường được lồng ghép linh hoạt trong chương trình học, giúp học sinh không chỉ “biết” mà còn “hiểu” và “làm được”.

Từ góc nhìn của học sinh, môi trường học đường an toàn không phải là điều gì quá xa vời. Em Cao Đắc Tiến Doanh (lớp 6A1) chia sẻ thêm: “Chúng em cần học cách tôn trọng sự khác biệt. Dù đến từ các xã khác nhau, nhưng dưới mái trường Nguyễn Văn Huyên, chúng em là một gia đình. Mỗi bạn chỉ cần bớt một lời chê bai, thêm một lời động viên thì trường học sẽ không còn bạo lực.”

Trong thời đại số, khi mạng xã hội trở thành một phần không thể thiếu, việc sử dụng không gian mạng một cách văn minh cũng là yếu tố quan trọng. Một học sinh thẳng thắn: “Mạng xã hội là ‘con dao hai lưỡi’. Một tin nhắn tiêu cực có thể làm tổn thương bạn hơn cả một cú đấm, nên em sẽ cẩn trọng hơn trong cách giao tiếp trên mạng.”

Có thể thấy, chương trình không chỉ cung cấp kiến thức pháp luật mà còn tạo ra một không gian đối thoại cởi mở, nơi học sinh được nói lên suy nghĩ, được lắng nghe và được định hướng. Từ những chia sẻ chân thực của cả học sinh và nhà trường, một bức tranh rõ nét hơn về công tác phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em đã được phác họa – trong đó, mỗi cá nhân đều đóng một vai trò quan trọng.

Và khi mỗi học sinh đều ý thức rằng một lời nói, một hành động của mình có thể góp phần tạo nên hoặc ngăn chặn bạo lực, khi nhà trường, gia đình và xã hội cùng chung tay, thì mục tiêu xây dựng một môi trường học đường an toàn, văn minh sẽ không còn là điều xa vời, mà bắt đầu từ chính những thay đổi nhỏ mỗi ngày.