Kịch hát “Khoảng trời con gái”: Lời tri ân được kể bằng dân ca ví, giặm

Vở kịch hát “Khoảng trời con gái” của Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Hà Tĩnh đang được đơn vị tổ chức lưu diễn tại Thủ đô Hà Nội và một số tỉnh phía Bắc trong dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026).

“Khoảng trời con gái” do nhà thơ, nhà báo Nguyễn Sĩ Đại viết kịch bản văn học; NSND Nguyễn An Ninh chuyển thể kịch bản dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh; NSND Lê Hùng đạo diễn đã ra mắt năm 2018, đã gây xúc động và tiếng vang lớn trong công chúng.

Theo lãnh đạo Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Hà Tĩnh, năm nay, vở kịch hát được phục dựng dưới sự chỉ đạo nghệ thuật của NSND Hồng Lựu và NSƯT Ngọc Cẩm, để tiếp tục giới thiệu tới khán giả. Phiên bản được làm mới được kỳ vọng sẽ lan tỏa giá trị của di sản dân ca ví, giặm, đồng thời đưa những câu chuyện lịch sử của xứ Nghệ đến gần hơn với công chúng.

Lấy bối cảnh Ngã ba Đồng Lộc trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ ác liệt, "Khoảng trời con gái" tái hiện cuộc chiến đấu và sự hy sinh anh dũng của 10 nữ thanh niên xung phong đã đi vào lịch sử.

Tác phẩm khắc họa hình ảnh những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi mang trong mình những ước mơ rất đỗi bình dị về gia đình, tình yêu và hạnh phúc. Thế nhưng, trước tiếng gọi của Tổ quốc, họ sẵn sàng gác lại tuổi xuân để giữ vững tuyến đường huyết mạch, bảo đảm mạch máu giao thông chi viện cho chiến trường miền Nam.

Điểm đặc biệt của vở diễn nằm ở cách kể câu chuyện lịch sử bằng ngôn ngữ sân khấu kết hợp những làn điệu dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh. Âm nhạc dân gian, lời ca mộc mạc cùng giọng nói địa phương đã góp phần khắc họa sâu sắc vẻ đẹp tâm hồn, sự lạc quan và khát vọng sống của những nữ thanh niên xung phong giữa khói lửa chiến tranh.

Tác giả kịch bản, nhà thơ Nguyễn Sĩ Đại cho biết "Khoảng trời con gái" được xây dựng trên cơ sở phục hiện lịch sử trung thực nhất có thể, sử dụng những thủ pháp nghệ thuật giản dị, đồng thời tích hợp nghệ thuật với công nghệ hiện đại để tạo nên hiệu quả sân khấu. Đặc biệt, nhóm sáng tạo đã khai thác triệt để dân ca xứ Nghệ và giọng nói của người Hà Tĩnh, qua đó tạo nên dấu ấn riêng cho tác phẩm.

Chia sẻ về thông điệp của tác phẩm, nhà thơ Nguyễn Sĩ Đại nói ông mong muốn gửi đến công chúng "một khúc tâm tình của người Hà Tĩnh", để văn hóa xứ Nghệ có thêm cơ hội giao lưu, lan tỏa và góp phần làm phong phú bản sắc văn hóa Việt Nam.

NSND Hồng Lựu cũng cho hay tác phẩm được xây dựng nhằm phát triển nghệ thuật kịch hát dân ca Nghệ Tĩnh với chất liệu dân ca ví, giặm - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đặc biệt, vở diễn có sự tham gia của nhiều diễn viên trẻ, trong đó có các em từ 9 đến 12 tuổi, góp phần truyền tải tri thức và sự tri ân đến thế hệ kế tiếp.

Không dừng lại ở việc kể lại một câu chuyện lịch sử, "Khoảng trời con gái" còn được kỳ vọng trở thành cầu nối đưa văn hóa Nghệ Tĩnh đến với nhiều địa phương.

Theo NSƯT Nguyễn Thị Cẩm, Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Hà Tĩnh, việc dựng lại "Khoảng trời con gái" không chỉ là tiếp nối một tác phẩm đã ghi dấu ấn trong lòng công chúng mà còn là trách nhiệm của những người làm nghệ thuật trong việc gìn giữ, lan tỏa các giá trị lịch sử bằng ngôn ngữ sân khấu. Thông qua chuyến lưu diễn, Nhà hát kỳ vọng góp phần quảng bá di sản dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh cũng như giới thiệu vẻ đẹp văn hóa, con người Hà Tĩnh tới khán giả cả nước.

Từ những làn điệu ví, giặm mộc mạc đến ngôn ngữ sân khấu giàu cảm xúc, "Khoảng trời con gái" không chỉ là câu chuyện về sự hy sinh của 10 cô gái Đồng Lộc mà còn là hành trình đưa di sản dân ca Nghệ Tĩnh bước lên sân khấu hiện đại. Qua đó, tác phẩm góp phần khơi dậy lòng biết ơn đối với các thế hệ đi trước, đồng thời tạo thêm sức sống mới cho một loại hình nghệ thuật truyền thống trong đời sống đương đại.